- •7.Зертханалық сабақтарды жоспарлау.
- •Зертханалық жұмыстарды орындауға әдістемелік нұсқаулар
- •Зертханалық жұмыс № 1
- •1.2. Сандарды ондық жүйеден екілік жүйеге аудару
- •1.3. Сандарды екілік жүйеден ондық жүйеге ауыстыру
- •Зертханалық жұмыс № 2
- •1.4. Компьютерде теріс сандардың ұсынылуы
- •1.5. Компьютерде бүтін сандардың ұсынылуы
- •1.6. Ескілік жүйеде арифметикалық амалдардың орындалу ережелері
- •1.7. Сегіздік және он алтылық санау жүесін қолдану
- •Зертханалық жұмыс № 3-4
- •Деректердің эем-да берілуі
- •Зертханалық жұмыс № 5
- •Зертханалық жұмыс № 6
- •Тақырыбы: «Windows операциялық жүйесі. Негізгі объектілер. Сілтеуіш (Проводник) программасы »
- •Өздік жұмыс тапсырмалары:
- •243100, Клинцы қаласы,
- •Құрметті демалушылар!
- •Біз сіздерді күтеміз!
- •Өздік жұмыс тапсырмалары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Зертханалық жұмыс № 9
- •2. Мәтінге Clip Gallery программасының объектілерін енгізу
- •Зертханалық жұмыс № 10-11
- •Өздік жұмыс тапсырмалары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Зертханалық жұмыс № 11-12
- •Зертханалық жұмыс № 14-15
- •2.Статистикалық функциялар
- •3.Финанстық функциялар
- •Өздік жұмыс тапсырмалары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Логикалық функциялар. Екі және үш шартқа тәуелді функциялардың графигін тұрғызу
- •Өздік жұмыс тапсырмалары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Зертханалық жұмыс №16-17 Тақырыбы: «Беттер (поверхность) тұрғызу. “Подбор параметра” командасын пайдаланып теңдеулерді шешу»
- •Excel программасында кеңістікте орналасқан беттерді тұрғызу кестеда мәндері берілетін екі айнымалыға (мысалы, х, у ) тәуелді функцияның (мысалы, z) мәндерін есептеу формуласы арқылы орындалады.
- •Өздік жұмыс тапсырмалары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Зертханалық жұмыс №18 Тақырыбы: «Excel программасы. Мәліметтерді сұрыптау және фильтрациялау»
- •Кеңейтілген фильтр (Расширенный фильтр).
- •Өздік жұмыс тапсырмалары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Зертханалық жұмыс №19-20 Тақырыбы: «Матрица. Матрицамен жұмыс істеуге арналған функциялар »
- •Өздік жұмыс тапсырмалары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Өздік жұмыс тапсырмалары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Зертханалық жұмыс № 21 Тақырыбы: «Қорытынды кестелер (Сводная таблица). Мәліметтер консолидациясы»
- •Өздік жұмыс тапсырмалары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Зертханалық жұмыс №22-23
- •Зертханалық жұмыс № 24
- •Зертханалық жұмыс № 25-26 Тақырыбы: «Сұратуларды жасау»
- •Сұратулардағы есептеулер
- •Өздік жұмыс үшін тапсырмалар:
- •Зертханалық жұмыс №27 Тақырыбы: «Есеп беруді жасау»
- •Өздік жұмыс тапсырмалары:
- •Зертханалық жұмыс № 28-29
Өздік жұмыс тапсырмалары:
1. А. және В матрицаларының қосындысын есептеңіз /1-тапсырма/.
2. А және В матрицаларының алгебралық көбейтіндісін есептеңіз /2-тапсырма/.
3. (А+В) матрицасына кері матрицаны табыңыз. Бастапқы матрица мен кері матрицаны көбейтіп, нәтижені тексеріңіз /3- тапсырма/.
4. Сызықтық теңдеулер жүйесін «кері матрицаны табу» әдісімен шешіңіз /4- тапсырма/:
12- кесте
-
Нұсқа
№
1, 2, 3 -тапсырмалар
4- тапсырма
1
2
3
4
5
Бақылау сұрақтары:
Массивті қалай түсінесіз?
