- •1.Қазіргі заманғы өлшеу техникасының орны.
- •1)Өлшенетін технологиялық параметрлер. Технологиялық үрдістерді үздіксіз және дискретті сипаттамалары қатысатын өндіріс.
- •2)Теңестірілген және теңестірілмеген көпірлер
- •1)Температураны өлшеу. Жалпы мағұлмат. Температуралық шкалалар.
- •2)Бірорамды құбырлы серіппесі бар өлшеу аспабы
- •Температураны өлшеу құрылғылардың классификациясы. 8 билеттің 1 cұрағы
- •Қысымды деформациялық өлшеу құрылғының сезгіш элементтері
- •1)Манометрлік термометрлер түрлері, жұмыс істеу принципі.
- •Өлшеу аспаптардың абсолюттік, салыстырмалы және келтірілген қателіктері. Өрнектері, анықтамалары
- •Термоэлектрлік термометрлер теориясы. Тэт негізгі теңдеуі.
- •Өқ сынауы және калибровкасы. Анықтамалар
- •1)Ұзартқыш термоэлектродтық сымдар
- •2) Өқ негізгі метрологиялық мінездемелері. Олардың классификациясы.
- •8 Билет
- •9 Билет
- •10 Билет
- •11 Билет
- •12 Билет
- •13 Билет
- •14 Билет
- •Емтихан билеті № 15
- •1.Өлшеудің компесациялық әдісі.
- •2. Өлшеулер. Өлшеудің негізгі заңы. Өлшеу объекттері.
- •1.1 Кесте – Технологиялық процестің сипатына байланысты өлшенетін көрсеткіштердің түрлері
- •Емтихан билеті № 16
- •Тұрақты жұмыстық ток күші бар потенциометрдің сұлбасы.
- •2. Концентрацияны өлшеу. Жалпы мәліметтер. Концентрацияны өлшеу құрылғылардың классификациясы.
- •Емтихан билеті № 17
- •Жылулық саулелену. Теориялық кіріспе.
- •2.Айнымалы жұмыстық ток күші бар потенциометрдің сұлбасы.
- •Емтихан билеті № 18
- •1. Кедергі термотүрлендіргіштер (ктт). Металдық және жартылайөткізгіштік ктт.
- •2. Электромагниттік шығынөлшеуіштер. Сұлбасы және жұмыс істеу принципы.
- •Емтихан билеті № 19
- •1. Деңгейді өлшеу. Жалпы мәліметтер. Деңгей өлшейтін құрылғылардың классификациясы.
- •Емтихан билеті № 20
- •Тэт тізбегіне өлшеу аспабын қосу.
- •Сұйықтың, газдың, будың мөлшерін және шығынын өлшеу. Жалпы мәліметтер. Мөлшерін және шығынын өлшеу құрылғылардың классификациясы. Сұйықтықтар мен газдар тығыздығын өқ
- •13.2 Сұйықтықтардың тұтқырлығын өқ
- •Емтихан билеті № 21
- •1. Қысымды өлшеу. Жалпы мәліметтер. Қысым өлшеу құрылғылардың классификациясы.
- •9.2 Пьезоэлектрлік қысым өлшегіш түрлендіргіштер
- •9.3 Дифференциалды-трансформаторлы қысым өлшегіш түрлендіргіш
- •2. Акустикалық деңгей өлшеу құрылғылар.
- •1. Абсолютті қара дене. Планк заңы.
- •2. Деңгейдің кондуктометрлік сигнализаторлары.
- •1. Түстілік температурасы. Түстілік температураны өлшеу құрылғылары.
- •2. Жылулық шығынөлшеуіштер.Сұлбасы және жұмыс істеу принципы.
- •1. Жарықтық температура. Жарықтық температураны өлшеу құрылғылары.
- •2. Көлемдік санауыштар. Овалды шестернясы бар санауыштар.
- •1. Оптикалық пирометр.Сұлбасы, жұмыс істеу принципы.
- •2. Электрлік деңгей өлшеу құрылғылары.Сыймдылық деңгейөлшеуіштер.
- •1. Сильфонды дифманометр. Сұлбасы, жұмыс істеу принципы.
- •2. Айнымалы қысым құламасын шығынөлшеуіштер.
