18 Отбасылық дағдарыстардың туындау себептерін атаңыз.

1 Махаббат қатынасының типологиясын анықтаңыз.

Махаббат сезімі екі адамда бірдей пайда болса, оның келешекте дами түсуі, өмір бойы үзілмеуі, сарқылмауы табиғи нәрсе. Махаббат алғашқы сыйластықтан басталады. Ал біріне-бірі сай келмейтін сезім, бара-бара өзінен өзі сарқылып жоқ болады. Демек, махаббат екі адамға ортақ, екеуінен бірдей туатын сезім. Сонда ғана ол өмітшең өскелең, сонда ғана ол нағыз бақыт.

Махаббат сезімінің қайда туатынын, оның психологиялық, физиологиялық және анатомиялық негізі не екенін ғылыми тұрғыдан түсіндіру қиын. Кейде көз тоқтарлық ештеңесі жоқ дейтін адамның өзі басқа біреу үшін «ай мен күннен де артық» болып көрінеді. Бұл адам жарының ғылым әлі білмейтін қалтарыстары есепсіз көп екенін көрсетеді.

Махаббатты тек сексологиялық қарым-қатынас деп түсінетіндерде жоқ емес. Бұл пайымдаудың мүлде теріс екені айқын. Бар ой-арманды, сана-сезімді қамтитын, өмірдің арқауы есепті шынайы сезімді тек жыныстық қатынасқа ғана саю-хайуандық соқыр сезімнен аса алмағандық. әрине махаббаттың алғашқы желі қыздың немесе жігіттің сөйлеген сөзіне, жүріс-тұрысына, киіміне, түр-түсіне т.б.қызығудан тууы мүмкін. Ал осы қызығуды шынайы махаббатқа жеткізетін нәрсе –адамның сырт көркі мен ішкі дүниесінің үйлесімі. Сондықтан махаббат пен жыныстық қатынас арасында теңдік белгісін мүлдем қоюға болмайды

2 Отбасындағы кикілжіңдердің туындау себептерін анықтаңыз.

Жұптардың ажырасуы – өте жиі кездеседі. Осыған байланысты С. Голод (1998 ж.) 51% көрсетеді. Ажырасудың себебі әлеуметтік және психологиялық шындықпен байланысты. Оған әртүрлі жағдайлар әсер етуі мүмкін. Мысалы, қаржылық жағдай, жұмыссыздық, кедейлік, характерлік сәйкессіздік, некенің құрылған уақыты (өте ерте нне өте кеш) т.с.с. тағы да бірнеше себептерді атауға болады. Мысалы, ішкілік, бедеулік, түсінбеушілік т.б. Айрылысу – жұбайлар арасындағы жүйенің бұзылуы

3 Отбасының мәдени дәрежесінің өсу жолдарын сипаттап жазыңыз.

Отбасы – адамзат қоғамының ең шағын бейнесі. Отбасы – тәрбиенің негізі. Оның құндылығын «Ұяда не көрсең,ұшқанда соны ілесің»деген мақалда анық көрінген. Отбасы сөзінің мағынасы терең, адамның әлеуметтік өмірін айқындайды Адамгершілік принциптерінің идеялық мазмұнымен қаруланған отбасының негізгі мақсаты – болашақ ұрпақты тәрбиелеу. Осының негізінде әрбір адамның, әрбір отбасы мүшесінің өмір және еңбек процесінде қарапайым, кішіпейіл, қайырымды және ұстамды болуы, бірін-бірі сыйлай білуі, балалар тәрбиесіне ерекше қамқорлық жасауы – адамгершілік принциптерінің негізі. Мысалы, қарапайымдылықты әрбір адамның сөзінен, ісінен, тәртібінен, басқа адамдармен сыйласып, қарым-қатынас жасай білуінен көруге болады. Кішіпейілділік пен қайырымдылық адамдарға ілтипатты, сыйлаушылықты білдіреді. Қайырымды адам әр уақытта, әр түрлі жағдайда көмек көрсетуге дайын тұрады. Ал, ұстамдылық – адамның өзін-өзі бақылай білуі. Қандай да бір қиыншылық жағдайда болсын немесе өте күрделі қиын мәселелерді шешуде шыдамдылық көрсету ұстамдылықтың белгісі.

4 Отбасының бос уақытты дұрыс пайдалану мәдениетіне мысал келтіріңіз.

«Біз бос уақытты қалай пайдаланамыз?» - деген сұраққа көпшілігі былай деп жауап берді «Мен бос уақтымда кітап оқымын, музыка тыңдаймын, телевизор көремін т.б». Әрине бұл дұрыс. Бірақ басқа да жұмыстармен айналысуға болады. Мысалы қаламызда театр, кинотеатр, мәдениет сарйлары ашылған. Театрларда спектакелдер, кинотеатрларда кинолар, мәдениет орталығында концерттер көп болады. Осыларға барса болады. Бірақ біз не істейміз? Аптанің дүйсенбісінен бастап сенбіге дейін жұмыс істейміз, ал демалыс күндері кір жуу, үй тазалау т.б жұмыстармен айланысады.

Бұл жерде айтып кететін жайт демалыс күнін дұрыс пайдалана алмайды. Жазғы демалысқа шыққаннан кейін жоғарыда айтып кеткен жұмыстармен айналысады. Ал европаны алып қарайықшы, олар аптаның дүйсенбесінен сенбіге дейін жұмыс істеп, ал сенбі, жексенбі күндері жақсы демалады. Олар демалыс күндері кір жуу, үй тазалау т.б жұмыстармен айналыспайды. Европалықтар демалыс күндерін отбасымен театрға, саябақтарға, концерттерге, т.б барып, демалыс күндерін қызықты да әрі көңілді өткезеді. Олар осымен өздерін және балаларын қуантады. Ал жазғы демалысққа шыққанда олар отбасымен басқа қалаларға демалысқа кетеді.

Қортындылай келе отбасыдағы эстетика өз қолымызда екнін, өзіміз үй жайымызды өзіміз әдемі жасап, өзімізді-өзіміз құрметтеуіміз керек. Көшеде әдемі киініп, бірақ этика мен эстетика болмаса бәрі бекер болады. Сырты жалтырақ іші қалтырақ болғаның несі жақсы? Дұрыс па? Сіздер не дейсіздер а? Сіздердің ойларыңызды күтеміз.

