16. Зақымдану ошағындағы химиялық жағдайды бағалау

Химиялық жағдайды бағалауда төмендегілер ескеріледі: 1 химиялық зақымданудың көпемі және оның сипатын анықтау 2 химиялық заттың кәсіп орын объектілер қызметіне азаматыһтық қорғаныс күштеріне және жалпы халыққа әсер етуін талдау 3 адамдарды зақымдалуын болдырмайтын іс әрекеттерін аса қажетті нұсқаларын іріктеу Химиялық жағдайды бағалау үшін қажетті мағлұматтар төмендегідей 1 КӘУЗ түрі және саны немесе химиялық қаруды қолдану құралы және улы заттар түрі 2 улы заттардың таралу ауданы және уақыты 3 адамдардың қорғану деңгейі 4 жердің топографиялық жағдайы және ластанған ауаның таралу жолындағы құрылыс сипаты 5 ауа райы (жер беті қабатындағы желдің бағыты және жылдамдығы ауа мен топырақ температурасы ауаның вертикальді тұрақтылық деңгейі(инверсия изотермия конвекция)) Химиялық зақымдау ошағы - ҚӘУЗ-дің зақымдағыш әсері таралатын шектегі алаң. Аварияның ықтимал салдарының көлемі белгілі бір деңгейде химиялық қауіпті объктілердің үлгісіне, ҚӘУЗ түріне, оның ерек-шелігіне, санына және сақтау жағдайына, аварияның, ауа райы жағдайының және басқада факторлардың сипатына байланысты. Химиялық қауіпті объектілердегі басты зақымдағыш факторы аумағы ондаған шақырымдарға дейін созылатын аймақтың химиялық зақымдануы болып табылады.Соққы толқыны - негізгі зақымдағыш әсер факторы, жарылыс кіндігінен барлық жаққа дыбыс жылдамдығымен қозғалатын, қатты сығылған ауаның жиналған жері. Осылайша Шгт ядролық оқтүмсықтың жарылысы кезінде соққы толқыны 9 секундта, 5 километрге, 22 секундта, 10 километрге жетеді. Химиялық ошақ дегеніміз – улағыш зөаттар әсеріне ұшыраған әр түрлі құрылыстар, азық – түлік және шикізат қорлары , су көздері , өсімдіктер мен жануарлар әлемі,тұрғын халқы бар аумақ,оның әсерінен адамдардың, жануарлар мен өсімдіктер әлемінің зақымдануы туындауы мүмкін. Химиялық зақымдау ошағындағы УЗ типін ескере отырып ұйымдастырылады және жүргізіледі,бұл кезде төмендегі ережелер басшылыққа алынады: -химиялық зақым ошағында жұмыс тыныс алу органдары мен терінің жамылғыш қабаттарын қорғаудың жеке құралдарымен жүргізілуі тиіс; -барлық зақымдаушыларды УЗ – дың одан әрі әсер етуінен қорғау керек,нашар киілген газтұмылдырықты жөндеу немесе қосалқыларын кию; -ең алдымен көмек балаларға, аяғы ауыр әйелдерге ,газтұмылдырығы жоқтарға және аралас зақымданғандарға көрсетіледі; -УЗ- зақымданғандарда жарақат болған кезде алғашқы мед. Жәрдем,ең алдымен УЗ әсеріне қарсы жүргізілуі тиіс,тек содан кейін жарақат бойынша жәрдем көрсетіледі; -химиялық зақым ошағындағы СД жұмысы оның командирі жетекшілігімен жүргізіледі; -химиялық зақым аудандарында қауіпсіздік техникасы ережелерін қатаң сақтау керек.

17.Химиялық бақылауды ұйымдастыру және жүргізу

Химиялық жағдайды жүргізуде төмендегілер ескеріледі: -Химиялық зақымданудың көлемі және оның сипатын анықтау; -Химиялық заттың кәсіпорын обьектілерінің қызметіне, азаматтық қорғаныс күштеріне және жалпы халыққа әсер етуін талдау; -Адамдардың зақымдануын болдырмайтын іс-әрекеттердің аса қажетті нұсқауларын іріктеу; Химиялық жағдайды бақылау үшін қажетті бастапқы мағлұматтар төмендегідей: 1.Күшті әсер етуші улы заттардың түрі және саны немесе химиялық қаруды қолдану құралы және улы заттардың түрі; 2.Улы заттардың таралу ауданы және уақыты; 3.Адамдардың қорғану деңгейі; 4.Жердің топографиялық жағдайы және ластанған ауаның таралу жолындағы құрылыстың сипаты 5. Ауа-райы (жер бетінің қабатындағы желдің бағыты және жылдамдығы, ауа мен топырақтың температурасы, ауаның вертикалды тұрақтылық деңгейі инверсия, эндотермия, изотермия,конвекция);

18Химияляқ қаруды қолданудағы адамға әсері Бұл улағыш заттар мен оларды қолдану құралдары. Улағыш заттар деп ұрыстық қолдануда адам күшін жаппай шығынға ұшыратуға арналған токсинді химиялық қосындыларды айтады. Улағыш заттар химиялық химиялық қарудың негізін құрайды да, шетелдік мемлекеттер армияларының қару-жарағына кіреді. Адам организміне әсерінің сипатына қарай УЗ былай сараланады: 1) жүйке жансыздандыратын; 2) теріні іріңдеткіш;3) жалпы улы әсерлі ;4)психохимиялық;5) тітіркендіргіш;Зақымдаушы әрекетінің басталуының жылдамдығына қарай УЗ өлтіретін,саптан шығаратын және қысқа уақытқа шығаратын УЗ болып бөлінеді.Ұрыстық қолдану сәтінде УЗ бу тәрізді (газ), аэрозольдық (түтін, тұман, сіркіреу) не сұйық-тамшы күйінде болуы мүмкін. Олар адамдарды тыныс органдары, кілегей қабықтар және тері қабаттары арқылы, ал зақымдалған өнімдер мен суды тұтынғанда асқазан – ішек жолы арқылы зақымдайды.Ондаған жылдар бойында химиялық қаруды қолдануға тиым салмақ әрекеттер талай рет жасалды. Бірқатар халықаралық конвенциялар мен шарттар осыған бағытталды. 1993 ж. қаңтарда Парижде химиялық қаруды талдап – жасауға тиым салу және оны құрту туралы Халықаралық конвенция жасалды. Сөйтсе де Жер шарында ол әзірше өте көп. Демек, оның қолданылу мүмкіндігі де жойылған жоқ.