- •1.Қазіргі заманғы өлшеу техникасының орны.
- •1)Өлшенетін технологиялық параметрлер. Технологиялық үрдістерді үздіксіз және дискретті сипаттамалары қатысатын өндіріс.
- •2)Теңестірілген және теңестірілмеген көпірлер
- •1)Температураны өлшеу. Жалпы мағұлмат. Температуралық шкалалар.
- •2)Бірорамды құбырлы серіппесі бар өлшеу аспабы
- •Температураны өлшеу құрылғылардың классификациясы. 8 билеттің 1 cұрағы
- •Қысымды деформациялық өлшеу құрылғының сезгіш элементтері
- •1)Манометрлік термометрлер түрлері, жұмыс істеу принципі.
- •Өлшеу аспаптардың абсолюттік, салыстырмалы және келтірілген қателіктері. Өрнектері, анықтамалары
- •Термоэлектрлік термометрлер теориясы. Тэт негізгі теңдеуі.
- •Өқ сынауы және калибровкасы. Анықтамалар
- •1)Ұзартқыш термоэлектродтық сымдар
- •2) Өқ негізгі метрологиялық мінездемелері. Олардың классификациясы.
- •8 Билет
- •9 Билет
- •10 Билет
- •11 Билет
- •12 Билет
- •13 Билет
- •14 Билет
- •Емтихан билеті № 15
- •1.Өлшеудің компесациялық әдісі.
- •2. Өлшеулер. Өлшеудің негізгі заңы. Өлшеу объекттері.
- •1.1 Кесте – Технологиялық процестің сипатына байланысты өлшенетін көрсеткіштердің түрлері
- •Емтихан билеті № 16
- •Тұрақты жұмыстық ток күші бар потенциометрдің сұлбасы.
- •2. Концентрацияны өлшеу. Жалпы мәліметтер. Концентрацияны өлшеу құрылғылардың классификациясы.
- •Емтихан билеті № 17
- •Жылулық саулелену. Теориялық кіріспе.
- •2.Айнымалы жұмыстық ток күші бар потенциометрдің сұлбасы.
- •Емтихан билеті № 18
- •1. Кедергі термотүрлендіргіштер (ктт). Металдық және жартылайөткізгіштік ктт.
- •2. Электромагниттік шығынөлшеуіштер. Сұлбасы және жұмыс істеу принципы.
- •Емтихан билеті № 19
- •1. Деңгейді өлшеу. Жалпы мәліметтер. Деңгей өлшейтін құрылғылардың классификациясы.
- •Емтихан билеті № 20
- •Тэт тізбегіне өлшеу аспабын қосу.
- •Сұйықтың, газдың, будың мөлшерін және шығынын өлшеу. Жалпы мәліметтер. Мөлшерін және шығынын өлшеу құрылғылардың классификациясы. Сұйықтықтар мен газдар тығыздығын өқ
- •13.2 Сұйықтықтардың тұтқырлығын өқ
- •Емтихан билеті № 21
- •1. Қысымды өлшеу. Жалпы мәліметтер. Қысым өлшеу құрылғылардың классификациясы.
- •9.2 Пьезоэлектрлік қысым өлшегіш түрлендіргіштер
- •9.3 Дифференциалды-трансформаторлы қысым өлшегіш түрлендіргіш
- •2. Акустикалық деңгей өлшеу құрылғылар.
- •1. Абсолютті қара дене. Планк заңы.
- •2. Деңгейдің кондуктометрлік сигнализаторлары.
- •1. Түстілік температурасы. Түстілік температураны өлшеу құрылғылары.
- •2. Жылулық шығынөлшеуіштер.Сұлбасы және жұмыс істеу принципы.
- •1. Жарықтық температура. Жарықтық температураны өлшеу құрылғылары.
- •2. Көлемдік санауыштар. Овалды шестернясы бар санауыштар.
- •1. Оптикалық пирометр.Сұлбасы, жұмыс істеу принципы.
- •2. Электрлік деңгей өлшеу құрылғылары.Сыймдылық деңгейөлшеуіштер.
- •1. Сильфонды дифманометр. Сұлбасы, жұмыс істеу принципы.
- •2. Айнымалы қысым құламасын шығынөлшеуіштер.
- •1. Оптикалық пирометр.Сұлбасы, жұмыс істеу принципы.
- •2. Электрлік деңгей өлшеу құрылғылары.Сыймдылық деңгейөлшеуіштер.
1. Оптикалық пирометр.Сұлбасы, жұмыс істеу принципы.