5 Отбасының мәдениетін суреттеп жазыңыз.

Отбасы – адамзат қоғамының ең шағын бейнесі. Отбасы – тәрбиенің негізі. Оның құндылығын «Ұяда не көрсең,ұшқанда соны ілесің»деген мақалда анық көрінген. Отбасы сөзінің мағынасы терең, адамның әлеуметтік өмірін айқындайды Адамгершілік принциптерінің идеялық мазмұнымен қаруланған отбасының негізгі мақсаты – болашақ ұрпақты тәрбиелеу. Осының негізінде әрбір адамның, әрбір отбасы мүшесінің өмір және еңбек процесінде қарапайым, кішіпейіл, қайырымды және ұстамды болуы, бірін-бірі сыйлай білуі, балалар тәрбиесіне ерекше қамқорлық жасауы – адамгершілік принциптерінің негізі. Мысалы, қарапайымдылықты әрбір адамның сөзінен, ісінен, тәртібінен, басқа адамдармен сыйласып, қарым-қатынас жасай білуінен көруге болады. Кішіпейілділік пен қайырымдылық адамдарға ілтипатты, сыйлаушылықты білдіреді. Қайырымды адам әр уақытта, әр түрлі жағдайда көмек көрсетуге дайын тұрады. Ал, ұстамдылық – адамның өзін-өзі бақылай білуі. Қандай да бір қиыншылық жағдайда болсын немесе өте күрделі қиын мәселелерді шешуде шыдамдылық көрсету ұстамдылықтың белгісі.

6 Отбасымен жүргізілетін алғашқы орта кезеңдік жұмыстарды атаңыз.

Бала үшін отбасы - ең алғашқы да аса белсенді тұлғалық қалыпта-су көзі. Осыдан отбасывда қабылданған көзқарастар, салт-дәстүрлер, ұстанымдар, әрекет-қылық үлгілері түлға микроэлементіне бастау беріп, оның барша өмірінің негізгі сипатын қалайды.

Отбасы белгілі қызметтерді атқарады;

- қайта өндіру (репродуктивті) -ұрпақ келтіру (тек жалғастыру тума әрекеті, перзентті болу, оларды өсіру жэне тәрбиелеу қажеттігі);

- шаруашылық- экономикалық, (ортақ шаруашылық және қаржы пайдалану, еңбекке жарамсыздарға қамқорлык және оларды материалды қамсыздандыру);

- тәрбиелеу (отбасы, оның әрбір мүшесінің тұлғалық қалыптасуына жағдайлар жасау; отбасы ұжымының өз мүшелеріне жеке-дара ықпал жасап баруы; өмірлік тәжірибе, инабаттылық тәртіптері мен адамгершілік құндылықтарға баулу);

- қарым-қатынас құру (коммуникативті - отбасы ішіндегі қатынас түзу, отбасының басқа адамдармен, жанұялармен, әлеуметтік топтармен байланысын ұйымдастыру);

- қайта қалыпқа келу (рекреативтік - бос уақыттарындағы демалыс іс-әрекеттерін ұйымдастыру; отбасы мүшелерінің күшқуатының денсаулығын қайта тіктеу шараларын қамтамаеыз ету).

Отбасы тәрбиелік қызметтерінің іске асуы оның ұлттық ерекшеліктеріне, әлеуметтік-мәдени салт-дәстүрлеріне жэне ол енген қауымдастыққа тән талап-тәртіп ұстанымдарына байланысты.

7 Отбасылық кеңес берудің негізгі принциптерін қарастырыңыз.

. Ата – аналармен жүргізілетін жұмыстағы сынып жетекшінің негізгі міндеттері:

1. Ата – аналармен тұрақты байланыс орнату ондағы мақсат: отбасына оның мүшелерінің өзара қарым – қатынасы жанұяның жеке басқа ықпалын ата –аналардың педагогикалық білім дәрежесінің жан – күйін анықтап кеңес беріп оларды бала тәрбиесіне ортақтастыруды көздейді.

2. Отбасы мен мектептің балаға қоятын талаптарының бірлігін қамтамасыз ету. Ондағы мақсат, өмір сүріп отырған қоғамға сай, белдгілі бір мінез – құлық нормаларын балаға үйрету тұрақтылығын қамтамасыз ету, сол сыныптағы дәріс беретін мұғалімдерді ата – аналармен ортақ іске ұйымдастыру. [3]

3. Ата – аналар ұжымын құру. Бұл күрделі әрі жауапкершілігі мол маңызды міндет. Бұл бағытта ата – аналар комитетін құру, оның жұмыс жоспарын жасау, оларды мектептегі қоғамдық жұмысқа қатыстыру, атқарылатын істерге талдау жасап отыру т.б. жұмыстарды міндеттейді.

4. Ата – аналардың педагогикалық білім дәрежесімен мәдениетін үнемі арттырып отыру. Ол үшін жаппай педагогикалық білім алуларын ұйымдастыру. Бұл бағытта баспасөз беттерінде, радио, көгілдір экран арқылы педагогикалық білімдерді жетілдіру. Университеттерінде семинарларда ата – аналар жиналыстарында педагогикалық білімдерді насихаттау. Сынып жетекшіңсі жоғарыда аталған міндеттеріне сай 5 қызыметті атқаруы тиіс.

1) Ата – аналар сыныптағы оқу тәрбие процесінің мазмұнымен және әдістемесімен таныстыру. Сынып жетекшісі ата – аналар жыйналысының 1 – ші отырысында осы мәселеге қатысты өзінің ұстанымы мен педагогикалық көз – қарасын баяндайды. Оның мақсаты мен міндеттері мен соған сай өзінің әрекет ету бағдарламасы тәсілі мен тәрбие жоспары мен таныстырады.Ата – аналар бірлесіп оны жүзеге асыру жолдарын қарастырады.

2) Ата–аналармен педагогикалық және психологиялық ағарту жұмыстарын ұйымдастыру.

3) Ата – аналар балалармен бірге әрекетке қатыстыру .

4) Отбасы тәрбиесіне қатысты ата – аналарға педагогикалық психологиялық кеңес беру.

5) Ата – аналардың белсенділерімен жұмыс және ата – аналардың әртүрлі қоғамдық бұйымдарымен жұртшылықпен өзара әрекеттесуі.

