2. Араб-парсы жырларының классикалық жанры – рубай, газель, месневи.

Араб- парсы классикалық жанры тек арб әлеміне ғана емес бүкіл әлемге танымал жанр болып табылады. Олар осы күнге дейін маңызын жойған жоқ. Оның ішіінде рубайға тоқталар болсақ-ол лирикалық поэзияның бір түрі негізі иранның халық ауыз әдебиетінен бастау алады. Рубайлар жазбаша түрде 9-10 ғасырларда тарала бастады. Рубайлардың мазмұны философиялық ой толғамдармен қамтылған. Рубайлар төрт тармақта жазылады. Атақты рубай жазған ойшылдар:

Омар Хайям, Мехсети Гянджеви, Хейран-Ханум, Абу Абдаллах Рудаки  дәне Захириддин Бабур.

Газель- бұл да лиракалық өлең поэзияның негізңн құрайды. Ол 5-12 бейттен құралған. Ең соңғы бейтте өлеңнің авторы аталады.газель жазған ойшылдфың бірі Хафиз

Маснауи- бұл құрылымы күрделі куплеттерден құралған бір- біріне бағынбайтын өлеңдер жинағы. Маснауидегі өлеңнің қатарының санына шектеу жоқ. Олар екі мың тоғыз мың қатарға дейін бара береді. Джалал ад-Дин Руми «Маснави Низами Гянджеви «Искандер-наме».

3. Грек ойшылдары еңбектерінің араб философиясына ықпалы.

Грек ойшылдарың еңбектері араб философиясында өзіндік орны бар. Араб аудармашылары грек философтарының атақты еңбектерін араб тіліне аударады. Олардың еңбектеріне түсініктемелер жазады. Бір ғұламалар олардың еңбектерңн ары қарай дамытса, екіншілері олардың еңбектеріне сыни көзқараспен қарайды. Грек философтарының ішінде Аристотельдің, Платонның т.б еңбектерңн аударады. Ибн Рушд Еуропаға Аверойс атымен белгілі ғұлама Аристотельдің еңбегіне түсініктеме жазады. Грек философтарының еңбектері араб тіліне аударылуы « антика мәдениетінің қайта өрлеуі» деп атала бастаған. Грек философтарының еңбектерінің араб тіліне аударылуы аударма ісінің дамуына, жеке меншік пен қоғамдық кітапханалардың құрылуына әсер етті.

№20 ЕМТИХАН БИЛЕТІ

1. Ислам елдеріндегі тарих ғылымының дамуы.

Ислам елдерінде тарих ғылымы да жақсы дамыды. Тарих ғылымымен әсіресі саяхатшы ғңламалар айналысты. Олар барған мемлекеттерінің тарихын , өз мемлекетінің тарихын сол басқа мемлекеттермен салыстыра отырып жазды. Сондай ақ елшілік қызметін атқарған елшілер келіссөздер барысында жазбалар жазып, түйіндемелер қалдырған. Оларды кейіннен жинақтап мемлекеттің тарихын жаза бастаған. Араб ғұламаларының ішінде тарих ғылымын жүйеге келтірген ғұламаның бірі Ибн Халдун. Оның тарих туралы жазған кітабы « Муқадимма» деп аталады. Ол еңбектің маңыздылығы туралы еуропа ғалымы Робенрт Мак « Шынында да Ибн Халдун жалпы тарих туралы жазған Муқадимма атты еңбегінде ақыл ойының кеңдігін, керемет кемеңгерлігін көрсетті. Ол мұнда тарихнаманың философиясын ашып берді. Бұл еңбектің адамзат тарихында баға жетпес еңбек екендігі даусыз» деген пікір айтады.