Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Экономика және өңдірісті ұйымдастыру лекциялар...doc
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
996.35 Кб
Скачать
      1. Ғылыми – техникалық прогресс қазіргі дамудың факторы ретінде.

Өндіргіш күштердің тарихи өркендеуінің нәтижесі қазіргі ҒТП. Сондықтан, қазіргі заман ғылыми – техникалық немесе технологиялық революция заманы. Олай болса, осы құбылыстың басты көрінісі және мәні қандай?

Қазіргі ҒТП өте тапшы шикізаттарды жасанды жолмен алған заттармен алмастырудың негізгі бағыттарының біріне айналдырып отыр. Бұл материалдарды өңдеудің жаңа әдістерін одан сайын жетілдіріп және іс жүзінде пайдалануды тездетті. Ғылыми-техникалық ревалюция жұмыс күшінің сапасын жақсартуға жол ашады. Демек, бұл білім беру жүйесінде де ревалюциялық өзгерістер енгізеді. Ғылыми-техникалық ревалюцияның дүниежүзілік шаруашылық жүйесіне тән ортақ жағдайлары мен заңдылықтары бар. Олардың негізгілері мыналар: шаруашылық салаларының және экономиканың құрылымдық өзгеріске ұшырауы; техника мен технологияның бір типтегі түрлері; бірлескен жұмыс күшінің кәсіптік- мамандық құрылымының өзгеруі; жұмыс күшінің сапасына деген талаптың өсуі; т.б.

ҒТП-тің 2 нысаны бар. Олар: эволюциялық және ревалюциялық нысандар. 1-ші нысанда өндіріске енгізілген техника мен технологияны жетілдіру және тарату процестері сол бұрынғы ғылыми-техникалық принцпке негізделген. 2-ші нысаны өндірісте жаңа сападағы ғылыми-техникалық принцптерді пайдалануға негізделген. Қазіргі ҒТП қоғамдық өндірістің материалдық негізін түбегейлі өзгертті.Өндіріс пен еңбекті ұйымдастыру, басқару, еңбек жағдайын жақсатру және т.б. әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешуге қадам жасалды. Ғылыми-техникалық ревалюцияның ықпалымен нарықтық қатынасқа байланысты еңбекшілердің қоғам алдына қоятын талаптарының ауқымы өсті, түрлері көбейді.

ҒТП қоғамдық дамудың, оның әлеуметтік мәні мен мазмұнын жоя алмайтын, бірақ болып жатқан барлық құбылыстарға орасан зор ықпал ететін табиғи, объективті процесс.

2. Ақпараттық-коммуникациялық төңкеріс жағдайындағы ұлттық мемлекеттердің даму ерекшеліктері.

20 ғ. 50-ші жылдарынан басталған ҒТП-тің өзіне тән бірнеше көріністері және ерекшеліктері бар. Олар:

  1. ҒТП кең ауқымды, әмбебап сипатқа ие болды. Ол қоғам өмірінің барлық жақтарын қамтиды, тұрмыс жвғдайына да, ұдайы өндіріс фазаларына да ықпал етеді. өндіріс пен еңбекті ұйымдастыру және басқару жүйесін мүлдем өзгертті, сапалық жаңалықтар енгізілді.

  2. Ғылым мен өндірістің интеграциялық қатынасы жоғары дәрежеге жетті. Экономика өсу факторлары мен қайнар көздерін, шаруашылықы құрылымын және т.б. жағдайдларды күрт өзгертті.

  3. Жаңа принципті техника мен технология жасалып, өндіріске енгізілуде. Сапалық жаңа өндіріс аппараты қалыптасып келеді. Бірлескен жұмыс күші даму үстінде.

  4. Қазіргі ҒТП ерекшеліктерінің бірі – микроэлектрониканың жедел қарқынмен дамуы және пайдалануы.

  5. ҒТП-тің қарқынды дамуы қоғамдық өндірісті алға бастыруда ғылымның рөлінің өскендігінің айқын көрінісі. Ғылым мен өндіріс қосылып біртұтас процеске айналды. Осының негізінде-қалдықты аз қалдыратын немесе тіпті қалдықсыз технология өмірге келді. Мұның экономикалық және экологиялық маңызы өз алдына ерекше, өндіріске озық технологияны пайдалану қазіргі ғылыми –техникалық ревалюцияның негізгі көріністерінің бірі, машина компонентіне және элементтеріне жаңа сапалық өзгерістер енді. Бұл жағдай адамның өндірістегі орны мен рөлін өзгертті, жұмысты күрделендірді, жаңа биік талаптар қойылды.