- •Г.И. Ватаманова, ж.Г. Сизева, е.Н. Ярошенко
- •Аннотация
- •Условнöй пасъяс
- •Грамматика терминъяс
- •В ыль велöдчан во
- •Выль велöдчан во
- •Ме витöд класса велöдчысь
- •Урок да перемена
- •Выльлун
- •Перемена вылын
- •Велöдчысьлы тöд вылö
- •А рся поводдя
- •Арся козинъяс
- •Быд тшак радейтö ассьыс места.
- •Арся вöрын.
- •Сьöлаоз
- •Пуяслöн коланлун
- •М ортлöн ортсы да сям
- •Зумыд кывтэчасъяс - Фразеологизмы
- •М иян рöдвуж
- •Миян рöдвужлöн шойччан лун
- •Шойччан лунö
- •Менам медматысса морт.
- •Ок и мича тöвся лун!
- •Лым ёкмыль.
- •Менам радейтана гортса пемöс.
- •Керка. Патера. Вежöс.
- •85 Удж. Аддзы вöрпа нимъяссö юржугöдлансьыс.
- •Росомаха.
- •Кутшöм талун поводдяыс?
- •Тувсовъя гöлöсъяс.
- •Мый вöчö шонді?
- •Тувсовъя гажлунъяс.
- •Берба лун
- •Вермöм лун.
- •Сталинградскöй баллада
- •Оглавление
Берба лун
Берба лун – вöр-валöн ловзян пас, тулыслöн воан кад. Коми йöз важысянь нин бербаöс лыддьывлiсны вежа пуöн. Шулiсны, мый кутшöм пö бербаыс артмас, сэтшöм и воыс лоас. Бур розъя кö бербаыс – бур во водзын, кос бербаыс – лёк во водзын. Вичкоын вежöдлiсны берба вож. Пуктылiсны сiйöс гортас ен ув пельöсаныс. Анъяс берба вожнас кокньыдика шлачкöдлiсны челядьнысö да шуалiсны нимкыв. Тадзи найö эскывлiсны бербалöн бурдöдчан выныслы.
? Мыйла бербасö коми йöз шулiсны вежаöн?
Мый вöчисны вежöдöм бербанас?
Тöдмав, кор пасйöны Благöвещенньö, Йöвввыв, Ыджыд лун, Берба лун?
Найöс нуöдiгöн кутшöм традицияяс вöлiны?
114 удж. Содты сёрникузяясö эмакывъяс.
1. Бербасö коми йöз лыддьывлiсны вежа …öн.
2. Нывбабаяс кокньыдика шлачкöдлiсны …öн челядьсö.
3. …öн ветлiсны вичкоö.
? Кутшöм традицияяс вöлiны Ыджыд лунö? Вöдитчы отсöг вылö вайöдöм кывтэчасъясöн.
-
Ыджыд лунö
пöжавлiсны кулич
чеччалiсны пöв вылын
тачкöдчисны колькйöн
сёйисны мичмöдöм кольк
öта-мöд дорö ветлiсны гöститны
пелькöдiсны керка
зонъяс лыйсисны пищальысь
(повзьöдлiсны Омöльясöс) вичкоын нуöдлiсны служба гажöдчисны, качайтчисны шуалiсны: «Кристос ловзьöма»
Рис. 42. Серия рисунков (отдельными рисунками): Девочка красит пасхальные яйца. Мама печёт куличи. В церкви мама с дочкой освещают яйца, куличи.
115 удж. Серпасъяс серти вочавидз юалöм вылö:
Кыдзи Настук котырын пасйöны ыджыд лун?
Рис. 43. Пасхальное яйцо.
116 удж. Серпасав Ыджыд лунся кольк. Лöсьöд ёртыдлы чолöмалöм Ыджыд лунöн.
Вермöм лун.
Рис. 44. Братская могила.
117 удж. Лыддьы балладасö.
Сталинградскöй баллада
(Поэмаысь юкöн)
Коркö волан кö Волгалань тэ, –
Братскöй гу весьтас копыртчы чöла…
Сійöн му вылын öнi ми олам, –
Найö сетiсны ассьыныс нэм!
Копырт юртö да пидзöс выв сувт
Братскöй гу бердö öти здук чöла,
Мед салдатъяслысь палявтöм ун
Оз нин торк весиг котöртысь тöлыс…
Дона быднлы му вылын мир
Да веж тулысыс моз дзордзалысь томлун.
Сэсся некор оз киссьы мед вир.
Колö сы вöсна тышкасьны, овны.
Серафим Попов
? Мый йылысь тайö балладаыс?
Кодъяслы сійö сиöма?
Мый тэ тöдан Ыджыд тыш йылысь?
Рис.45. Письмо на солдатском треугольнике.
118 удж. Рочöд салдатлысь письмöсö.
Чолöм, дона гöтыр Александра Михайловна да Агния нылукöй. Уна кад мысти босьтчи гижны тiянлы письмö. Меным сетiсны зэв ыджыд награда. Быд лун мунам 100 километр водзö. Сiдзкö, ме регыд воа гортö. Уна позьö висьтавны армейскöй олöм йылысь, воа да ставсö висьтала. Сэтшöм окота асланым мöслысь чöскыд йöвсö юыштны. Дерт, сьöкыд тiянлы метöг мöстö видзны, но виччысьыштлöй неуна, энö вузалöй мöстö, регыд воа.
Март 2-öд лун, 1945-öд во. |
Налимов Алексей Иванович. |
? Кутшöм аскылöм чужис, кор тэ лыддин письмöсö?
Вöлі-ö кодкö тіян рöдвужысь Ыджыд тышын?
119 удж. Сетöм кывтэчасъяс отсöгöн вочавидз юалöмъяс вылö.
Мый вöчисны йöз, медым не вунöдны Айму вöсна Ыджыд тыш йылысь? Вöдитчы сетöм кывтэчасъясöн (сувтöдiсны мемориалъяс, памятникъяс, обелискъяс; гижисны Паметь небöг; пасйöны Вермöм лун; чолöмалöны ветеранъясöс; козьналöны ветеранъяслы дзоридзьяс; паныдасьлöны ветеранъяскöд…).
120 удж. Вермöм лунö телевизор-радио пыр позьö кывны войналы сиöм вель уна сьыланкыв. Велöдам Лев Ошанинлысь «Война туйяс» («Эх, дороги») сьыланкыв.
Война туйяс… бус да сьöд ру,
Взрывöн кодйöм гуяс, танкöн лойöм му.
Кысь нö тöдан, кор дзенгас – шков,
Гашкö, танi-й пöдан, пуктан ассьыд лов.
Бусыс пырö морöс пиад да эбöстö виö.
Гöгöр сотчö, кайö биöн, а пуляыд йöй.
Война туйяс… бус да сьöд ру,
Взрывöн кодйöм гуяс, танкöн лойöм му.
Вöр йыв сайын шондi зэв рам.
Кильчö содйö кайö шогсьыс пöрысь мам.
Кымöс весьтас кутö кисö, –
Мам сьöлöмыд висьö,
Быд лун виччысьö тан писö,
А пи оз лок.
Война туйяс… бус да сьöд ру,
Взрывöн кодйöм гуяс, танкöн лойöм му.
Вуджим мыйта вир кисьтан кось!
Некор война туйтö вунöдны оз позь.
