- •Г.И. Ватаманова, ж.Г. Сизева, е.Н. Ярошенко
- •Условнöй пасъяс
- •Сочетание тч, дч, чч
- •Словарь на тему «Летний отдых»
- •Пöла-мачöн ворсöм.
- •Гожся лунö.
- •Медводдза чери.
- •Сёян-юан. Сёян-юан лавкаын. Сёянінын.
- •Пöкрöв лун – вöралысьяслöн праздник.
- •Чöскыд вöлöга.
- •Чöскыд шыр.
- •Ми пöжасям.
- •Пувъя юм.
- •Пызя пув.
- •Картупеля тшак.
- •Сола тшак нöкйöн.
- •Грамматика
- •Грамматика
- •Асланьыс.
- •Коми республикаса каналан пасъяс
- •Канпас.
- •Дöрапас.
- •Коми республикалöн каналан кып.
- •Миян школа.
- •Школа йылысь сьыланкыв
- •Медся колана школа.
- •Серамбана кывбур
- •Велöдчöм йылысь шусьöгъяс.
- •Велöдчöм йылысь анекдотъяс.
- •Тувсов уджъяс (тöждъяс). Кадакыв. Локтан кад.
- •Тувсов луныд во чöж вердас
- •Воисны сьöд ракаяс.
- •Тема «Паськöм»
- •Лыдакыв
- •Паськöм.
- •Пань-кань.
- •Маръямоль.
- •Нюр вылын вотчигöн.
- •Пелысь пу.
- •Бурдöдчан быдмöгъяс.
- •Лежнöг.
- •Водз чеччö да этша печкö.
- •Финн шусьöгъяс.
- •Финн нöдкывъяс.
- •Иван Ильич Белых.
- •Выль пась.
- •Соссяна кадакывъяс
- •Сёян-юан лавкаын.
- •Паськöм лавкаын.
- •Одежда. В промышленном магазине. Покупки. Подарки. Сувениры. Названия магазинов.
- •Лавка-сь тюни каньлы босьті.
- •Тема: День рождения
- •Чужан лун.
- •Кадакывлöн тшöктана форма артмöм. Гöсьтъяс.
- •Тупöсь нянь.
- •Праздник пызан.
- •Праздниквывса пазын сайын.
- •Мый вöзйöны сёйны кодзувъяс?
- •Солнечный салат.
Чöскыд шыр.
Коркö öтчыд ичöт шыр
Веськаліс амбарö,
Аддзис ыджыд тупöсь сыр –
О! Шуд пö уси бара!
Сёйис, сёйис, нöшта сёйис,
Весиг ичöт мач кодь лоис.
Сёйис калбас, сёйис яй,
Ассьыс пай дай мöдлысь пай,
Сёйис сизим пуöм кольк –
Татшöм добра ог пö коль!
Со и нянь джадж дорö воис,
Сöмын кайныс дыш нин лоис.
Упкö – чöскыда пö сёйи,
Сэсся колö мунны бöр!
Öдва розь дорöдзыс воис,
Чивзіс-тöрöдчис – эз тöр.
Кыськö воис Васька кань,
Шыртö кутіс да и – ам!
Е. Козлов
Ми пöжасям.
Мамö талун няньшом вöчис,
Пуктіс лым кодь еджыд пызь.
Мамö вöчö вöсни сöчöн.
А ме тэча нöкъя рысь.
Öдъя пачным регыд ваймас –
Воис нянь пöжалан кад.
Рыська шаньга бура банъяс,
Чöскыд няньлы быдöн рад.
А. Булышева
Пувъя юм.
Дэбыд ваö колö гудравны сакар, рудзöг пызь да кöтны аладдя вылö моз шомöс. Артмöм шомöссö кисьтöны гырничö да сюйöны öзтöм пачö (температураыс мед вöлі 100 градусысь не унджык) час 8-10 кежлö. Пачас шомöсыс юммö, артмö сук быг. Быгсö колö мичаа гудравны, медым юмын эз артмыны кокыльяс. Артмöм юмас колö гудралöмöн надзöникöн содтыны пув, и чöскыд сёян лоö дась.
Пувъя юм сёйöны кöдзыдöн. Юм позьö вöчны сідзжö чöдйысь, сэтöрысь и весиг кос вотöсъясысь, сöмын найöс водзвыв колö пöжны и сокыскöд тшöтш кисьтны юмö.
Пызя пув.
Медводз колö пувсö мичаа весавны да мыськыны. Сэсся мыськöм вотöссö соравны тэсь пызьöн, и позьö сёйны.
