- •Г.И. Ватаманова, ж.Г. Сизева, е.Н. Ярошенко коми кыв
- •8 Класс
- •Колана пасъяс
- •Гажным быри, школа, тэысь!
- •Колана да кыпыд удж.
- •Кодлы шедö, кодлы оз.
- •Коми саридз.
- •Гожся шойччöм. Ю дорын шойччöм. Коми республикаса юяс.
- •Кодлы шедö, кодлы оз.
- •Му шар юкöнъяс
- •«Мунöны» поэмаысь юкöн
- •Ылыдз вожын.
- •Видзчысьöй ваысь!
- •Коми муын вöр - ва видзöм. Коми гижысьяс вöр - ва видзöм йылысь.
- •Вок пыдди.
- •Миян вöр.
- •Мый лоас водзö?...
- •Рябинка
- •Мортлöн дзоньвидзалун
- •Морт да наркотикъяс.
- •Медколана град выв пуктас.
- •Бурдöдчы чöдйöн.
- •Ёнмöд дзоньвидзалунтö!
- •И синъясыд шуасны тіянлы аттьö.
- •Коми легендаяс да преданиеяс
- •Пера-богатырь.
- •Паличöн кыскысьöм.
- •Яг Морт
- •Йиркап.
- •Кирьян-Варьян.
- •Ёма Баба да Яга-Баба - чойяс?
- •Енбиа серпасалысь.
- •Ыджыдвиддзын ыджыд гаж.
- •Из бöлбанъяс йылысь легендаяс.
- •Туристъяслöн ордым корö.
- •Национальный парк «Югыд ва».
- •Коми йöзлöн шылад. Музыка коми народа
- •Сигудöк вöчысь мастер.
- •Сьöлöм сьылöм
- •Бадь пу пöлян
- •Композитор Перепелица Яков Сергеевич
- •Сигудöк
- •Композитор Александр Осипов
- •«Пелысь мольяс» ансамбль вермысьяс лыдын.
- •Миян лыддьысянiн
- •Миян лыддьысянiн.
- •Шондібанöй небыд няньöй!
- •Гортса небöг куд.
- •Менам радейтана гижöд.
- •Йöзöдчана-юöртана котыръяс. Средства массовой информации
- •«Финн-угор мир» тележурнал
- •Содтӧд уджъяс.
- •Чорыд морт
- •Шурыд морт.
- •Из гöраясын.
- •Кывчукӧр.
Морт да наркотикъяс.
А) Ыджыд дозаысь мортлöн дугдö уджавны мус, вöрк, юр вем. Сöнмын артмöны тромбъяс, лёкмö вирыс. Вермö сувтны сьöлöмыс. Наркоманъяс олöны зэв этша.
Б) Став наркотикыс – яд. Найö дурмöдöны мортлысь вежöрсö. Татшöм мортыслы ставыс веськодь, сiйö дась вöчны позьтöмторъяс. Мукöд наркоманыс пыр жугыльöсь. Найö век мыйыськö полöны.
В) Мортыслы колö аслыс гöгöрвоны да ас кадö бурдöдчыны–мынтöдчыны тайö лёкторйысь. Сэки сiйö, дерт, вермас нюжöдны олан нэмсö.
Г) Наркотик дорö мортыс öдйö велалö. Сылы быд пöрйö колö пыр унджык дурмöдчантор. Медым судзöдны сiйöс, гортсьыс нуö медбöръясö либö гусясьö да вузалö наркотик ньöбöм могысь. Наркоман яндысьтöг ылöдлö весиг медматыс йöзсö, оз вöч кöсйысьöмторсö.
? Лутшöм лёктор вайöны наркотикъяс?
Кыдзи вежсьö дурмöдчанторйöн вöдитчысь мортлöн оласногыс?
Ёртыдкöд дасьты серпас да лöсьöд наркотиклы паныд листовка.
… удж. Видзöдлы серпасъяссö да лöсьöд ёрта сёрни витаминъяс йылысь.
П Бöрйы витамин либö минерал. Дасьты сы йылысь юöр сетöм план серти. Лöсьöд презентация да дорйысь ёртъяс водзын.