8 Некелесудің түрі және жас отбасының құрылуына сипаттама беріңіз.

Жалпы неке дегеніміз – ерлі зайыптылардың отбасындағы құқықтарымен міндеттерін, қоғам негіздейтін және реттейтін рәсім. Неке дәстүр бойынша ер мен әйелдің арасындағы қарым – қатынастың заң түрінде бекітілуі, сөйтіп олар өздеріне жұбайлық міндеттер қабылдауы. Некенің әлеуметтік мәні, сонымен келгенде, үстем қоғамдық қатынастың сипатымен белгіленеді. Оған саясат мораль, дін де әсер етеді. Неке тәртібін реттеумен қатар қоғам оны қорғау жөнінде өзіне белгілі дәрежеде міндеттеме алады. Некенің тарихи нысаны алуан – түрлі. Олардың былайша топтауға болады: моногамия – бір еркектің бір әйелмен некелесуі; бір әйел мен бірнеше еркектің арасындағы неке, қоғам дамуының демократиялану үрдісі некелік қатынастың отбасы мен неке туралы ескі түсініктердің болмағанымен.Ұрпақ жалғастыру, дүниеге сәби әкелу. Міндеті некенің ашықтан – ашық жарияланған бірден–бір мақсаты болудан қалды. Ол ерлі–зайыптылардың тату–тәтті тұрмыс құрып, тәрбиелі етуінің көзі болып табылады. Адамдар некелі отбасы ауқымында жыныстық - нәпсілік қажеттерін қандырып қана қоймай, сонымен бірге некелес жұбайлар үй шаруасын ұйымдастырып, бір – бірін сезімдік экономикалық және тұрмыстық қолдау тауып отырды. Қоғамдастықтың әрбір мүшесі үшін әрекеттің осы бір қырының маңыздылығын ескере отырып, неке әуел бастан – ақ мифологиялық және магиялық тұрғыдан түсінілді. Отбасының негізін еркек пен әйел арасындағы некелік одақ құрайды. Отбасы қоғамның дамуында маңызды роль атқарады. Онда адам дүниеге келіп, ұрпақ жалғасады. Отбасында бастапқы әлеуметтену үрдісі жүзеге асады, балалар азаматтық кәмілетке толғанша тәрбиеленеді, қоғамдық еңбекке жарамсыз қарт мүшелеріне қамқорлық жасау міндеттемесі іске асады. Отбасы негізін еркек пен әйел арасындағы некелік одақ құрайды. Алайда отбасы тек еркек пен әйел арасындағы қатынастардан ғана емес сонымен қатар адамның қатынастарынан да тұрады. Мұның өзі аса маңызды әлеуметтік сипат береді. Отбасы некеге қандас туысқа негізделген қоғамдық шағын топ, адам тұрмысын ұйымдастырудың бастапқы нысанасын ұйымдастырудың бастапқы нысанасы яғни тұрмысының ортақтығымен және өзара моральдық жауапкершілік, көмекпен байланысқан адамдардың бірлесуі. Неке – тарихи кезеңдерге сай қалыптасқан қоғам негіздейді және реттейді. Әлеуметтік жағдай мен мәдениеттің өзгеруімен орайлас адамдардың өз ұрпағын жалғастыруға деген табиғи құштарлығы. Неке арқылы реттеліп отырады. Неке тәртібін реттеумен қатар қоғам оны қорғау жөнінде өзіне белгілі дәрежеде міндеттеме алады. Некелескен жұбайлар өз балаларын материалдық жағынан қамтамасыз етуге, тәрбиелеуге міндетті болды. Демек оларға отбасының болашағы үшін жауапкершілік жүктеледі.

9 Махаббаттың биологиялық және әлеуметтік дамудан бастама алып, адамның психикалық дамуына ұштасуына сипаттама беріңіз.

Махаббат сезімінің қайда туатынын, оның психологиялық, физиологиялық және анатомиялық негізі не екенін ғылыми тұрғыдан түсіндіру қиын. Кейде көз тоқтарлық ештеңесі жоқ дейтін адамның өзі басқа біреу үшін «ай мен күннен де артық» болып көрінеді. Бұл адам жарының ғылым әлі білмейтін қалтарыстары есепсіз көп екенін көрсетеді.

Махаббатты тек сексологиялық қарым-қатынас деп түсінетіндерде жоқ емес. Бұл пайымдаудың мүлде теріс екені айқын. Бар ой-арманды, сана-сезімді қамтитын, өмірдің арқауы есепті шынайы сезімді тек жыныстық қатынасқа ғана саю-хайуандық соқыр сезімнен аса алмағандық. әрине махаббаттың алғашқы желі қыздың немесе жігіттің сөйлеген сөзіне, жүріс-тұрысына, киіміне, түр-түсіне т.б.қызығудан тууы мүмкін. Ал осы қызығуды шынайы махаббатқа жеткізетін нәрсе –адамның сырт көркі мен ішкі дүниесінің үйлесімі. Сондықтан махаббат пен жыныстық қатынас арасында теңдік белгісін мүлдем қоюға болмайды

Ертеректе ғашықтықты сексуалдық жігер, сексуалдық құмарлық деп түсінгендіктен, құдай деген ұғым «сексуалдық құштарлық», «махаббат» деген сөздермен астасып кеткен кездерде болған. Қазірге дейін көп адам ғашықтық пен сексуалдық қатынасты бір-бірінен ажыратпай айтады

10 Махаббат адамның қастерлі сезімі ұғымын түсіндіріңіз.

Махаббат сезімі екі адамда бірдей пайда болса, оның келешекте дами түсуі, өмір бойы үзілмеуі, сарқылмауы табиғи нәрсе. Махаббат алғашқы сыйластықтан басталады. Ал біріне-бірі сай келмейтін сезім, бара-бара өзінен өзі сарқылып жоқ болады. Демек, махаббат екі адамға ортақ, екеуінен бірдей туатын сезім. Сонда ғана ол өмітшең өскелең, сонда ғана ол нағыз бақыт.

Махаббат сезімінің қайда туатынын, оның психологиялық, физиологиялық және анатомиялық негізі не екенін ғылыми тұрғыдан түсіндіру қиын. Кейде көз тоқтарлық ештеңесі жоқ дейтін адамның өзі басқа біреу үшін «ай мен күннен де артық» болып көрінеді. Бұл адам жарының ғылым әлі білмейтін қалтарыстары есепсіз көп екенін көрсетеді.

