4Роля і месца крыніцазнаўства ў сістэме гістарычных навук

Роля спецыяльнай гістарычнай дысцыпліны – крыніцазнаўства – у тым каб даць гісторыі аб’ектыўную інфармацыю, якая атрымана з гістарычных крыніц.

Месца крыніцазнаўства – гэта аб’ядноўваючы цэнтр у сістэме гістарычных навук, кожная з якіх займаецца пэўным відам гістарычных крыніц

Археаграфія - гэта спецыяльная гістарычная дысцыпліна, якая займаецца зборам і публікацыяй гістарычных крыніц. Яе асноўнай мэтай з’яўляецца распрацоўка правілаў публікацыі крыніц. Археаграфія ўводзіць у навуковы абарот новыя гістарычныя крыніцы. Дзякуючы распрацаваным у археаграфіі метадам і прыёмам дасягаецца высокі ўзровень навуковых публікацый крыніц, што дазваляе крыніцазнаўцам пазбегнуць пры аналізе крыніцы скажэння інфармацыі, якое можа быць выклікана няправільнай перадачай яго зместу альбо знешняга выгляду.

Архівазнаўства – гэта спецыяльная гістарычная дысцыпліна, якая вывучае гісторыю стварэння і функцыянавання архіваў. У вобласць вывучэння архівазнаўства ўваходзіць даследаванне гістарычных крыніц, якія знаходзяцца ў архівах. Архівісты ўстанаўліваюць час, месца стварэння і аўтара архіўных крыніц, публікуюць архіўныя крыніцы. Часта яны аналізуюць і расшыфроўваюць інфармацыю крыніц. Напрыклад, даследчыкі Беларускага дзяржаўнага архіва кіна-, фота- і фонадакументаў у г.Дзяржынску ўстанавілі асобы людзей і гістарычных падзей, якія былі адлюстраваны на трафейнай нямецкай кінаплёнцы, захопленай савецкімі войскамі ў 1944 г.

8. Классификация исторических источников. Ее суть и цели. Критерии классификации.

классификация - раскрытие внутренне необходимой связи между отдельными категориями исторических источников: типами, родами и видами. Классификация не просто систематизирует источники в удобные для изучения группы, но и способствует ее анализу, имеет познавательный характер. С середины ХIХ в. получает распространение деление всех источников на «остатки» и «предания». К «остаткам» отнесли части явлений, которые сохранились (останки людей, материальные следы деятельности людей: домашняя утварь, оружие и т. д., письменные документы для текущих нужд); а также язык, песни, реликты древних обычаев. Главная черта «остатков» - они не создавались специально для передачи информации о прошлом.

К «преданиям» отнесли все сообщения, которые описывают исторические факты, говорят о них, но самих этих фактов не фиксируют и в современность не переносят.В соответствии с ней все источники делятся на следующие типы (тип объединяет источники, которые отличаются способом кодировки информации):

1.письменные;2.вещественные;

3. этнографические;4. устные (фольклорные);

5. лингвистические;6. фонодокументы;

7. фотокинодокументы.

Поэтому И.Д. Ковальченко предложил классификацию с точки зрения не способов, а форм фиксации информации и выделил следующие типы:

1. вещественные;

2.изобразительные: художественно-изобразительные и графически-изобразительные;

3. письменные источники;4. фонодокументы.

В последние годы большой интерес вызвала типологическая классификация исторических источников, предложенная С.О. Шмидтом. Во-первых, она охватывает все источники исторического происхождения. Во-вторых, она очень удобна для восприятия, ибо в основе ее - внешняя, «материальная» форма источника. В соответствии с классификацией С.О. Шмидта выделяются следующие типы и подтипы:

1. Вещественные источники во всем их многообразии (от предметов археологии до современных машин и бытовых предметов).2. Изобразительные источники:3. Словесные источники 4.Конвенциональные источники.5. Поведенческие источники. обряды (ритуалы) - 6. Звуковые и аудиальные источники.