88. Тиімді тамақтануды құрайтын негізгі элементтерді көрсетіңіз

1. + тамақтану режимі;

2. энергияның реттелмейтін шығыны;

3. негізгі алмасуға кеткен энергия шығынын есептеу;

4.дене жұмысына кеткен энергия шығынын есептеу;

5. + негізгі тамақтық заттардың үйлесімділігі;

89. Құрамында гемсіз темірі жоғары азық-түліктер:

1.ет және ет өнімдері

2.қант

3. +алма

4. сүт және сүт өнімдері

5. + бұршақ тұқымдастар

90. Алмастырылмайтын амин қышқылдарын атаңыз:

1.+валин

2. +триптофан

3. +изолейцин

4. +лизин

5.аспарагин

91. Қай витамин сүтқышқылды бактерияның өнімі болып табылады?

1. С витамині

2. Д витамині

3. А витамині

4. Е витамині

5. + В тобының витаминдері

92. ЕПТ түрлеріне жатады?

1. сары май;

2.+ айран;

3. + сүт;

4. + пектин;

5. өсімдік майы;

93. Еттің азотты шырсөлдік заттарын көрсетіңіз:

1. +креатин

2. глюкоза

3. + карнозин

4. сүт қышқылы

5. +ансерин

114. Еттің азотсыз шырсөлдік заттарын көрсетіңіз:

1. креатин

2. + глюкоза

3. карнозин

4. +сүт қышқылы

5. ансерин

94. Балық қандай нутриенттердің көзі болып табылады:

1. +толыққұнды белоктардың

2. эфир майларының

3. + жеңіл сіңірілетін майлардың

4. + майда еритін витаминдердің

5. органикалық қышқылдардың

95. Тек балықта болатын белокты атаңыз:

1. альбумин

2. + ихтулин

3. миоген

4. миозин

5. актин

96. Описторхоз адамда қандай ауру түрінде өтеді:

1. қатерлі анемия

2. + холецистит немесе ангиохолит

3. тырысқақ

4. туберкулез

97. Дифиллоботриоз адамда қандай ауру түрінде өтеді:

1. +қатерлі анемия

2. холецистит, ангиохолит

3. тырысқақ

4. туберкулез

5. аусыл

98. Жұмыртқаның қай бөлігі құнды липидтің көзі болып табылады?

1. ақуыз

2. әкқабық

3. +сарыуыз

4. ауа камерасы

5. халаза

99. Жұмыртқа арқылы қандай ауру тарайды?

1. туберкулез

2. + сальмонеллез

3. бруцеллез

4. күйдіргі

5. аусыл

100. Картопта көп мөлшерде кездесетін көмірсуды атаңыз:

1.гликоген

2. +крахмал

3. пектин

4. клетчатка

5. глюкоза

101. Азық-түліктің тағамдық құндылығы қандай көрсеткіштер арқылы бағаланады:

1. + ассортименттің көптігімен

2. белоктың, майдың, көмірсудың мөлшерін анықтау

3. + жеңіл қорытылуы

4. витаминдердің, минералдық элементтердің мөлшерін анықтау

5. + аз шығындырғыштығымен

102. Шалдығу белгілері бар, жайылған туберкулезбен ауыратын малдың етін қалай пайдаланған жөн:

1. жақсылап қайнатқаннан кейін жарамды

2. + тағамдық мақсатта жарамсыз

3. еттің зақымданған жерлерін алып тастағаннан кейін жарамды

4. туберкулезбен ауыратын малдың /формасына байланыссыз/ етін жою керек

5. мал дәрігерінің рұқсатымен жем ретінде қолдану

103. Балық белоктарының липотропты қасиеті төмендегі қай амин қышқылының жоғары мөлшерде болуына байланысты?

1. фенилаланин

2. + метионин

3. аргинин

4. лизин

5. треонин

104. Жоғары сортты ұнды өндіруде қандай тағамдық заттектер азаяды:

1. белоктар

2. майлар

3. көмірсулар

4. +витаминдер

5. +минералдық заттектер

105.Еттегі дәнекер тінінің белоктарын көрсетіңіз

1. миозин

2. миоген

3. актин

4. + коллаген

5. +эластин

106. Сүт қышқылды өнімдерге не жатады

1. айран

2. + йогурт

3. +ацидофильді паста

4.ірімшік

5. + ряженка

107. Аралас ашу өнімдеріне не жатады

1. + шұбат

2. йогурт

3. +қымыз

4. қаймақ

5. +айран

108. Егде адамдардың өнімдер қандай өнімдерді қолданған жөн:

