28. Қысқа тұйықтау тоғын шектейтін реакторлар. Түрлері. Ерекшеліктері. Өндірісте пайдалануы. Мысал келтіріңіз.

Электр кондыргыларында реакторлар кыска туыкталу тогын шектеуге колданылады.Тізбекке қосылған реактордан кейін ақау болса, онда реактор жинақтаушы шинадағы кернудің белгілі деңгейін сақтайды.Қуатты және жауапты электр жеткізу желісінде жеке реакторлардың қолдануы мүмкін,немесе оларды желілік реакторлар деп атайды.Жинактағыш шинаның екі генератордың арасында тізбектеп қосылған реактор-секциялық реактор деп аталады.Ал егерде,тізбекті реакторлар арқылы бірнеше жүктемелер қоректенсе,онда олар топтық реакторлар болады.

Ректорлардың негізгі түрлері

-Құрғақ оқшауламасы бар реактор(35Кв-қа дейін)

-Майлы оқшауламасы бар реакторлар(35Кв-тан жоғары)

Реакторлардың құралымы:іргесі беттоннан жасалған реакторлар,бұған РБ-10-400,55;РБГ-10-1000-0,14 типті реакторлар.

Іргесі ағаштан жасалған реакторлар,бұған: РД-6-2000,25;РД-10-100-0,3 типті реакторлар жатады.

Реакторлар темірден немесе болаттан жасалынғанын колданбайды себебі электр энергиясының шығыны коп болады.

Реакторлардың негізгі параметріне оның индуктивті кедергісі жатады

X_р =ωL

Кейбір жағдайда реактордың кедергісін былай табады

X_р%=

29. Трансформаторлар мен автотрансформаторлардың негізгі көрсеткіштері. Өндірісте пайдалануы. Мысал келтіріңіз.

30. ЖЭО-ның бас электрлік схемалары. Ерекшеліктері. Қойылатын талаптар. Мысал ретінде бас электрлік схеманың бір түрін келтіріңіз.

ЖЭО генераторлық кернеуінде келесі сұлбаларды пайдаланады:

I. Дара жүйелі секцияланған жинақтаушы шина сұлбасы. Сұлба жеткілікті қарапайым және көрнекті. Секцияланған ажыратқыштың бар болуы сенімділікті жоғарылатады: жинақтаушы шинада қысқа тұйықталу жүйемен қорек көзінің тек қана жартысын және байланыс трансформаторларын ажырауына әкеледі. Жинақтаушы шинаны және шиналы бөлгіштерді жөндеу тек қана станцияның бір секциясының дәлдігін азырақ талап етеді. Сұлбаны агрегаттары 12-60 МВт қуаты орта ЖЭО-да қолданады.

Секцияға жалғану саны 6-8-ден артық болған кезде жинақтаушы шинаның жөндеуде болуы және зақымдалуы жоғарылайды. Секция санын мақсатқа сай көбейтіп немесе баска сұлбаны пайдалану керек.

2. Екі жүйелі жинақтаушы шинасы бар сұлба, оның біреуі секцияланған (8.2.5-сурет),

Жинақтаушы жұмыс шинасы секцияланады, ал резервтік секцияланбайды. Жұмыс шинасының жүйесінде қалыпты режимде станция жұмыс істейді: QA1 және QA2 ажыратылған. Резервтік шина, жинақтаушы шинаны кез келген жөндеуге шығаруды ауыстыру үшін және жинақтаушы шинада қысқа тұйықталудан кейінгі электрмен қамтамасыз етуді қалыпына келтіру үшін пайдаланады. Берілген сұлба алдындағысына қарағанда көркемділігі азырақ және күрделілігі көбірек, сонымен қатар қымбатырақ. Дегенмен, оның жоғары ептілігі, оны көп қосылулары бар ЖЭО үшін, оның генераторлық кернеулерінің негізгі сұлбасының бірі қылып пайдаланады.

31. Электр қондырғылары. Жалпы мәлімет. Ерекшеліктері.

Электр станциясында көптеген электр жабдықтары кеңінен қолданылады. Мысалы: синхронды генераторлар, күштік трансформаторлар мен автотрансформаторлар, электр двигательдері (синхронды немесе асинхронды), синхронды компенсаторлар және т.б.

Міне осы көрсетілген жабдықтар арқылы электр энергиясы өндіріледі және түрлендіріледі де тұтынушыларға жеткізіледі. Осы жіберілетін электр энергияның сапасы көрсетілген жабдықтардың құрылысына, тоқтаусыз жұмыс істеуіне және осы станциядағы жұмысшылардың біліміне байланысты.

Электр генераторы – турбинадан алған механикалық энергияны электр энергиясына түрлендіретін машина. Генератордың жұмыс принципі электромагниттік индукция құбылысына негізделген. Генераторда өндірілген ток пен кернеу синусоида заңы бойынша өзгереді, сондықтан да генератор өндірген электр қозғаушы күш айнымалы шама, әрі ол магнит ағынының (Ф) өзгеруіне байланысты болады. Яғни:

Айнымалы электр тоғының кернеуін жоғарлатуға немесе төмендетуге арналған құрылғыны трансформатор деп атайды. Трансформаторлардың құрылысы мен қызметі электромагниттік индукция құбылысына негізделген.

Кернеуі 110-1150 кВ электр қондырғыларында автотрансформаторлар кеңінен қолданылады. Себебі, автотрансформаторларды жай күштік трансформаторлармен салыстырғанда олардың бірнеше артықшылықтары бар.

Айнымалы электр тоғының электр энергиясын механикалық энергияға айналдыратын электр машинасын – электр қозғалтқышы (двигателі) деп атайды. Іс жүзінде қолданып жүрген электр двигателінің ең алғашқысын 1880 жылдары орыс инженер-электригі М.О.Доливо-Добровольский ойлап шығарды. Асинхронды электр двигательдерінің құрылысы мен қызметі айналмалы магнит өрісін пайдалануға негізделген. Оның құрылысының ең негізгі элементтеріне статор (корпус), статордың орамалары, ротор жатады.