Жұмыс істеу принципі градуирленген сәулелену көзінің спектрлік жарықтығын нақты дененің спектрлік жарықтығымен салыстыруға негізділген. Спектрлік жарықтықтардың сәйкестігін анықтайтын сезгіш элементтің рөлін адамның көзі атқарады.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
||
Суреттегі белгілеулер: 1 – аспап объективі; 2 – жұтқыш жарық фильтрі; 3 – кіріс диафрагма; 4 – оптикалық лампа; 5 – шығыс диафрагма; 6 – қызғылт жарық фильтрі; 7 – окуляр; ӨО – өлшеу объектісі.
Объект температурасын өлшеу үшін 1-ді ӨО-не бағыттағанда 4 оптикалық лампаның жібі 7 окулярда көрінуі тиіс. ӨО және 4 лампа жібінін спектрлік жарықтықтарын салыстыру 0,65 мкм толқын ұзындығына жүреді, ол үшін окуляр алдында 6 қызғылт жарық фильтрі орнатылған. 3 және 5 диафрагма пирометрдің кіріс және шығыс бұрыштарын шектейді, олардың тиімді мәнінің арқасында ӨО мен объектив ара қашықтығының өзгеруі аспап көрсетуіне әсері болмайды.
RБ реостат көмегімен жіп жарықтығы өлшеу объектісінің көрінетін жарықтығына (ТжО = Тжж ) тең болғанша батареядан лампа жібіне баратынын тоқ күшін өзгертеді. Берілген теңдік орындалғанда жіп объект фонында көрінбей кетеді (8.1 сурет). жетістігі жоғалып фондағы сурет объективті өлшеуде қарастырылады. Осы моментте лампа жібінің Тжж жарықтық температурасы бойынша градуирленген миллиамперметр көмегімен объекттің ТжО жарықтық температурасын өлшейді. Содан кейін ТжО және ελ бойынша объекттің нақты Т температурасын анықтайды (7.5 формула).
Оптикалық лампадағы жіп вольфрамнан жасалған, сондықтан 1400 оС-тан жоғары температурада аса қызбас үшін лампа алдына әлсіретуші немесе 2 жұтқыш жарық фильтрін орнатады. Жарық фильтрінің арқасында ӨО-нің көрінетін жарықтығы азаяды, бұл жіпті аса қыздырмауға және пириометрдің тұрақтылығын сақтауға мүмкіндік береді.
Оптикалық пириометрде екі шкала пайдаланылады, біреуі жұтқыш жарық фильтрін қолданбағанда (800—1200 оС), екіншісі жұтқыш жарық фильтрін қолданғанда (1200—2000 оС) қарастырылады.
Оптикалық пириометрлердің өлшеу диапазоны 800-1200оС, дәлдік класы 1,5-4,0.
2. Электрлік деңгей өлшеу құрылғылары.Сыймдылық деңгейөлшеуіштер.
Сезгіш элемент түріне байланысты олар сыйымдылықтық деңгейөлшегіштер және кондуктометрлік деңгей сигнализаторлары болып бөлінеді.
12.1.1 Сыйымдылықтық деңгейөлшегіштер
Сыйымдылықтық деңгейөлшегіштердің жұмысында 1-нші реттік аспаптың сезгіш элементінің электрлік сыйымдылығының сұйықтық деңгейіне тәуелділіг қолданылады. СЭ бұл конструкциясы жағынан арақашықтықта орналасқан екі цилиндрлік электрод. Олардың конструкциясы сұйықтықтың физика-химиялық қасиетіне байланысты:
электрлік өткізгіштігі 10 См/м кем электрөткізгішемес сұйықтықтар үшін (диэлектриктер) 12.1, а суретінде көрсетілген СЭ қолданылады, электродтар қорғанысы (изоляциясы) болмайды;
электрөткізгіш сұйықтықтар деңгейін өлшеу үшін 12.1, б суретінде көрсетілген СЭ қолданылады (меншікті электрөткізгіштік > 10 См/м).
12.1 суретіндегі белгілеулер: 1,2 – арақашықтықта орналасқан электродтар (цилиндрлік конденсаторлар); 3 – изолятор.
|
|
|
|
|
|
12.1 Сурет- Сыйымдылықтық деңгейөлшегіштердің сұлбасы
Сыйымдылықтық деңгейөлшегіштердің өлшеу диапазоны: (00,4м) және (020м); жұмысшы қысымы 2,510 МПа; дәлдік класы 0,5; 1,0; 2,5.