Массив элементтерін енгізуде қандай пернелер қатар қолданылады?
МОПРЕД функциясының қызметі қандай?
Массивтерді алгебралық көбейтуде қандай функция қолданылады?
Сызықтық теңдеулер жүйесін «кері матрицаны табу» әдісімен шешу тәсілін сипаттаңыз?
ТРАНСП ( )функциясы ұяшықтардың тігінен (вертикальный) орналасқан диапазонын көлденеңінен (горизонтальный) орналастырады, немесе керісінше түрлендіреді. Бұл функция көбінесе матрицаларды түрлендіруде қолданылады. Матрицаны транспонирлегенде оның жолдары бағандарға, бағандары жолдарға ауысады.
Жаттығу жұмыстары.
1-жаттығу . А матрицасының транспонирленген AT матрицасын табыңыз.
А матрицасының элементтерін енгізіңіз /15- сурет/;
|
A |
B |
C |
D |
E |
F |
G |
H |
I |
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10 |
|
2 |
3 |
5 |
|
|
|
|
|
11 |
A= |
5 |
2 |
7 |
|
AT= |
|
|
|
12 |
|
4 |
2 |
1 |
|
|
|
|
|
Транспонирленген матрица үшін орын G10:I12 диапазонды белгілеңіз;
Функция шеберін пайдаланып =ТРАНСП(B10:D12) енгізіңіз, орындауға жіберіңіз;
2- жаттығу. Күрделі өрнектерді есептеу.
м
ұндағы,
–
компонентті вектор ,
және
–
өлшемдері
болатын матрица,
,
және
,
,
.
Кестеге мәліметтерді енгізіңіз /16- сурет/.
Е
сеп
шарты бойынша қосындыны табу үшін
Функция шеберін пайдаланып СУММ
функциясын шақырамыз. Бұл функция
көрсетілген диапазондағы ұяшықтар
мәндерінің қосындысын есептейді.
В6 ұяшыққа келесі формуланы енгізіңіз:
әдеттегідей Ctrl + Shift + Enter пернелерін басыңыз.
Бұл есептеуді келесі қарапайым формула көмегімен D6 ұяшықта есептеңіз:
.
3- жаттығу. Сызықтық теңдеулер жүйесін Крамер әдісімен шешіңіз.
Сызықтық
теңдеулер жүйесі
берілген,
– коэффициенттер матрицасы,
–
бос мүшелер бағаны,
–
белгісіздер бағаны. Крамер
әдісі бойынша белгісіз
формуласы бойынша есептеледі, мұндағы
-
матрицаның анықтауышы,
- бастапқы А матрицасының анықтауышы.
матрицалары A матрицадағы i-ші бағанды,
бос мүшелер бағаны "b"-мен ауыстыру
арқылы алынады. Мысалы, үш белгісізі
бар сызықтық теңдеулер жүйесінің
коэффициентер матрицасы А
және бос мүшелер бағаны В
берілсін:
Кестеге A, В матрицаларын енгізіңіз және A матрицасын үш рет қайталап (А1, А2, А3) көшіріңіз /16-сурет/;
-
B
C
D
E
F
G
H
I
J
2
4
8
1
51
3
A
1
2
1
Det(A)=
В
18
4
1
5
4
48
5
6
51
8
1
7
A1
18
2
1
Det(A1)=
X1=
8
48
5
4
9
10
4
51
1
11
A2
1
18
1
Det(A2)=
X2=
12
1
48
4
13
14
4
8
51
15
A3
1
2
18
Det(A3)=
X3=
16
1
5
48
17
Әрі қарай В –ны А1-дің 1-бағанына, А2-нің 2-бағанына, А3-тің 3-бағанына көшіріңіз /16-сурет/;
А, А1, А2, А3 матрицалар анықтауыштарын сәйкесінше Н3, Н7, Н11, Н15 ұяшықтарда есептеңіз;
Анықтауыштардың мәндерін пайдаланып Х1 түбірді
формуласымен
есептеңіз, қалған Х2, Х3
түбірлерді табыңыз.