1. мал еті

2. + сүт өнімдері

3. + көкөністер, жемістер

4. қуырылған өнімдер

5. кондитер өнімдер

109. Созылмалы панкреатиті бар науқастың рационынан қандай өнімдерді алып тастаған жөн:

1. қызылша

2. сүт

3. + тұздалған өнімдер

4. нан

+5. ыстамалар

110. Емдік-профилактикалық тамақтануда витаминдер кешенін қалай беру керек:

1. күнде жұмыс ауысымынан кейін медпунктте

2. жұмыс аптасына әкімшілік бөліп отырады

3. + сулы ерітінді түрінде шәйға қосады

4. + таблетка немесе драже түрінде

5. + екінші астың гарниріне қосады

111. Қарт адамдар үшін калийдің тиімді көзі болып саналатын өнім:

1. қызанақ

2. қызылша

3. капуста

4. + картоп

5. сәбіз

112. Қартайған организмге майдың артық түсуі қалай әсер етеді?

1. заттек алмасуын жақсартады

2. + атеросклероз дамытады

3. + жүрек-қантамырлар жүйесіне ауыртпалық түсіреді

4. организмнің жалпы жағдайын жақсартады

5. заттек алмасуын арттырады

113. Қандай витамин балаларда фосфор-кальций алмасуын реттеп, оссификация процесін реттеуге қатысады?

1. А

2. С

3. К

4. Е

5. +Д

114. Егде жастағы адамдардың тамақтануына қойылатын талаптар:

1. тамақ рационының энергиялық құндылығы жоғары болу керек

2. + биологиялық құндылығы жоғары болу керек

3. + атеросклерозға қарсы табиғи заттектермен байыту

4. жануар майының үлесін арттыру

5. + қабылданатын тамақтың мөлшерін азайту

115. Жоғары температура жағдайында жұмыс істейтін жұмысшылардың рационында не себепті белок мөлшерден артпаған жөн?

1. асқорыту ағзаларының секреторлық қызметін төмендетеді

2. астың спецификалық-динамикалық әрекетін тежейді

3. + ыдырау барысындағы өнімдер организмнің жылуды реттеу қызметіне кері әсер етеді

4. эндогенді судың көзі болып табылады

5. асқорыту бездерінің сөл бөлуін жандандырады

116. Қай мезгілде өнеркәсіп кәсіпорындарының асханасында дайын асты С витаминімен байыту керек?1

1. көктемде

2. жазда

3. күзгі-қысқы мезгілде

4. күзде

5. + қысқы-көктемгі мезгілде

117. Жұмыстың қандай түрлерінде ашыған сүт өнімдерін емдік-профилактикалық тағам ретінде беруге болады:

1. + антибиотиктер өндірісінде жұмыс істейтіндер

2. жоғары температураның әсерімен жұмыс істейтіндер

3. пестицидтермен жұмыс істейтіндер

4. кессон жұмысымен айналысатындар

5. + қорғасынның неорганикалық қосылыстарымен жұмыс істейтіндер

118. Ой еңбегімен айналысатын адамдардың тамақтану ерекшеліктері:

1. + қарапайым көмірсулардың мөлшері азаяды

2. қарапайым көмірсулардың мөлшері көбейеді

3. + липотропты заттектердің мөлшері жоғарылайды

4. + витаминдердің мөлшері жоғарылайды

5. тамақтану режимі 2 рет

119. Ересек еңбекке жарамды адамның магнийге тәуліктік қажеттілігін белгілеңіз:

1. + 400 мг

2. 600 мг

3. 200 мг

4. 1000 мг

5. 800 мг

120. Өнеркәсіп жұмысшыларының тамақтануында өсімдік майының пайыздық үлесін белгілеңіз:

1. 20 %

2. + 30 %

3. 40 %

4. 50 %

5. 60 %

121. Нитрат пен нитрит тағаммен көп түскенде неге әкелуі мүмкін:

1. алиментарлық токсикалық алейкия

2. улы заттармен улану

3. мастандыратын плевелмен улану

4. темір жетіспеушілік анемия

5. + созылмалы алиментарлық метгемоглобинемия.

122. Төмендегі анықтамалардың қайсысы «Емдік тамақтану» түсінігіне сәйкес келеді?

