№6 Билет

1,Мұхаммедтің көзқарастары. Мұхаммедтің бірінші уағыздары.

Ислам діні және Мұхамет пайғпамбар. Араб тайпаларыныңи біоігіуіне жаңа дін-исаом діні жәрдемін тигізді. Ислам дінінің негізіне қалаушы – Мекке қаласының тұрғыны Мұхаммед. Жетімдік тауқыметін көп тартқан Мұхаммед өз талабының арқасында іс басқарушы қызметіне ілігеді. Өздігінен бірқатар діне және саяси ілімдермен танысады. Меккедегі бай саудагер әйел Қадишаға (Хадиджа) үйлену арқылы өзінің түпкі арманы-діни эстетикалық мәселелермен айналысуға мүмкіндік алады. Аңызға көп уақытын Хира тауында (Мекке маңы) қөткізіп жүрген Мұхаммедке көктен Алла тағала бүкіл адам баласының тура жол көрсетку үшін Құран түсіреді. Құранды Мұхаммедке табыс еткен Жебірейіл періште оған Алла атынан өз отандастарына жаратушының өмірін жеткізуді жүктейді. Мұхаммед бір ғана құдіретті Алладан басқа құдай жоқ деп пайымдайды., ал өзін «құдайдың өкілі» -пайғамдармын деп атады.. ол арабтаоды өзара жауласуды қойып, бір дінді қабылдап, бірлікте өмір сүруге шақырады. Ислам дінін уағыздады. 630 жылы араб тайпаларының көпшілігі ислам дінін қабылдып. Мұхаммед билігін мойындады. Арабтар жаулап алушылығының нәтижесінде ислам діні әлемдік дінге айналады.

2. Көркем жазу (каллиграфия) өнері. Қалам – көркем жазушылардың басты құралы.

Каллиграфия (грек. kallіgraphіa – көркем жазу) – көркем әрі анық жазу өнері. Каллиграфия тарихы қаріп және жазу құралдары, стилистика өнері дамуы тарихымен тығыз байланысты. Каллиграфия оқуға қолайлы ғана емес, сонымен қатар хатқа графикалық эмоционалды-бейнелі ұғым беру мақсатын көздейді. Каллиграфия стилі қашықтан оқуға мүмкіндік беретін таңбаларының анық болуына, шапшаң жазылатын курсивке немесе оқуға қиын, бірақ сәнді өрнекке бейім болып келеді. Ислам елдерінде каллиграфия жоғары бағаланды. Ірі каллиграфтар “насхи” қарпінің шеберлері арасында ибн Мукла (10 ғасыр). ибн Бавваб (11 ғасыр), Сұлтан Әли Мешхеди (15 ғасыр, “насталик” қарпінің шебері) және басқалар болды.  Мұсылман каллиграфиясы – бейнелеу өнерінің жоғары жетістігі ретінде қабылданып, көркем сурет жанрында ерекше орын алды. Ерте заманнан бері мұсылмандар каллиграфияны «көркем өнердің ең озығы» деп таныған. Каллиграфия немесе әсемдеп хат жазу үлгісі Ислам діні дамытқан өнер түрлерінің арасында ерекше орын алды. Каллиграфияға көңіл бөлу Құран аяттарына деген құрметтен туындаған. Құран Кәрімді көшіріп жазу – қажетті шара болса, аяттарды барынша әсемдеп жазу Аллаһтың разылығына бөлейтін сауапты амал болып саналған. Дініміз тірі жаратылысты салуға тыйым салғандықтан, мұсылмандардың көркем өнерге деген құштарлығы жансыз әрі пішінсіз бейнелеу өнерімен шұғылдану арқылы шешім тапты. Бұл өз кезегінде діни талаптарға сай болумен қатар, адам бойындағы сұлулыққа, әсемдікке деген әуестік пен құштарлықты да қанағаттандыра алды. Исламға тән абстрактілі ойлау каллиграфия өнерінде өз көрінісін тапты деуге болады. Араб әріптерімен әдемі жазу үлгісі «хат» немесе «хутут» деп аталады. Тарихи бастауы негізінен VI және X ғасырларға тән арабша «хат» деген сөз «сызық» деген мағынаны білдірді. Араб каллиграфиясы пайда болған тұста 6 түрлі жазу түрі болған. «Ситта» (алты) деп аталған олар «Куфи», «Тауқи», «Сулус», «Райхани», «Насих», «Риқа» деп бөлінген. Бұлардың біразы бұрышты, біразы дөңгелек жазулар. Куфи бұрыштыға жатады. Нәсих, сулус, риқа, тәуқи, томар, мухаққақ, ғубарилар дөңгелек жазуларға жатады.