Iиз.Ном Iнорм.Макс

мундағы I_{норм.макс} - тізбектегі максималь ток күші.

17. Трансформаторлардың орамларының схемалары және оларды топтап қосуәдістері. Олардың схемалары. Өндірісте пайдалануы. Мысал келтіріңіз.

Әдетте, транс/ды іске қосқанда Ү-жұлдызша, Ү₀-жұлдызша сұлбаның бейтарап нүктесі жермен қосылған және -үшбурышты сұлбалары қолданылады.

Транс/дың бірінші және екінші реттік орамаларының ЭҚК-нің (Е_1, Е₂)

фазалық ығысуын шартты түрде топтық жалғау деп атайды. Транс/ды жалғаудың 12 түрлі сұлбасы бар.

Мысалы:Ү/Ү Ү/Ү₀ – сұлбалары- 2,4,6,8,10,12 топтары, немесе /Ү, Ү/ - 1,3,5,7,9,11-тақ топтары.

Егерде сұлба мынадай болса Ү/ , Ү₀/ 35-500кВ жоғарғысы, ал төменгісі 6-20кВ. Егер блай қоссақ Ү/Ү онда жоғарғы кернеуі 110кВ және одан одан жоғары, төменгісі 14-10 кВ. Күштік транс/ң жоғары кернеулі орамаларын қосқанда оның орамаларының оқшаулағыш фазалық кернеуге есептелініп орындалады, яғни оқшауламаның молшері 1,73 ессе кем болады. Күштік транс/ң төменгі кернеудегі орамдары болып қосқанда0 онда оның орамаларының қимасы фазалық тоққк есептелініп орындалады.

20. Кэс, сэс, аэс-дың байланыс трансформаторларының (автотрансформаторларының) қуатын және санын таңдап алу. Ерекшеліктері. Мысал келтіріңіз.

КЭС, АЭС және СЭС-ның тарату құрылғыларының байланыс күштік трансформаторларының санын және есептік қуатын үш режимге байланысты анықтайды: минималды, максималды және орта кернеулі тарату құрылғыға қосылған блок ажыратылған мезгілде (осы уақытта тұтынушылардың жүктемесі максималды). Әдетте, байланыс трансформаторлары ретінде автотрансформаторлар қолданылады. Оның қуаты мынадай өрнекпен анықталады:

мұндағы - максималды есептік жүктеме, К_n – рұқсат етілген асқын жүктеме коэффициенті.

Автотрансформаторлар генераторлармен блокты схема бойынша жұмыс істесе, онда оның қуаты төмендегідей өрнекпен анықталады:

S_жк = S_тип = К_тн ∙ S_ном

Жоғары және орта кернеулі тарату құрылғыларының байланыс автотрансформаторларының қуаты мынадай өрнекпен анықталады:

мұндағы ∑Рг, ∑Qг – генератордың активтік және реактивтік қуаты.

Қосалқы станциялардың трансформаторларының саны және қуаты төмендегідей өрнекпен анықталады. Бір трансформатор құрылғыда:

S_ном.тр. ≥ S_max.жүкт

Екі трансформаторлы құрылғыда:

S_ном.тр. ≥ 0,7 ∙ S_max.жүкт

Бірнеше (n) трансформаторлы құрылғыда:

21. Электр станциялары. Жалпы мәлімет. Ерекшеліктері.

Электр станциялары энергетикалық кәсіпорындарында, табиғи энергия көздерін электр немесе жылу энергиясына түрлендіреді. Жылу станцияларында, әдетте табиғи энергия көздері ретінде қолданылатын көмір, газ, мұнай, шымтезек, жанармайдың әлеуеттік энергиялары бу ағынының жоғары температуралы және жоғары қысымды кинетикалық энергияларына, одан соң бу турбинасының механикалық энергиясына, ақырында, синхронды генераторлар арқылы электр энергиясына түрленеді.

Электр станцияларында өндірілетін электр энергиясы түрлендіріліп, тұтынушылар арасында таратылады және оны қашық аралықтарға жеткізу электр желісі мен электр қосалқы станциялары арқылы іске асады.

Электр станциялары – электр энергиясының фабрикалары болып табылады, бірақ, электр станцияларының ерекшелігі сол өндірілген электр энергияны жинауға (сақтауға) болмайды.

Электр станциялар тұтынушылар үшін электр энергиясын өндіреді, ал электр энергиясына деген мұқтаждық, уақыт өткен сайын өзгеріп отыр, осыған орай электр станцияларының қуаттылығы да өзгеріп отырады.

Кез-келген тұтынушыны электр энергиясымен қамтамассыз ету үшін әрбір электр станцияда өзіндік энергия қоры болуы керек.

Тұтынушылар қаншалықты көп болса, электр станцияларының жүктемесі соншалықты аз мөлшерде өзгеріп, олардың жабдықтарымен жұмыс істеуі соғұрлым жеңілденеді. Міне, сондықтан да көбінесе ірі электр станциялары салынады немесе электр станцияларды біртұтас жүйеде жұмыс істейтін энергетикалық жүйелермен біріктіріледі.

Электр энергиясы басқа энергия түрлерімен салыстырғанда бірқатар артықшылықтары бар: тұтынушылардың мұқтаждықтарына байланысты қуатының ваттық үлесі ондаған (өте кішкентай лампалар) және жүздеген мегаватқа (рудатермиялық пештер, про­кат станоктары, электролиз ванналары және басқалар) дейін өзгере алады. Электр энергиясының тағы бір ерекшелілігі - оны кез келген қашықтыққа жеткізуге болады.

Электр энергиясын салатын орнынды таңдағанда энергияның бастапқы көздеріне немесе механикалық энергия көздеріне (өзен суының тасқыны, сарқырама, асу және т.б.) назар аударған жөн.