28.Гидрогеологиялық зерттеулер

Территорияның гидрогеологиялық бағасы космостық суреттердің әр түрлі масштабында қолданылады. Сондықтан әрбір генерализация дәрежесі өзінің айналасындағы тапсырмаларды қамтамасыз етеді. Ұсақ масштабты көрініс суреттердің құрылымдық-геологиялық белгілері мынадай ерекшеліктерімен сипатталады:Гидрогеологиялық аудандастыру – жер қыртысын геологиялық және гидрогеологиялық ерекшеліктерге, жер асты суларының пайда болу, таралу, алмасу жағдайларына қарай біртектес табиғи аудандарға бөлу. 

Геоморфологиялық және құрылымдық белгілерге негізделген масштабты суреттер гидрогелогиялық шарттар мен судың сипаттамасын анықтайға септігін тигізеді: құлау тереңдегі,қалыптастыру және қозғалыс бағыты,грунтты сулардың минерализациялануы.детальді космостық суреттер әртүрлі гидрогиялогиялық параметрлерге сәйкес келетін ландшафт индикаторларынынң литологиялық типтерін және транзит пен судағы құмды массивтерді де анықтайды.

Геологиялық құрылымдарды үйрену үшін , соның ішінде сулы линзалардан тұратынын, радиолокоциялық сурет пайдалы болып табылады. SIR-B космостық кораблі арқылы жасалған суреттерде Ніл өзенінің саласы көрсетілген,мұнда шөлді жердің жер асты суларының гидрогеологиялық жаңа түрлері ашылды.

Рельеф. Рельефтің морфологиялық ерекшеліктерін, олардың генезисін,жасын,даму динамикасын зерттеу әртүрлі дәрежедегі дистанционды әдіс арқылы жасалады.суреттерде анық көрінетін рельефтің морфологиялық кескіндері. Морфологиялық ерекшеліктер суретте ландшафт элементі түрінде бейнелендеі,ол рельефпен тығыз байлаынсты, рельеф генезисінің белгісі болуына мүмкіндік береді.

Флювиальді рельеф тұздалған аудандардағыдай өте ашық бейнелерді көрсетеді. Өзен арналары әртүрлі интразональді өсімдік аудандарымен белгіленеді- шалғынды,батпақты,аридті аудандардан тұрады. Тұзданған таулы аудандар ашық түстермен бейнеленеді.

Эолды рельеф суреттері эоль рельефтерінің даму эволюциясының әр түрлі екенін үйретеді, олардың формалары желге және басқа да шарттарға байланысты болып келеді.

Жағалық рельеф. Космостық суреттерде жағалау типтері анық бөлінеді:абразионды, жағалық сызықтардың сипаттамасы, тектоникалық , аккумулятивтік формалары. Жағалық рельеф формалары анық бөлінеді: жағалаулар, лагуналар.

29.Топырақтардың динамикалық зеттеулері және оларды бақылау үрдістері

Адам баласының топыраққа әрекетінің күшеюі нәтижесәнде топырақ динамикасын үйрену талабтары туындады, оны пайдалнуда өзгерістер пайда болды,топырақ мелорациясын жүргізуде көптеген қателіктер кетіп топырақ зақымдануына әкеліп соқты. Ондай құрамға топырақ гумустығы,тұздылығы,ылғалдылығы жатады. Бұны космостық суреттерде тек сапасын ғана емес санын да есептейді.

Ауа райының топырақ түзудегі рөлі орасан зор климатқа яғни ауадан түсетін ылғал мөлшерінің ауа температурасының ыстық, суығына, үсіксіз уақыттың қысқа немесе ұзақтығына қарай әр жер әр түрлі өсімдік, жан-жануарлар мен микроорганизмдер тіршілік етеді. Олардың әрекетіне әр жерде әр түрлі топырақтар түзіледі. Мәселен, шөлде шөл топырағы түзілсе, тундрада мәңгі тоң астында дамымаған, мәңгі жас құнары аз топырақ түзіледі, ал ауа райы жайлы, одан түсетін ылғалы мол, күн сәулесі жеткілікті аймақтарда құнары мол қара топырақ түзіледі.

Топырақ эродирленуі су эрозиясының пайда болуынан дамиды. Топырақ суретте аласа ойпатты жерлерде ақ дақтармен,ал биік жерлерде қара дақтармен белгіленеді. Дефляция эолды релефтерде жел бағытына байланысты ақ дақтармен көрінеді.

Суреттерде тұздалған жерлер өте жақсы көрінеді: сор және сортаң топырақтар құрғақ күйінде ашық тондарға ие,олардың оптикалық көрінісі тұздылық мөлшеріне байланысты,көпзональдық сурет үшін тұздалған жерлер көк зонада айқын көрінеді.

Космостық суреттер топырақ димакасының құрамын көрсетеді және ауылшаруашылық жерлерді бағалауда өте жақсы материал болып табылады,тоырақ мелорациясына мұқтаж жерлер мен басқа да топырақ нашарлауы болып жатқан жерлерді жөндеуге таптырмас материал.