Билет 20 ( 2 - бөлік)

2.1802 Жылы құрылған Медициналық коллегияның функциясы

1736 жылы ІІ Екатеринаның жарлығымен Медициналық канцелярияның орнына Медициналық коллегия құрылды. Оның негізгі міндеті – отандық дәрігерлер мен дәріханашылар кадрын дайындау, Ресей фармакопеясын құру, оны көп мөлшерде шығарып тарату болды. Армия санының өсуіне, әскери бөлімшелерде медицина бөлімдерінің құрылуына байланысты Медициналық коллегия өз қызметін полк дәріханаларына арналған Әскери фармакопеяны шығарудан бастады, ол 1765 жылы латын тілінде басылып шықты. Медициналық коллегия бірінші Әскери фармакопеяны жасау кезінде алфавиттік жүйені қолданды және дәрігерлердің оң пікіріне ие болған, емдеу практикасында өздерін ақтаған дәрілік заттар ғана таңдалып алынды. Фармакопеяның бірінші бөліміне 191 дәрілік зат кірді, оның 82 дәрілік өсімдіктер, 88 – гален препараттары, қалғандары химиялық препараттар. Химиялық препараттар дәріханада дайындалды, олардың ішінде сынап және сурьма препараттары маңызды орын алды. Фармакопеяның екінші бөлімі 47 күрделі дәрілік қалыптың жазбаларын қамтыды (пластырлар, жағылмалар). Фармакопеяда сонымен бірге полк дәрігеріне қажетті хирургиялық саймандардың тізімі берілді. Фармакопеяның екінші басылымы 1779 жылы шықты. Ғылым академиясының дәрілік өсімдіктер флорасын және халық медицинасын зерттеу бойынша экспедициясының нәтижелері, дәрігерлер мен дәріханашылардың көп жылғы тәжірибесі латын тілінде тұңғыш жалпымемлекеттік орыс фармакопеясын дайындауға және шығаруға мүмкіндік берді (1778 жыл). Фармакопеяға 770 дәрілік зат кірді, оның ішінде: 316 - өсімдік текті, 29 – жануарлардан алынған, 147 – химиялық және 278 күрделі қоспалар жазбасы. 1793 жылы латын тілінде екінші орыс фармакопеясы шықты. 1802 жылы ол орыс тіліне аударылып басылды. Фармакопеяның мақсаты – дәрігерлер мен фармацевтерді дәрілік шикізаттармен таныстыру болды. Онда шикізаттардың түрлеріне, өсетін жерлеріне номенклатурасы ХІХ-ХХ ғасырларда фармакопеяны жасаудың бастапқы материалдары ретінде қолданылды., тән белгілеріне, жинау мерзіміне сипаттама берілді, биологиялық белсенді заттардың ағзаға тигізетін әсері туралы, оларды қандай қалыпта және қай кезде қолдану және қолдану мөлшерлері туралы түсініктеме берілді. Фармакопеяда экстрактардың, дәрілік сулардың, сироптардың, пластырлардың, жағылмалардың, бальзамдардың, балауыздардың, сабындар мен спирттердің дайындау әдістері сипатталды. 1778 жылғы фармакопеяда «эмульсия» дәрілік қалып ретінде тұңғыш рет енгізілді. ХVІІІ ғасырда қалыптасқан және 1798 жылғы фармакопеяға енгізілген дәрілік заттардың

Билет 21

1. Аристотель ілімі: негізгі нұсқаулықтары.

Ежелгі Греция тарихының қорытынды кезеңі эллинизм кезеңі деп аталады (б.э.д.ІV-І ғғ.) Платонның оқушысы Аристотель (384-322 б.э.д.) ең көрнекті оқымысты болды. Энциклопедист, ол білімнің әр саласын қамтыды. Дәрігердің баласы Аристотель медициналық білім алды. Ол ғылыми-эспериментальды жұмысты бұған дейін болып көрмеген жоғары деңгейге жеткізген өз уақытындағы алғашқы натуралист болды. Аристотель сонымен бірге өсімдіктер әлемімен де шұғылданды, бірақ оның ботаника саласындағы еңбектері жойылып кетті. Оның бұл бағыттағы жұмыстарын өзінің оқушысы Теофраст жалғастырды (370-285 б.э.д.).

Философия ілімінің бірінші ұстазы сол кездегі басқа да ойшыл ғалымдармен қатар барлық ғылымдардың, оның ішінде морфологияның дамуына да зор үлес қосты. Аристотель салыстырмалы әдістерді пайдалана отырып, жануарлардың 500-ден аса түрлерінің дене құрылысын зерттеу арқылы өз заманына сай морфологиялық ғылыми тұжырымдар жасаған. Аристотель жануарларденесінің еркін қозғалысын мидың басқаратындығын, сүйекқаптың маңызын, жүрек пен қан тамырларының байланысын дұрыс түсініп, жүйкені (нервті) басқа мүшелерден ажырата білген. Аристотель өзінің ғылыми еңбектерімен салыстырмалы анатомияның, зоологияның және эмбриологияның негізін қалаған