1. асқынуы жоқ созылмалы аурулар кезіндегі тамақтану

2.+асқынған созылмалы аурулар кезінде

3. +жедел аурулар кезінде

4. санаторлы-курортты мекемелерде тамақтану

5. санаторлы-профилактикалық мекемелерде тамақтану

123. Емдік-профилактикалық тамақтану мақсаты:

1. жұмыс жағдайын жақсарту

2.+ зиянды өндірісітік факторлардың кері әсерінен организмнің төзімділігін арттыру

3. қауіпсіздік техникасы ережелерін сақтау

4. өнеркәсіп жұмысшыларының тамақтануын ұйымдастару

5. тек емдік әсер етуі үшін

124. Емдік-профилактикалық тамақтанудың ұйымдастыру жұмысын бақылау кімге жүктеледі?

1. СЭС

2. кәсіпорын жетекшісіне

3. цех бастығына

4. қоғамдық бақылаушыларға

5.+ мекеменің медициналық қызметкеріне

125. Емдәмдік тамақтанудың ұйымдастыру көлеміне қарай аурухана неше топқа бөлінеді?

1. 2

2. 3

3. +4

4. 5

5. 6

126. Емдік әсер ету механизміне қарай азық-түліктер неше топқа бөлінеді?

1. 2

2. 5

3. + 7

4. 9

5. 10

127. Емдік-профилактикалық рациондар аптасына неше рет беріледі?

1. бір рет

2. + зиянды жағдайда жұмыс істеген күндері

3. екі рет

4. жеті рет

5. демылыстан басқа күннің бәрінде

128. Емдік-профилактикалық тағам ретінде сүтті қандай қасиетіне байланысты беріледі?

1. май алмасуын жоғарылатады

2. + бауырға түскен улы заттардың әсерін төмендетеді

3. бүйректен несептің айдалуын реттейді

4. тұз-су алмасуын реттейді

5. көмірсу алмасуын жоғарылатады

129. Емдік-профилактикалық тамақтанудың қанша түрлі рационы бар?

1. 7

2. 2

3. +6

4. 5

5. 4

130. Емдік-профилактикалық тамақ жұмыстың қай уақытында беріледі?

1. + жұмыс басталар алдында

2. + жұмыс кезегінің соңында

3. + түскі мезгілде

4. кешкі уақытта

5. кез-келген

131. Емдік-профилактикалық тамақтануда берілетін өнім түрін көрсетіңіз:

1. + сүт

2. белок препараттары

3. минералды су

4. сары май

5. кондитерлік тағамдар

132. Рационға неліктен жеңілдету күндерін енгізеді?

1. зақымдалған ағзаларды химиялық ауыртпалықтан сақтау үшін

2. зақымдалған ағзаларды механикалық ауыртпалықтан сақтау үшін

3. дене салмағын төмендету үшін

4. асқорыту ағзаларын тітіркендіру үшін

5. + ағзалар мен жүйелер қызметін уақытша жеңілдету үшін

133. Созылмалы гастриттің секрециясы жеткіліксіз түрімен ауыратын науқасқа төмендегі тағамның қайсысы болмайды?

1. бидай наны (кеше пісірілген)

2. семіз емес мал еті (майсыз ет)

3. + маринадталған көкөніс

4. кисель

5. сүт

134. Емдік-профилактикалық тамақтанудың негізгі түрлерін көрсетіңіз?

1. +Сүт

2. +Витаминдік препараттар

3. Белокты препараттар

4. Биологиялық белсенді қоспалар

5. + ЕПТ рациондары

135. 4-топтағы емдәмдік азық-түлікке қайсысы жатады?

1. қант алмастырушылары

2. «Океан» пастасы

3. +майлығы төмен қаймақ

4. тұз алмастырушылары

5. қышқылдығы төмен бөлішке

136. 7-топтағы емдәмдік азық-түлікке қайсысы жатады?

1. қант алмастырушылары

2. + «Океан» пастасы

3. майлығы төмен қаймақ

4. тұз алмастырушылары

5. қышқылдығы төмен бөлішке

137. 3-топтағы емдәмдік азық-түліктер қалай аталады?

1. +энергетикалық құндылығы төмен

2. йодпен байытылған

3. белоксыз

4. майлығы төмен

5. тұзсыз

138. Арнайы емдәмді қажет етпейтін, сауығу кезеңінде қай емдәм ұсынылады?

1. № 3

2. № 5

3. № 10

4. +№ 15

5. № 8

139. Төмендегі тамақ өнімдерінің қайсысын № 10 емдәм тағайындалған науқас рационынан алып тастайсыз?

1. + сүтті табиғи кофе

2. көкөністі сұлы көжесі

3. капуста котлеті

4. палау

5. пісірілген картоп пен балық

140. Қай азық-түлікті ішектің моторлық қызметін реттеу үшін ұсынуға болады?