Махаббатты тек сексологиялық қарым-қатынас деп түсінетіндерде жоқ емес. Бұл пайымдаудың мүлде теріс екені айқын. Бар ой-арманды, сана-сезімді қамтитын, өмірдің арқауы есепті шынайы сезімді тек жыныстық қатынасқа ғана саю-хайуандық соқыр сезімнен аса алмағандық. әрине махаббаттың алғашқы желі қыздың немесе жігіттің сөйлеген сөзіне, жүріс-тұрысына, киіміне, түр-түсіне т.б.қызығудан тууы мүмкін. Ал осы қызығуды шынайы махаббатқа жеткізетін нәрсе –адамның сырт көркі мен ішкі дүниесінің үйлесімі. Сондықтан махаббат пен жыныстық қатынас арасында теңдік белгісін мүлдем қоюға болмайды

11 Қамқорлыққа алу, асырап алу жағдайларының себептерін анықтаңыз.

Қамқоршылық пен қорғаншылық ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды асырау тәрбиелеу және білім беру мақсатында сондай-ақ олардың мүліктік және мүліктік емес құқықтары мен мүдделерін қорғау үшін белгіленеді.

Қорғаншылық-жасы он төртке толмаған балаларға сондай-ақ ақыл есі ауысуы немесе ақыл есінің төмендігі салдарынан сот әрекет қабілеттілігі жоқ деп танылған кәмелеттік жастағы адамдарға белгіленеді.

11 Жұбайлардың темперамент ерекшеліктері мен мінез-құлық қасиеттерінің үйлесімділігі туралы сипаттама беріңіз.

12 Жастарды отбасылық өмірге тәрбилеудегі пән аралық байланыстарды көрсетіңіз.

Жастарды семиялық өмірге даярлау жалпы мемлекеттік маңызы бар әлеуметтік мәселе болып отыр. Өскелең буынның семья басы болып тәрбиеленуі қалыптасуына семьяны және оның маңындағы адамдардың ықпалы өте зор.

Осы мәселеге орай бұқаралық хабар-ошар хабарларының пәрменді әсер етеді. Семья басын тәрбиелеу істердің барынша ықпалды түрде жүргізіп отыру қажет. В. А Сухомолинскийдің жеткіншек жастардың барлық даму кезеңдерінде семьялық өмірге даярлап отыру жайында пікірлер айтып өткен. Семья басын тәрбиелеу адамның жеке басын тәрбиелеп, қалыптастыру бағытында жүргізілетін әр алуан істермен тығыз ұштастырылуы және семьялық некелік-жұбайлық өмірге баулу міндеттері мен өзара байланысты түрде бірізділікпен іске асырылады.

13 Жастарды некелесуге дұрыс даярламау салдарынан қоғамға тигізетін кері әсерлерді атаңыз.

Ажырасу тана баскалар тусунетин шыгарс

14 Ғашықтық – отбасы-некелік өмірдің тірегі екенін өз бетіңізше түсіндіріңіз.

Махаббат сезімі екі адамда бірдей пайда болса, оның келешекте дами түсуі, өмір бойы үзілмеуі, сарқылмауы табиғи нәрсе. Махаббат алғашқы сыйластықтан басталады. Ал біріне-бірі сай келмейтін сезім, бара-бара өзінен өзі сарқылып жоқ болады. Демек, махаббат екі адамға ортақ, екеуінен бірдей туатын сезім. Сонда ғана ол өмітшең өскелең, сонда ғана ол нағыз бақыт.

Махаббат сезімінің қайда туатынын, оның психологиялық, физиологиялық және анатомиялық негізі не екенін ғылыми тұрғыдан түсіндіру қиын. Кейде көз тоқтарлық ештеңесі жоқ дейтін адамның өзі басқа біреу үшін «ай мен күннен де артық» болып көрінеді. Бұл адам жарының ғылым әлі білмейтін қалтарыстары есепсіз көп екенін көрсетеді.

Махаббатты тек сексологиялық қарым-қатынас деп түсінетіндерде жоқ емес. Бұл пайымдаудың мүлде теріс екені айқын. Бар ой-арманды, сана-сезімді қамтитын, өмірдің арқауы есепті шынайы сезімді тек жыныстық қатынасқа ғана саю-хайуандық соқыр сезімнен аса алмағандық. әрине махаббаттың алғашқы желі қыздың немесе жігіттің сөйлеген сөзіне, жүріс-тұрысына, киіміне, түр-түсіне т.б.қызығудан тууы мүмкін. Ал осы қызығуды шынайы махаббатқа жеткізетін нәрсе –адамның сырт көркі мен ішкі дүниесінің үйлесімі. Сондықтан махаббат пен жыныстық қатынас арасында теңдік белгісін мүлдем қоюға болмайды

15 Адамгершілік қасиеттердің жастардың жеке өмірі мен отбасы-некелік өміріне ықпалын көрсетіңіз.

Адамгершілік принциптерінің идеялық мазмұнымен қаруланған отбасының негізгі мақсаты – болашақ ұрпақты тәрбиелеу. Осының негізінде әрбір адамның, әрбір отбасы мүшесінің өмір және еңбек процесінде қарапайым, кішіпейіл, қайырымды және ұстамды болуы, бірін-бірі сыйлай білуі, балалар тәрбиесіне ерекше қамқорлық жасауы – адамгершілік принциптерінің негізі. Мысалы, қарапайымдылықты әрбір адамның сөзінен, ісінен, тәртібінен, басқа адамдармен сыйласып, қарым-қатынас жасай білуінен көруге болады. Кішіпейілділік пен қайырымдылық адамдарға ілтипатты, сыйлаушылықты білдіреді. Қайырымды адам әр уақытта, әр түрлі жағдайда көмек көрсетуге дайын тұрады. Ал, ұстамдылық – адамның өзін-өзі бақылай білуі. Қандай да бір қиыншылық жағдайда болсын немесе өте күрделі қиын мәселелерді шешуде шыдамдылық көрсету ұстамдылықтың белгісі. Ұстамсыз адам «Тежеуіші жоқ машина», - дейді А.С.Макаренко.

