2.2.Бағынышты және тәуелді компаниялар

Холдингтік компания болып табылатын инвестордың басқа фирманың акционерлік капиталында қатысуының деңгейі сол фирманың ағымдағы аперацияларын басқаруды жүзеге асыра алатындай болса, онда мұндай фирма бағынышты фирма ретінде анықталуы мүмкін. Кәсіпорынды бақылау үшін оның дауыс беретін акцияларының 50 % дан астамы иелену керек.

Тәжірибеде дауыс беруші акциялардың аз үлесін иелену кейде инвестордың фирманы толық бақылауға алуына мүмкіндік беруі мүмкін. Бұл, егер акциялардың көп бөлігі өзара тәуелсіз ұсақ акционерлер арасында шашылған және шешуші пакеттің басқа қолда болу мүмкіндігі аз болған жағдайда болды. Холдингтік компания фирманы бақылауды траст немесе сенімдік басқару келісімшарты негізінде дауыс беруші акцияларын иелене отырып іске асыруы да мүмкін.

Кәсіпорынды бақылауды жүзеге асыру тәсілдерінің басқа түрлеріне бас компанияның өнімдерінің директорлар кеңесі немесе басқа да ұқсас органның құрмында артықшылықты қатысуы жатады. Сонымен қатар аналық компания бағынышты кәсіпорын үшін маңызды орын алатын активтер мен ресурстарды иеленіп бақылауды жүзеге асыруы мүмкін; мұндай активтерге сауда маркасы, патент, ерекше шикізат жатқызылуы мүмкін. Аталған сұлбалар акционерлік капиталға бақылау орнатудан сенімсіздеу, бірақ кейбір жағдайларда оларды қолдану өзін өзі ақтайды.

Сонымен қатар 50 %-дан астам акциялар пакетін иелену Бухгалтерлік есептің халықаралық стандарттары бойынша холдингтік компанияның да, бағынышты кәсіпорындардың да буғалтерлік баланыс мен қаржылық нәтижелері туралы мәліметтерді көрсететін ҚӨТ/ң консолидацияланған қаржылық есептерін құруға мүмкіндік беретін критерий болып табылады.

Егер бағынышты компания бір немесе бірнеше фирмаларға холдингттік болып табылса, онда ол туралы аралық холдингттік компания немесе ҚӨТ холдингттік компаниясы жағынан бегілі бір акционерлік, басқарушы немесе қаржылық бақылауындағы компания бағынышты катигорияға жатқызылмайды, ол тәуелді деп аталады (сонымен қатар ”қосылған”,”ассоцияцияланған’ немесе ”аффимир” терминдері қолданылады). ҚӨТ/ы құрайтын холдингтік компанияны,бағынышты және тәуелді фирмаларды компаниялар тобы деп атайды.

3-тарау. Нарықтық орнату жағдайындағы холдингтің стартегиялық менеджменті

3.1.Холдингтік компаниядағы стратегиялық менеджменттің концепциясы

Қазіргі фирма деңгейіндегі экономикалық теория - ғылыми айқындалған басқару шаралармен жасалатын бірқалыпты өсу және ұзақ мерзімді дамудағы қиыншылықтарды шешуге бағытталған.

Холдингтік стратегиялық менеджменттің негізгі міндетті – компанияның ұзақ мерзімді эвалюцияны кординаттан және дамудың бағыт – бағдарын қою. Осы талаптың орындалуына келесі факторлары қиыншылық тудырады. Ұйымының ұйымдастырудағы иерархиялық жүйесі, субхолдинг және дочерлік компаниялар бір – бірімен байланусыдағы көпжықтылық.

Көп түрлі информацияларды өңдеу үшін холдингтік компаниялардың басқару аппаратты бір шама децентрлік болуы керек.

Қатысу үлесі жүйесі негізінде жасақталған холдингтің стратегиялық менеджмент ұзақ мерзімді компанияның саясатын жүзеге асыру кезеңдегі тоқталмайтын және айналып тұратын процесті көрсетеді.

Холдингтік компаниялардың стратегиялық дамуындағы теоретика – жүйелік методтардың орны ерекше. Олардың ішінде информациялық метод, метод – құрылымдық метод, эвристикалық метод және т.б.

Сонымен холдингті стратегиялық менеджменті негізгі үш фазаны қамтиды – жобалау және бағалау, жоспарлау, басқару және өзіне міндет етіп маркентинг арасында стратегия құру, шикізатпен инвестицияны бөлу, технологиялық саясатты құру, кадр саясатты мен басқару жүйесімен реттеу. Холдингтік компанияларды даму бағыттын көрсететін ең басты құрал қызметтік саясат болып табылады. Ал ол өз кезегінде холдингтің стратегиялық жобалар айқындайды.

Қызметтік саясат басқару иерархиясының жоғарғы сатысында іске асырылады және талдау және жоспарлау, зерттеу жұмыстарын қамтиды. Ал стратегиялық жобалар холдингтіңтөменгі жағында және ол басқару , бақылау фазаларда іске асырылады.

Тағы бір айтып кетерлік жайт, холдингтік компаниялардың ұзақ мерзімді басқа холдингтік компаниялармен салыстырғанда жақсы тұруының кепілі стратегиялы жобалар мен қызметтік саясаттың өзара интеграциясы, яғни стратегиялық жоспарлау жүйесінің бір заттай болуы. Оны негізгі порт факторлар қамтамасыз етеді:

• басқару, бақылау және жоспарлау жүйесі;

• құжаттар мен стратегиялық ақппараттарды қамтамасыз ету жүйесі;

• басқару кадрларды дайындау, стратегиялық ойлауды үйрету жүйесі;

• санкциялар мен стимулдар жүйесі.

Сонымен тиімді және жүйелінген холдингттік компаниялардың стратегиялық менеджментінің жүйесі тек ұзақ мерзімді процент және зерттеу мен аналитика – болжаулық қызметті іске асыратын жоғары клафикациянған спецалистермен эксперттердің шақыруымен құрыла алады.