Вотöса йöв.
Позьö вöчны пувйысь, чöдйысь, чöдлачысь, озйысь, öмидзысь. Вотöссö, öмидз кындзи, колö мыськыны, кисьтыны тасьтіö. Сэсся содтыны сэтчö кöдзыд йов.
Картупеля тшак.
Корйöн пуöм картупель весавны да вундавны торъяс вылö. Весавны сідзжö лук, мыськыны сійöс да вундавны. Сэсся сэтчö жö содтыны вундалöм сола тшак. Ставсö мичаа гудравны и кöнтусь выявны.
Сола тшак нöкйöн.
Сола тшак вундавны, сэсся содтыны сэтчö вундалöм лук да нöкъявны.
Сёян-юан (Вöлöга)
Кыввор:
вöзйöм – реклама Вöлöга – пища вузöс – товар вузасьны – торговать вузасьысь – продавец вундавны – резать гудравны – мешать зыртöм – тёртый зыртны – натереть кынтöм йöв – мороженое нöкъявны – заправить сметаной ньöбасьны – покупать ньöбасьысь – покупатель пöжöм – томленый |
пöжас – выпечка пöжны – томить пражитöм – жареный пуöм – вареный сёянін – столовая сёян-юан – пища, блюда Сёян-юан лыддьöг – меню содтыны – добавить солавны – солить сорас – салат сорлавны – смешать тшынöдöм – копченый уль – свежий, сырой |
1 удж. Уськöд тöд вылö «Сёян-юан» темаысь кывъяс. Юклы да гиж лöсялана чукöръясö. Вöдитчы выль кывворöн.
Рисунки: йöв; нянь, пöжас; юмовторъяс; чери; яй;
рысь; сьöд нянь; кампет; уль сир; кöр яй
Грамматика
Могман вежлöг – достигательный падеж
-
Мог – Цель
Кодла?
Мыйла?
– за кем?
– за чем?
-
эмакыв
нимвежтас
+
-ЛА
=
чойла
няньла
сыла
за сестрой
за хлебом
за ним
Шуам:
Батьö муніс челядь садйö ичöт чойла.
Ме ветлі лавкаö няньла да йöвла.
Тэла ми пыралам кино вылö мунтöдз.
2 удж. Артмöд кывтэчасъяс. 3-4 кывтэчасöн гиж сёрникузяяс.
Рисунки от стрелок: ва, йöв, кынтöм йöв, дзоридз, журнал, маленький мальчик, врач, мам, пöль.
В
етлыны
! Кут тöд вылын.
|
сулала, муна, котöрта бöрся (
|
|
||
мог –ла (вокла, козинла) |
|
ЗА |
|
места сайын (пызан сайын) |
|
аттьöала… ысь (аттьö козинысь) |
|
||
Шуам: аттьö серпасысь; чеччыны пызан сайысь, котöртö ме бöрся, пырим вокла
3 удж. Серпасав роч за предлог.
4 удж. Бöрйы да гиж сёрникузяяс, кöні роч за предлог комиöдам -ла суффиксöн.
Рытнас ме ветла челядь садйö (за сестрой).
Миян понпи пыр котралö (за мамой).
Пöч пырис лавкаö (за молоком).
Мамö аттьöаліс батьöс (за цветы).
Талун ме лыддя кывбурсö (за тобой).
Арнас ми ветлім вöрö (за грибами).
Зонка пырис лыддьысянінö (за книгой).
Небöгъяс куйлöны (за журналами).
Аттьö тэныд (за хорошие слова).
Матыстчыв сы дорö (за помощью).
5 удж. Лыддьы да гöгöрво висьтсö. Кыдзи шусьöны татшöм сикас висьтъясыс?
Рисунок: вид рекламной листовки с рисунками. На этом листе текст:
Ёртъяс, ньöбöй йöв! Тайö медся колана вöлöга, сэні уна витамин да аминокислота. Йöв колö юны кагаяслы, медым бура быдмыны, челядьлы, медям лоны сюсьöн да тэрыбöн, висьысьяслы, медыб öдйö бурдны. Унатор вöчöны йöлысь: вый, рысь, шомйöв, сыр, кынтöм йöв. Йöв колö юны, медым лоны дзоньвидзаöн, сюсьöн, крепыдöн.
6 удж. Лöсьöд ассьыд вöзйöм. Петкöдчы ёртъяс водзын.

öчередын
сулала ань бöрся)