Осындай жағымды қасиеттер жеке адамның жан-жақты және жарасымды дамуына, қалыптасуына игі әсер етеді.

16 Жұбайлардың арасындағы өзара сыйластықты қалай түсінесіз.

Отбасын ұстау, бала бағу, еңбек ету, туған-туыспен қатынас екі адамға бірдей. Үй ішіндегі мүлікті пайдалануда барлық отбасы мүшелеріне ортақ. Сондықтан оларды пайдаланып қана қоймай, таза ұстау, бүлдірмей сақтау, керекті заттарды қосып,көбейтіп отыруға бәрі де міндетті.

Отбасына қамқорлық - республикамыздың негізгі міндеттерінің бірі. Себебі отбасының тату-тәтті қалыпта сақталуы қоғамға да пайдасын тигізеді. Конституцияның 27-бабаында «Неке мен отбасы ана мен әке және бала мемлекеттің қорғауында болады» деп көрсетілген. Кароче уважения друг друга

17 Ерте басталған жыныстық қатынастың себептері мен салдарын сипаттап жазыңыз.

18 Әйелдегі нәзіктік сезім туралы түсінік және қазіргі заман әйелдеріне сипаттама беріңіз.

19 Отбасылық қызметтің психологиялық көп деңгейлі моделін көрсетіңіз

. Ата – аналармен жүргізілетін жұмыстағы сынып жетекшінің негізгі міндеттері:

1. Ата – аналармен тұрақты байланыс орнату ондағы мақсат: отбасына оның мүшелерінің өзара қарым – қатынасы жанұяның жеке басқа ықпалын ата –аналардың педагогикалық білім дәрежесінің жан – күйін анықтап кеңес беріп оларды бала тәрбиесіне ортақтастыруды көздейді.

2. Отбасы мен мектептің балаға қоятын талаптарының бірлігін қамтамасыз ету. Ондағы мақсат, өмір сүріп отырған қоғамға сай, белдгілі бір мінез – құлық нормаларын балаға үйрету тұрақтылығын қамтамасыз ету, сол сыныптағы дәріс беретін мұғалімдерді ата – аналармен ортақ іске ұйымдастыру. [3]

3. Ата – аналар ұжымын құру. Бұл күрделі әрі жауапкершілігі мол маңызды міндет. Бұл бағытта ата – аналар комитетін құру, оның жұмыс жоспарын жасау, оларды мектептегі қоғамдық жұмысқа қатыстыру, атқарылатын істерге талдау жасап отыру т.б. жұмыстарды міндеттейді.

4. Ата – аналардың педагогикалық білім дәрежесімен мәдениетін үнемі арттырып отыру. Ол үшін жаппай педагогикалық білім алуларын ұйымдастыру. Бұл бағытта баспасөз беттерінде, радио, көгілдір экран арқылы педагогикалық білімдерді жетілдіру. Университеттерінде семинарларда ата – аналар жиналыстарында педагогикалық білімдерді насихаттау. Сынып жетекшіңсі жоғарыда аталған міндеттеріне сай 5 қызыметті атқаруы тиіс.

1) Ата – аналар сыныптағы оқу тәрбие процесінің мазмұнымен және әдістемесімен таныстыру. Сынып жетекшісі ата – аналар жыйналысының 1 – ші отырысында осы мәселеге қатысты өзінің ұстанымы мен педагогикалық көз – қарасын баяндайды. Оның мақсаты мен міндеттері мен соған сай өзінің әрекет ету бағдарламасы тәсілі мен тәрбие жоспары мен таныстырады.Ата – аналар бірлесіп оны жүзеге асыру жолдарын қарастырады.

2) Ата–аналармен педагогикалық және психологиялық ағарту жұмыстарын ұйымдастыру.

3) Ата – аналар балалармен бірге әрекетке қатыстыру .

4) Отбасы тәрбиесіне қатысты ата – аналарға педагогикалық психологиялық кеңес беру.

5) Ата – аналардың белсенділерімен жұмыс және ата – аналардың әртүрлі қоғамдық бұйымдарымен жұртшылықпен өзара әрекеттесуі.

.

19 Отбасылық кеңес берудің жолдарын көрсетіңіз.

1 Отбасылық кеңес берудің теориялық және практикалық негіздеріне сипаттама беріңіз.

. Ата – аналармен жүргізілетін жұмыстағы сынып жетекшінің негізгі міндеттері:

1. Ата – аналармен тұрақты байланыс орнату ондағы мақсат: отбасына оның мүшелерінің өзара қарым – қатынасы жанұяның жеке басқа ықпалын ата –аналардың педагогикалық білім дәрежесінің жан – күйін анықтап кеңес беріп оларды бала тәрбиесіне ортақтастыруды көздейді.

2. Отбасы мен мектептің балаға қоятын талаптарының бірлігін қамтамасыз ету. Ондағы мақсат, өмір сүріп отырған қоғамға сай, белдгілі бір мінез – құлық нормаларын балаға үйрету тұрақтылығын қамтамасыз ету, сол сыныптағы дәріс беретін мұғалімдерді ата – аналармен ортақ іске ұйымдастыру. [3]

3. Ата – аналар ұжымын құру. Бұл күрделі әрі жауапкершілігі мол маңызды міндет. Бұл бағытта ата – аналар комитетін құру, оның жұмыс жоспарын жасау, оларды мектептегі қоғамдық жұмысқа қатыстыру, атқарылатын істерге талдау жасап отыру т.б. жұмыстарды міндеттейді.

4. Ата – аналардың педагогикалық білім дәрежесімен мәдениетін үнемі арттырып отыру. Ол үшін жаппай педагогикалық білім алуларын ұйымдастыру. Бұл бағытта баспасөз беттерінде, радио, көгілдір экран арқылы педагогикалық білімдерді жетілдіру. Университеттерінде семинарларда ата – аналар жиналыстарында педагогикалық білімдерді насихаттау. Сынып жетекшіңсі жоғарыда аталған міндеттеріне сай 5 қызыметті атқаруы тиіс.