«Витаминъяс да минералъяс мортлőн олőмын» проект
Проектлőн юкőнъяс:
1 лист бок – титульнőй (велöдчанін; проект ним; позьő серпас; вőчысьлőн ним да ов, класс; ин, во).
2 лист бок - Витаминлőн либő минералőн коланлун йылысь висьт:
А) Мый йылысь проектыс?
Б) Мыйла витаминыс (минералыс) колő мортлы (бурдöдö, ёнмöдö, отсалö, содтö)?
В) Кőнǐ сǐйő эм (сёянын, юанын, быдмöгъясын и с.в.)?
Г) Мый лоő, сǐйő кő оз тырмы вир-яйын?
Д) Ёртъяслы вöзйöм (юöй, сёйöй, видзöй, ёнмöдöй…).
3 лист бок - Серпасъяс (кутшőм вőлőгаын, препаратъясын эм тайő витаминыс либő минералыс).
4 лист бок - «Дзоньвидзалун» тема вылő лőсьőдőм юржугőд(ъяс) (кроссворд, ребус, нöдкывъяс).
5 лист бок – őшмőс (Автор. Небöг ним. Ин, во.)
Пример вылö:
…удж. Лыддьы да вуджöд текстсö. Сет ним.
…
Кöсъян кö лоны дзоньвидзаöн - сёй град выв пуктас свежöйнас, наын уна витамин. Лук, чеснöк, укроп, сельдерей да вотöсъяслöн сок бурмöдöны сёянлысь кöрсö да содтöны витаминъяс. Тшöкыдджыка колö сёйны фруктъясысь да вотöсъясысь юмовторъяс. Медым вöлі этшаджык калорий, пуöй кисельяс, вöчöй юмйöла сорасъяс. Пуöй шома корйысь, петшöрысь шыд. Юöй душник турунысь, сэтöр корйысь чайяс. Найö чöскыд кöраöсь, бура веськöдöны горштö.
Туялысьяс тшöктöны сёйны фолиевöй кислотаа сёян. Сiйö эм веж анькытшын, фасольын, салатын, кöчанын, лук турунын, морковын, гречаын да зöрйын, мускын, сырын, чери пöкйын да чипан кольк вижын.
«Йöлöга» газетысь
…удж. Лыддьы да гöгöрво текстсö. Тöдмав, кутшöм град выв пуктас йылысь висьтавсьö текстын.
Медколана град выв пуктас.
…ын уна С витамин. 400 грамм пуöм … сетас мортлы аскорбинка да калий суткися пай. Том …ын эм белок, жиръяс, магний, кальций, цинк, железо, витаминъяс, каротин. …лöн крахмалыс зэв бура отсалö сёян изöмлы, чинтö холестерин.
Сьöкта бöрся видзöдысьяс чайтöны, мый …ын уна калорий. Но тайö абу сідз. 100 грамм весалöм пуöм …ын 75 калорий, а корнас пуöм …ын - сöмын 60. Медся колана печенча, пöжöм, грильын жаритöм да ру вылын пуöм … .
Бурджык том … пуны корнас, сы вöсна мый корас уна коланатор. А томöн … лыддьысьö вöльгым тöлысьöдз.
… сетö оз сöмын кынöмпöт, но и бурдöдö. Ставлы тöдса … руа ингаляцияяс. Корнас … колö сёйны вöрк висигöн. Юр висигöн плешкö пуктöны вöсньыда чöлалöм … да гартыштöны бинтöн орöсь доймöминъяс. Кызігöн да прöстуда дырйи вöчöны …ысь шонтысянтор: корнас пуöм … нырöны, гартыштöны марляö да пуктöны морöс вылö.
Йöлöга газетысь.
Рис. Картофель. От картофеля отходят лучи. |
… удж. … удж отсöгöн лöсьöд схема картупельлöн коланлун йылысь. Дасьтысь висьтасьны схема серти.
Дасьты юöр ас бöрйöм серти град выв пуктас йылысь.
…удж. Лыддьы текст да дасьты юöр бурдöдчан вотöс либö турун йылысь ас бöрйöм серти.