- •1. Оптикалық пирометр.Сұлбасы, жұмыс істеу принципы.
- •2. Электрлік деңгей өлшеу құрылғылары.Сыймдылық деңгейөлшеуіштер.
2. Деңгейдің кондуктометрлік сигнализаторлары.
Кондуктометрлік деңгей сигнализаторлары
Меншікті электрөткізгіштігі 10 См/м жоғары болатын сұйықтықтар мен сусымалы ортаның деңгейі жайлы сигнал беруге арналған
24 – билет.
1. Түстілік температурасы. Түстілік температураны өлшеу құрылғылары.
Спектрдің көзге көрінетін бөлігінде екі спектрлік интервалдағы энергетикалық жарықтыққа қатысты түстілік температурасын өлшеу әдісі кең тараған. Т температурадағы нақты дененің түстілік температурасы деп λ1 және λ2 ұзындықтарында нақты дененің спектрлік энергетикалық жарықтықтарының қатынасы абсолютті қара дененің спектрлік жарықтықтарының қатынасына тең болғандағы абсолютті қара дененің температурасын айтады.
екені белгілі. (7.2), (7.3), (7.4) ескере отырып келесіні аламыз
(7.6)
Сұр денелер үшін λ1 = λ2 және , онда .
Практикада нақты денелер сұр дене ретінде саналады: керамика, металл тотықтары, отқа төзімді материалдар, гранит және т.б. Түстілік әдістің артықшылығы айдан анық, өйткені жарықтық температура түстілік температураға қарағанда нағыз температурадан төменірек.
Спектрлік энергетикалық жарықтыққа қатысты жарықтық температурасын өлшейтін аспаптарды спектрлік қатынас немесе түстілік пирометрлері деп атайды.
Бұл пирометрлер екі толқын ұзындығына сәйкес спектрлік энергетикалық жарықтықтардың қатынасын өлшеу арқылы түстілік температурасын өлшеуге арналған.
Екі арналы және бір арналы түстілік пирометрлері (ТП) бар.
Екі арналыда ТП-де әрбір сәулелену толқын ұзындығына сәйкес өлшенетін сигнал бір уақытта екі тәуелсіз арна бойынша жіберіледі. Осы сигналдардың қатынасынан объекттің түстілік температурасы ТТ анықталады.
Бір арналыда ТП-де екі әр түрлі монохраматты ағын оптикалық коммутатор көмегімен алма-кезек фотоэлектрлік қабылдауышқа жіберіледі.
Екі арналы ТП көбінесе ТТ үлкен жылдамдықпен анықтау қажет болғанда зертханалық жағдайда қолданылады. Ал бір арналы ТП тұрақтылығы жоғары болғандықтан кең қолданыста болады.
8.3
Сурет – Бір арналы ТП сұлбасы
Суреттегі белгілеулер: Т–телескоп; 1–өлшеу объектісі; 2–оптикалық жүйе; 3–обтюратор (екі тесігі бар диск, біреуі қызғылт жарық фильтрі, екіншісі көк); 4–фотоэлемент; 5–алдын-ала күшейткіш; 6–сигналдар түрлендіру блогы ТБ (оның ішінде: дифференциалды тізбек, пик-детектор, RC тізбекті логарифмдік түйін, амплитудалық кернеу шектегіш, фильтр); 7 – синхронды ауыстырып-қосқыш; 8–синхронды қозғалтқыш; 9–автоматты потенциометр.
Синхронды қозғалтқыш көмегімен обтюраторды бұрағанда фотоэлементке кезктесіп қызғылт және көк спектрлік жарықтық сәулесі түседі, нәтижесінде фотоэлементте фототок импульстері қалыптасады, олар спектрлік жарықтыққа тура пропорционал.
Фототоктың импульсы 5 күшейткіште күшейтіліп, трапеция формасындағы кернеу импульстері түрінде ТБ-ға келіп түседі.
ТБ
шығысындағы автоматты потенциометр
тоқтың тұрақты құрамын өлшейді:
,
онда ТП
=>ТТ
=> Т қатынасын өлшейдіі.
ТП диапазоны 1400-2800 оС, дәлдік классы 1,0.