1) Ата – аналар сыныптағы оқу тәрбие процесінің мазмұнымен және әдістемесімен таныстыру. Сынып жетекшісі ата – аналар жыйналысының 1 – ші отырысында осы мәселеге қатысты өзінің ұстанымы мен педагогикалық көз – қарасын баяндайды. Оның мақсаты мен міндеттері мен соған сай өзінің әрекет ету бағдарламасы тәсілі мен тәрбие жоспары мен таныстырады.Ата – аналар бірлесіп оны жүзеге асыру жолдарын қарастырады.

2) Ата–аналармен педагогикалық және психологиялық ағарту жұмыстарын ұйымдастыру.

3) Ата – аналар балалармен бірге әрекетке қатыстыру .

4) Отбасы тәрбиесіне қатысты ата – аналарға педагогикалық психологиялық кеңес беру.

5) Ата – аналардың белсенділерімен жұмыс және ата – аналардың әртүрлі қоғамдық бұйымдарымен жұртшылықпен өзара әрекеттесуі.

2 Мемлекеттік заңның неке мен отбасына қатысты талап-міндеттерін атаңыз.

3 "Жанұя суретінің" құрылымын талдау және шынайы жанұя және салынған сурет құрылымдарын салыстыру әдістемесін қолдану жағдайын атаңыз.

4 Отбасылық кеңес берудің міндеті және формасын анықтаңыз.

Ата – аналармен жүргізілетін жұмыстағы сынып жетекшінің негізгі міндеттері:

1. Ата – аналармен тұрақты байланыс орнату ондағы мақсат: отбасына оның мүшелерінің өзара қарым – қатынасы жанұяның жеке басқа ықпалын ата –аналардың педагогикалық білім дәрежесінің жан – күйін анықтап кеңес беріп оларды бала тәрбиесіне ортақтастыруды көздейді.

2. Отбасы мен мектептің балаға қоятын талаптарының бірлігін қамтамасыз ету. Ондағы мақсат, өмір сүріп отырған қоғамға сай, белдгілі бір мінез – құлық нормаларын балаға үйрету тұрақтылығын қамтамасыз ету, сол сыныптағы дәріс беретін мұғалімдерді ата – аналармен ортақ іске ұйымдастыру. [3]

3. Ата – аналар ұжымын құру. Бұл күрделі әрі жауапкершілігі мол маңызды міндет. Бұл бағытта ата – аналар комитетін құру, оның жұмыс жоспарын жасау, оларды мектептегі қоғамдық жұмысқа қатыстыру, атқарылатын істерге талдау жасап отыру т.б. жұмыстарды міндеттейді.

4. Ата – аналардың педагогикалық білім дәрежесімен мәдениетін үнемі арттырып отыру. Ол үшін жаппай педагогикалық білім алуларын ұйымдастыру. Бұл бағытта баспасөз беттерінде, радио, көгілдір экран арқылы педагогикалық білімдерді жетілдіру. Университеттерінде семинарларда ата – аналар жиналыстарында педагогикалық білімдерді насихаттау. Сынып жетекшіңсі жоғарыда аталған міндеттеріне сай 5 қызыметті атқаруы тиіс.

1) Ата – аналар сыныптағы оқу тәрбие процесінің мазмұнымен және әдістемесімен таныстыру. Сынып жетекшісі ата – аналар жыйналысының 1 – ші отырысында осы мәселеге қатысты өзінің ұстанымы мен педагогикалық көз – қарасын баяндайды. Оның мақсаты мен міндеттері мен соған сай өзінің әрекет ету бағдарламасы тәсілі мен тәрбие жоспары мен таныстырады.Ата – аналар бірлесіп оны жүзеге асыру жолдарын қарастырады.

2) Ата–аналармен педагогикалық және психологиялық ағарту жұмыстарын ұйымдастыру.

3) Ата – аналар балалармен бірге әрекетке қатыстыру .

4) Отбасы тәрбиесіне қатысты ата – аналарға педагогикалық психологиялық кеңес беру.

5) Ата – аналардың белсенділерімен жұмыс және ата – аналардың әртүрлі қоғамдық бұйымдарымен жұртшылықпен өзара әрекеттесуі.

5 Отбасылық қарым-қатынас орнатуда эстетикалық талғам, әсемдікті түсіне білу – отбасынын бірлігі мен рухани жағынан өсіп-жетілудің қажетті шарттарын көрсетіңіз.

Отбасыда әсемдік әлемінің сырын танып білу әнінен басталады деген пікір мынандай ойға қалдырады:сонда осы күнгі отбасы өміріндегі өнердің орны қандай. Отбасында кішкентай кезінен бастап дүние жүзілік мәдениет байлықтарына ие болу, өнер туындыларын терең де нәзік түсіну, шын мәнісінде, бүгінгі таңда адамның алғашқы тәрбиешілерінің бірі, оның рухани дамуы мен еңбегінің дем берушісі болып отыр Сонымен отбасының эстетикалық мәдениеті дегеніміз неден тұрады? Сірә, тұрақты рухани өмірді,рухани өсуді қажетсінуден, әсемдік әлемі мен таныстықты іштей қажет етуден және ақырында әсемдікті өзі жарату тілегінен тұрса керек.

Эстетикалық тәрбие үшін үй ішілік мерекелер мәдениетінің де маңызы бұлардан кем емес. Тұрмыс эстетикасы біздің сыртқы тұрпатымыздың эстетикасыз ойға симайды. Ал соніың өзінде киім үлгішілері <<мода көшеде туып, үйде өледі>> - деп мұңаяды. Моданы заңдастырушылардың бұл мұңайысы олай болуға тиісті емес деген сеніммен пайда болады. Модадан шығып қалған киімді үйде киіп тоздыру правосына ие болып қала отырып, көшеге шыққанда ғана жасанып киінуге борлмайды. Өйткені үйде біздің тіпті де немқұрайлы қарамайтын адамдар көреді ғой. Сондықтан неліктен біз кейде олардың алдында соншалық ұсқынсыз: тозығы жеткен халат, тізесі шыққан спорт кастюмын киеміз көбінесе нақ осы үй киімі арқылы отбасылық қаражат үнемделеді.

6 Жанұядағы қорқынышты талдау (ЖҚТ) сұрақнамасын талдаңыз.

7 Отбасы ынтымағын суреттеп жазыңыз.

Отбасын ұстау, бала бағу, еңбек ету, туған-туыспен қатынас екі адамға бірдей. Үй ішіндегі мүлікті пайдалануда барлық отбасы мүшелеріне ортақ. Сондықтан оларды пайдаланып қана қоймай, таза ұстау, бүлдірмей сақтау, керекті заттарды қосып,көбейтіп отыруға бәрі де міндетті.

