Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Экономика және өңдірісті ұйымдастыру лекциялар...doc
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
996.35 Кб
Скачать

15.2. Қойма шаруашылығын ұйымдастыру

Қойма шаруашылығы деп кәсіпорынныңнегізгі және қосалқы цехтарын материалды ресурстармен қамтамасыз ететін және сақтайтын қоймалар кещшенін айтамыз. Кәсіпорындағы қойма шаруашылығының негізгі мақсаты - өндірісті қажетті материалдармен үздіксіз қамтамасыз ету оларды дұрыс сақтау және үнемді пайдалану, арту және түсіру операцияларын максималды механикаландыру, қойма операцияларының құныны төмендету. Қойма шаруашылығын ұйымдастырған кезде ең алдымен қоймалардыңоптимальды санын анықтау қажет, шикізаттың физико- химиялық қасиеттеріне сәйкес ранайы бөлмелерде сақтау мүмкіндігін қарастырып қоймадағы материалды пайдаланатын объектілерге ыңғайлы орналасуы, қойма қүрал жабдықтарын және аспаптарын белгілеу қажет.

Қоймалар төмендегі факторлар бойынша жіктеледі:

  • сақталатын материалдардың қасиеттеріне байланысты мамандандырылған және универсалды қоймалар;

  • өндірістік процеске байланысты жабдықтаушы, өндірістік және дайын өнім қоймалары болып бөлінеді;

Қойма шаруашылығы деп кәсіпорынның негізгі және қосалқы цехтарын материалды ресурстармен қамтамасыз ететін және сақтайтын қоймалар кешенін айтамыз.

Кәсіпорындарда арнайы қоймаларда шикізат, қосалқы материалдар, сұйық отын, қосалқы бөлшектер және дайын өнім сақталады.

Кәсіпорында қойма шаруашылығының негізгі мақсаты-өндірісті қажетті материалдармен үздіксіз қамтамасыз ету. Оларды дұрыс сақтау және үнемді пайдалану, арту және түсіру операцияларын максрмалды механизациялау, қойма операцияларынның құнын төмендету.

Қойма шаруашылығын ұйымдастырған кезде ең алдымен қоймалардың оптималды санын анықтау қажет, шикізаттың физика-химиялық қасиеттеріне сәйкес арнайы бөлмелерде сақтау мүмкіндігін қарастырып, қоймадағы материалды пайдаланатын объектілерге ыңғайлы орналасуы, қойма құрал-жабдықтарын және аспаптарын белгілеу қажет.

Қойма бөлмелері кәсіпорынның территориясында келесі шарттарға сай орналасуы керек:

  • өндірістік және қосалқы цехтарға мүмкіндігінше жақын орналасу, жүкті қабылдауға, сақтауға,түсіруге ыңғайлы болу;

  • жүктердің барлық түрлерінің тасымалдануы ыңғайлы болуы;

  • қойма бөлмелерінің мүмкіндігін толығымен пайдалану;

  • өртке қарсы шаралардың, жарықтығы, вентиляциясы, шикізаттың сақтану кепілдігі;

  • қойма жұмысшыларына ыңғайлы өндірістік жағдай туғызу.

Қоймаларды төменгі факторлар арқылы жіктеуге болады:

сақталатын материалдардың қасиеттеріне байланысты мамандандырылған және универсалды қоймалардың болуы. Мамандандырылғын қоймаларға-ұн, қант, отын, ыдыс қоймалары жатады. Универсалды қоймаға-неше түрлі машиналарға,қосалқы бөлшектерге, аспаптарға, санитарлы және арнайы киімдерге, концеляр тауарларға арналған қоймалар жатады.

өндірістік процестерге байланысты жабдықтаушы, өндірістік және дайын өнім қоймалары болып бөлінеді. Жабдықтаушы қоймаларға шикізат, материалдар және отын қоймалары жатады. Өндірістік қоймаға шикізаттың бөлек түрлеріне арналған жартылай фабрикаттар қоймалары жатады. Бұл қоймалар өндірістік цехтардың ішінде орналасады.Дайын өнім қоймаларына нан сақтайтын, өндірістік қалдықтарға арналған қоймалар жатады.