1. + кебекті қара нан мен көкөністер

2. майлы ет

3. кондитерлік бұйымдар

4. қуырылған балық

5. + қою сұлы сорпасы

141. № 9 емдәм рационына төмендегілердің қайсысын қосуға болмайды?

1. сүт және сүт өнімдері

2. теңіз капустасы

3. кебекті ұннан әзірленген нан

4. қайнатылған балық

5. + кондитерлік тәтті тағам

142. Төмендегілердің қайсысын орындаса, организмге химиялық ауыртпалық түсірмеуге болады?

1. тамақты буда әзірлеу

2. тамаққа қорытылуы баяу көкөністерді аз қолдану

3. температурасы 60 ⁰ С сорпа беру

4. + шырсөлдік заттарға бай тағамдарды шектеу

5. температурасы 15 ⁰ С сусындарды беру

143. Іш қатуда қай емдәм ұсынылады?

1. № 1а

2. + № 3

3. № 5

4. № 8

5. № 10

144. ІІІ топтағы емдәмдік азық-түлікті қай ауруларда ұсынады?

1. қан айналымының жетіспеушілігінде

2. созылмалы нефритте

3. + қант диабеті, семіздік

4. жүректің ишемиялық ауруларында

5. асқорыту жолының ауруларында

145. VІ топтағы емдәмдік азық-түлікті қай ауруларда ұсынады?

1. қан айналымының жетіспеушілігінде

2. + созылмалы нефритте

3. қант диабеті, семіздік

4. жүректің ишемиялық ауруларында

5. атеросклероздың алдын-алу

146. ІІ топтағы емдәмдік азық-түліктерге қайсысы жатады?

1. теңіз капустасы

2. жарма, макарон

3. +тұзсыз кептірілген нан

4. балық, ет консервісі

5. емдәмдік сары май

147. Созылмалы холецистит және өт-тас ауруларында қай емдәм ұсынылады?

1. № 3

2. № 4

3. +№ 5

4. № 6

5. № 10

148. І топтағы емдәмдік азық-түліктерге қайсысы жатады?

1. белокты кебекті нан

2. + гомогенді көкөніс-жеміс консервісі

3. тұзсыз нан

4. теңіз капустасы

5. майсыз сүт

149. Әр емдәмдің сипаттамасына қайсысы кірмейді?

1. берілу мақсаты

2. + ассортименттік құрамы

3. энергетикалық құндылығы мен кулинарлық өңделуі

4. неше күн осы емдәмді қолдануы

5. тамақтану режимі

150. ІІ топтағы емдәмдік азық-түліктер қалай аталады?

1. энергетикалық құндылығы төмен қоспамен байтылған

2. йодпен байытылған

3. белоксыз

4. майлылығы төмен

5. + тұзсыз

151. VІ топтағы емдәмдік азық-түліктер қалай аталады?

1. энергетикалық құндылығы төмен қоспамен байтылған

2. йодпен байытылған

3. +белоксыз

4. майлылығы төмен

5. тұзсыз

152. ІV топтағы емдәмдік азық-түліктерді қай ауруларда ұсынады?

1. +атеросклероздың алдын-алуда

2. созылмалы және жедел нефритте

3. қант диабеті

4. жүкті әйелдер нефропатиясы

5. бет-жақ жарақаты

153. І топтағы емдәмдік азық-түліктерді қай ауруларда ұсынады?

1. семіздік, жүрек ауруларында

2. созылмалы және жедел нефритте

3. қант диабеті

4. жүкті әйелдер нефропатиясы

5. + бет-жақ жарақаты

154. № 7 емдәмді беру мақсаты:

1. организмдегі көмірсу алмасуын реттеу үшін

2. қан айналым, бүйрек, бауыр, асқорыту жүйелерінің қызметін реттеу үшін

3. организмге қымыздық қышқылының түсуін шектеп, пурин алмасуын реттеу үшін

4. + организмнен азотты және зат алмасудың толық тотықпаған заттарының шығуын жақсартып, артерия қысымын төмендету үшін

5. бауыр мен өт жолының қызметін реттеп, май алмасуын қалпына келтіру үшін

155. № 8 емдәм рационына төмендегілердің қайсысын қосуға болады?

1. тәбет ашатын тағамдар

2. кондитерлік бұйымдар

3. + қант алмастырушылары

4. қуырылған тағамдар

5. жануар майына әзірленген тағам

156. Контрастты емдәм не мақсатпен жүргізіледі?

1. организмнің белгілі заттарға қажеттілігін қамтамасыз ету

2. зақымдалған ағзаға ауыртпалық түсірмеу үшін

3. + организмнің компенсаторлық механизмі бейімделуінің алдын-алу үшін

4. организмнің төзімділігін жоғарылату үшін

5. организмнің тұрақтылығын сақтау үшін

157. Төмендегілердің қайсысын орындаса, организмге механикалық ауыртпалық түсірмеуге болады?