Отбасына қамқорлық - республикамыздың негізгі міндеттерінің бірі. Себебі отбасының тату-тәтті қалыпта сақталуы қоғамға да пайдасын тигізеді. Конституцияның 27-бабаында «Неке мен отбасы ана мен әке және бала мемлекеттің қорғауында болады» деп көрсетілген.

Қазақ отбасының қалыптасқан әдет-ғұрпы бар. Үлкенді сыйлау, айтқан ақылдарын тыңдау, кішінің тіл алғыштығы, үлкендер-кішіге ақылшы, қамқоршы. Кіші- көмекші. Үй ішінде әр адам өз шама- шарқына қарай еңбек етеді. Қай халықта болсын отбасы құрылған соң бала тәрбиелеу міндеті тұрады. Ата-ана баласын әлпештеп өсіреді. Заман талабына сай білім береді. Отбасының әр ересек мүшесі еңбек жасайды. Еңбегіне қарай табыс табады. Табысына байланысты тұрмыс құрады. Отбасы табысынан ортақ қор жиналады. Дүние-мүлік, үй, мал – осының бәрі отбасының қорына кіреді. Әрбір жас отбасы жеке тұруға да –ата-анасымен бірге тұруға да құқықты. Бөлек тұрса олар ата-анаға көмек көрсетіп, қамқорлық жасайды. Үйдің ері жанұясының өзіне бағынуын қаласа, әрдайым табысының сөзсіз адал болуына мұқият қарауы қажет. әйел ерін риза ету үшін қандайда болмасын қиыншылықтарға төзген сияқты, ері де өз мойнына жүктелген міндеттерді атқаруға тиісті. Яғни, отбасымды бақытты етемін деген үмітпен керексіз қарыздарға кірмеуі керек. Баз біреу еркектер де мүмкіндігінің барынша әйелдерінің қалаған нәрсесін алып беруге тырысады. Сөйтіп, олардан өздеріне деген махаббат, құрмет, ілтипат күтеді. Бірақ әйелдерінің ықыласы алынған сыйлықтарға ауып, ол сыйлықтардың қайдан келгендігін көрмейтіндей халге жетеді. Қанағатсыздықтары күннен-күнге артып, рахмет айтудың орнына одан да көбірек болса екен деген тілектері арта түседі. Ал айтқандары болмаған жағдайда көңілсіздіктері, әдепсіздіктері артып, соның себебінен отбасында келіспеушіліктер басталады.

8 Ерлі-зайыптылардың жанұялық құндылықтарға келісушілігі сұрақнамасын талдаңыз

Қазіргі заманғы жанұяда этико-психологиялық аспект маңызды орын алады, ерлі-зайыптылардың балаларының бір-біріне деген талаптары жоғарылайды, жанұя-интимді топ болып табылады, оның мүшелерінің бір-біріне бауыр басуы- оның міндетті мінез-құлқы болып табылады. Жанұядағы махаббат пен оның мүшелерінің бәрі байланысты. Оның алғашқы формасы болып ерлі-зайыптылардың махаббаты табылады.

Ата-ананың махаббаты өмір бойы адамды жетелеп жүреді. Алғашқы жылдары ол баланың қауіпсіздігі мен өмірін қамтамасыз етеді. Ата-аналық махаббатқа мұқтаждық- кішкентай бала үшін өмірлік қажеттілік. Бірақ үлкейген сайын ата-аналық махаббат көбіне баланың психологиялық және эмоционалдық ішкі әлемін сақтаумен көмектесу қызметін орындайды. Деструктивті жанұяларда бала «коза отпущения» жағдайында болуы мүмкін, яғни барлығы ашуын,агрессияларын соған көрсетеді. Бала әр қылығы мен сөзі үшін жазалайды деп қорқынышта өмір сүреді.

Кішкентайынан барлығы «Золушка» ертегісін біледі, сондықтан баланың жағдайын түсіну қиын емес, яғни оны ешкім жақсы көрмейді, төмендетеді, шектетеді.

Баланың дамуы үшін оптималды шарт болып, жақсы көретін жанұя табылады. Жақсы көретін жанұя- бұл балалармен өзара түсіністікке бейімделуге қол жеткізген жанұяны айтамыз. Саналы махаббат өзара әрекеттегі кооперациямен саналы талаптармен оған жағымды эмоционалды қарым-қатынаспен сәйкесте отырып баланы қабылдаумен сипатталады. Жақсы психологиялық жағдайда балаға ешқандай ролдер белгіленіп дайындалмаған. Оны жақсы көреді. Кешкісін ол «әкесінің қазынасы», ал күндіз ата-анасы жұмыста болғанда «апасының қазынасы». Барлық ролдерді бала қуана орындайды, ешқайсысында тұрып қалмайды, себебі оны оған ешкім міндеттемейді. Жақсы көретін жанұяда «козлам отпущения», «Золушка» да болмайды.

Бақытты жанұя- баланың эмоционалдығының дамуы негіз болып табылады. Бірақ тәрбиелеу сезімі өзімен -өзі келмейді, көбінесе кез келген тәрбие секілді ол да күш жігерді талап етеді.

Жанұялық махаббат- бұл тек сезім ғана емес, сондай-ақ ерлі-зайыптардың, баланың белгілі бір мінез-құлық іс-әрекетіне байланысты негізгі жанұяның бақыты болып табылады. Бір-бірін жақсы көруге болады, бірақ түртпектеп жан дүниесін жаралап, керек сөзді айта алмай мазалауы мүмкін. Ата-ана баланың өмірінде не болып жатқанына қызығушылық білдірсе, бұл ата-ананың балаға деген махаббатының көрінуі болып табылады. Махаббаттың негізінде ұнамды мінез-құлықты тәрбиелеуге болады: тек қана махаббат жақсы көруге үйрете алады.

.

9 «Жанұялық бейімделу және бірлік шкаласы» (FACES-3) қолдану ережесін жазыңыз

Адабтация семии раскожи что небуть

10 «Жанұяның кинетикалық суреті» әдістемесін талдаңыз

КИНЕТИКА — (греч., от kinesis движение). Наука, изучающая зависимость между движением материи и причинами, обусловливающими эти движения. Словарь иностранных слов, вошедших в состав русского языка. Чудинов А.Н., 1910. КИНЕТИКА греч., от kinesis, движение

.

11 Жұбайлардың мінез-құлық қасиеттерінің үйлесімділігі туралы сипаттама беріңіз.

12 Отбасындағы бос уақытты дұрыс пайдаланудың жоспарын жасаңыз.

«Біз бос уақытты қалай пайдаланамыз?» - деген сұраққа көпшілігі былай деп жауап берді «Мен бос уақтымда кітап оқымын, музыка тыңдаймын, телевизор көремін т.б». Әрине бұл дұрыс. Бірақ басқа да жұмыстармен айналысуға болады. Мысалы қаламызда театр, кинотеатр, мәдениет сарйлары ашылған. Театрларда спектакелдер, кинотеатрларда кинолар, мәдениет орталығында концерттер көп болады. Осыларға барса болады. Бірақ біз не істейміз? Аптанің дүйсенбісінен бастап сенбіге дейін жұмыс істейміз, ал демалыс күндері кір жуу, үй тазалау т.б жұмыстармен айланысады.

Бұл жерде айтып кететін жайт демалыс күнін дұрыс пайдалана алмайды. Жазғы демалысқа шыққаннан кейін жоғарыда айтып кеткен жұмыстармен айналысады. Ал европаны алып қарайықшы, олар аптаның дүйсенбесінен сенбіге дейін жұмыс істеп, ал сенбі, жексенбі күндері жақсы демалады. Олар демалыс күндері кір жуу, үй тазалау т.б жұмыстармен айналыспайды. Европалықтар демалыс күндерін отбасымен театрға, саябақтарға, концерттерге, т.б барып, демалыс күндерін қызықты да әрі көңілді өткезеді. Олар осымен өздерін және балаларын қуантады. Ал жазғы демалысққа шыққанда олар отбасымен басқа қалаларға демалысқа кетеді.

Қортындылай келе отбасыдағы эстетика өз қолымызда екнін, өзіміз үй жайымызды өзіміз әдемі жасап, өзімізді-өзіміз құрметтеуіміз керек. Көшеде әдемі киініп, бірақ этика мен эстетика болмаса бәрі бекер болады. Сырты жалтырақ іші қалтырақ болғаның несі жақсы? Дұрыс па? Сіздер не дейсіздер а? Сіздердің ойларыңызды күтеміз.

13 Тұлға аралық қарым-қатынасты диагностикалау әдістемесінің жүргізілуін талдаңыз.

14 Жанұялық социограмма әдісін колданудың маңызын көрсетіңіз.

15 Отбасындағы депрессия деңгейін анықтау шкаласын корсетіңіз

16 Жастарды отбасы-некелік өмір құруға даярлаудың әлеуметтік мәнін сипаттап жазыңыз.

Жастарды семиялық өмірге даярлау жалпы мемлекеттік маңызы бар әлеуметтік мәселе болып отыр. Өскелең буынның семья басы болып тәрбиеленуі қалыптасуына семьяны және оның маңындағы адамдардың ықпалы өте зор.

Осы мәселеге орай бұқаралық хабар-ошар хабарларының пәрменді әсер етеді. Семья басын тәрбиелеу істердің барынша ықпалды түрде жүргізіп отыру қажет. В. А Сухомолинскийдің жеткіншек жастардың барлық даму кезеңдерінде семьялық өмірге даярлап отыру жайында пікірлер айтып өткен. Семья басын тәрбиелеу адамның жеке басын тәрбиелеп, қалыптастыру бағытында жүргізілетін әр алуан істермен тығыз ұштастырылуы және семьялық некелік-жұбайлық өмірге баулу міндеттері мен өзара байланысты түрде бірізділікпен іске асырылады.

16 Отбасындағы ажырасу, алимент төлеу мәселелерін түсіндіріңіз.

Жас жанұядағы дағдарыс демографтардың түсіндіруі бойынша, жанұялық кризис дегеніміз социалдық институт сияқты, бірінші жанұя өзінің «қауымдық ортасы» еместігін көрсетуден байқалады. Бұрынғы дәуірмен салыстырғанда жанұя қазіргі кезде динамикалы түрде қалыптасқан . Ақиқатқа қарар болсақ, жеке бастық мотивтер мен коммуникативті жұптардың бейімділіктерін, ендігі әрі әрі екі адамның бірге тұруларының қажеті жоқ . Дәлелдеулер бойынша барлық заңды некелердің тіркелуінің күрт төмендеуі және еркін бірлестіктердің санының өсуі, регламентті социалды нормалармен ержелердің әлсіздігін білдіреді. Тағы да бұл адамдардың адамдардың жанұяға деген түсінігін институт сияқты, сондағы тішіліктері көбінесе олардың жеке бастарының жауапкершілігіне байланысты.

Жұптардың ажырасуы – өте жиі кездеседі. Осыған байланысты С. Голод (1998 ж.) 51% көрсетеді. Ажырасудың себебі әлеуметтік және психологиялық шындықпен байланысты. Оған әртүрлі жағдайлар әсер етуі мүмкін. Мысалы, қаржылық жағдай, жұмыссыздық, кедейлік, характерлік сәйкессіздік, некенің құрылған уақыты (өте ерте нне өте кеш) т.с.с. тағы да бірнеше себептерді атауға болады. Мысалы, ішкілік, бедеулік, түсінбеушілік т.б. Айрылысу – жұбайлар арасындағы жүйенің бұзылуы

17 Жастардағы ерте басталған жыныстық қатынастың кері әсерлерін айтызың.

Жыныстық тәрбиелеу тұлғаның өнегелі болып өсуінің міндетінде қарастырылады. Ол психологиялық, анатомиялық-физиологиялық жыныстық ерекшеліктерін, олардың өмірдегі әлеуметтік рөлін түсінуге қабілетті бала немесе қыздың тұлғалық қалыптасуына бағытталған.

18 Жұбайлардың арасындағы өзара сыйластық және олардың бала

тәрбиесіне ықпалын анықтаңыз.

19 Отбасымен жүргізілетін алғашқы кезеңдерді атаңыз.

20 Отбасылық кеңес берудің жолдарын көрсетіңіз.