1. тамаққа тәбет ашатын қышқыл тағамдар қосса

2. +тамаққа езіп, суға қайнатып берсе

3. экстрактивті заттарға бай тағамдар берсе

4. температурасы 65-70 ⁰ С ыстық сорпа берсе

5. механикалық ауыртпалық түсірмеудің жолы жоқ

158. Фтор және цианид қосылыстарымен жұмыс істейтіндерге емдік-профилактикалық мақсатпен берілетін рацион:

1. 1 рацион

2. +2 рацион

3. 3 рацион

4. 4 рацион

5. 5 рацион

159. Флягтағы сүтті өнеркәсіп орындарында емдік-профилактикалық тағам ретінде таратуға бола ма?

1. жоқ

2. бермеген жөн

3. + тек сүт пісірілген болса

4. майы алынған болса

5. белокпен байытылған болса

160. Металл қорыту және ыстық металл прокаттау цехының жұмысшыларына неліктен суда еритін витаминдер беріледі?

1. +өйткені өте жоғары ыстыққа шалдыққанда организмде витаминдер көп шығындалады

2. өйткені организмнің суда еритін витаминдерге қажеттілігі жоғарылайды

3. кейбір ағзалардың қызметін жақсарту үшін

4. уланғанын қайтару үшін

5. су-тұз алмасуын жақсарту үшін

161. Ауыр металл тұздарымен айналыстан жұмысшыларға берілетін тиімді өнім түрі:

1. + пектин

2. жануар майы

3. теңіз капустасы

4. бауыр

5 кондитер өнімдері

162. Сүтті жұмысшыларға тарату тәртібі:

1. жұмыс кезегінен бір апта бұрын беру

2. үйге алып кетуге беру

3 өтіп кеткен жұмыс кезегі үшін

4. сүт орнына ақшалай беру

5. + зиянды жағдайда жұмыс істегенде

163. Қорғасынның неорганикалық қосылыстарының жұмысшыларға кері әсерін тудырмау үшін сүт қышқылды өнімдер қанша мөлшерде беріледі?

1. + 0,5 л

2. 0,6 л

3. 0,2 л

4. 0,8 л

5. 0,4 л

164. 1 рационда қандай тағамдар беріледі?

1. сілтілі элементтерге бай

2. пектинге бай

3. құнды белоктарға бай

4. амин қышқылдарына бай

5. + липотропты заттарға бай

165. Иондаушы сәулелер мен радиоактивті заттармен жұмыс істейтіндерге қай рацион беріледі?

1. + 1 рацион

2. 2 рацион

3. 3 рацион

4. 4 рацион

5. 5 рацион

166. Бензолдың нитро және амин қосылыстары мен хлорлы көмірсутекпен жұмыс істейтіндерге қай рацион беріледі?

1. 1 рацион

2. 2 рацион

3. 3 рацион

4. + 4 рацион

5. 5 рацион

167. 5 рационның әсері қай жүйе қызметін қорғауға бағытталған?

1. + нерв жүйесі мен бауырды

2. жүрек-қан тамырларды

3. эндокриндік жүйені

4. бүйректі

5. қан жасау жүйесін

168. Хром және оның қосылыстарымен жұмыс істейтіндерге қай рацион беріледі?

1. 2

2. 3

3. + 2а

4. 4

5. 5

169. 1 рацион қай өнеркәсіп жұмысшыларына беріледі?

1. хлор қосылыстары өнеркәсібінің

2. + иондаушы сәуле, радионкуклеид көзімен байланысты өнеркәсіптің

3. қорғасын өнеркәсібінің

4. фосфорорганикалық пестицид шығаратын өнеркәсіптің

5. жоғары атмосфералық қысым жағдайында істейтіндерге

170. 1 рационды қай мақсатта береді?

1. бүйректің сүзу қызметін жоғарлату үшін

2. жүректің жиырылу қызметін жоғарлату үшін

3. + бауырдың антитоксикалық қызметін жоғарлату үшін

4. нерв жүйесінің қызметін жоғарылату үшін

5. жүрек-қан тамырлар жүйесін жоғарылату үшін

171. 5 рационда нерв жүйесін қорғау үшін қандай тағамдармен байытылған?

1. + жұмыртқа уызының лецитині мен өсімдік майы

2. жануар майы

3. пектин

4. сүт және сүзбе

5. жануар белогы – ет, балық