Ұсынылатын әдебиеттер:

Негізгі:

1. Гигиена /Под ред акад. РАМН Г.И.Румянцева.- М.: ГЭОТАР Медицина,2000.- С.458-461.

2. Руководство к лабораторным занятиям по гигиене детей и подростков /Под ред В.Н.Кардашенко. - М.:Медицина, 1983. - С.142-169.

3. Кучма В.Р. Гигиена детей и подростков. - М.: Медицина,2001. – С.276-302.

Қосымша:

1. Пивоваров Ю.П., Гоева О.Э. ,Величко А.А. Руководство к лабораторным занятиям по гигиене.- М.: Медицина, 1983.- С.217-222.

2. Санитарно-эпидемиологические требования к устройству и содержанию дошкольных организаций от 4.07.03г. № 2.01.017.03.

3. Санитарно-эпидемиологические требования к устройству, содержанию и условиям обучения в общеобразовательных и интернатных организациях № 2.01.015.03.

Бақылау

Сұрақтары:

1. Балаларға медициналық көмек көрсетуді ұйымдастыру.

2. Мектепке дейінгі балалар мекемелеріне көмек көрсететін дәрігер мен медперсоналдың алдын-алу жұмыстарының әдістері мен мазмұндары.

3. Мектеп дәрігерлері мен мейірбикелермен ұйымдастырылатын санитарлық-гигиеналық және алдын-алу шаралары:

   • күн тәртібін және оқу-тәрбиелік үрдісті бақылау

   • балалардың физикалық тәрбиелеуін және шынықтыруын бақылау

   • жасөспірімдерге дәрігерлік –кәсіби кеңес беруді, еңбектік тәрбиелеуді және оқытуды бақылау

   • балалар болатын мектепке дейінгі және жалпы білім беретін мекемелердегі жағдайды бақылау

   • тамақтануды ұйымдастыруды және толыққұндылығын бақылау

   • эпидемияға қарсы жұмыстар

4. балалар заттарына, кітаптарға, қондырғыларға, жиһазға қойылатын гигиеналық талартарды бақылау

5. Балаларды санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылықпен қамтамасыз етуге санитарлық бақылау жүргізу.

6. СЭМ-гі балалар мен жасөспірімдер дәрігер жұмысының негізгі бағыттары.

№ 13 Тақырып. Еңбектің кернеулігі мен ауырлығын гигиеналық бағалау.Өндірістік шаршау мен еңбек үрдісімен байланысты аурулардың алдын алу -2 сағат

Сабақтың мақсаты: Негізгі түсініктермен танысу: еңбектің ауырлығы, қауірттілігі және өндірістік шаршауды алдын-алу мақсатында оларды бағалау әдістері.

СӨЖ бойынша тапсырма:

1. Ұсынылған әдебиеттер бойынша материалдарды талқылау, жаңа ақпараттарды іздеу.

2. Әр-түрлі кәсіппен айналысатын жұмысшылардың жұмыс ауырлығы мен қауірттілігін бағалауға ситуациялық есеп құрастыру.

Орындау формасы: ситуациялық есептерді құрастыру

Орындау критерилері:

6. Тапсыру мерзімі: Бөлім бойынша рубеждік бақылауға дейін

Бағалау критерийлері

1. 4-есеп құрастырылу керек, әр есепте түрлі кәсіптегі еңбектің ауырлығы мен қауірттілігін негізгі ұстанымдары анықталу керек.

2. Есеп шарттарында мыналар ұсынылу керек:

• Еңбектің ауырлық және қауірттілік дәрежесінің эргометриялық және физиологиялық көрсеткіштері кәсіптегі жұмысшы еңбегінің ауырлық мен қауірттілік дәрежесін анықтауға мүмкіндік береді

• Осы факторлардың әсерінен организмнің өзгеруі және аурудың себебін болжамдауға және емдік-профилактикалық шараларды анықтауға.

• Тапсырмаға сұрақтар осы сұрақты шешіп отырған адамның кәсіптегі физикалық және нервтік-эмоционалдық жүктемелерді анықтауға, олардың әсері жағымсыз жағдайларға әкелуі, алдын алу шаралары немесе олардың әсерін азайту, осыларға байланысты білімін анықтауға бағытталу керек. 4. Есепті шығаруға эталондар ұсынылу керек.

6. Тапсыру мерзімі: күнтізбелік-тақырыптық жоспарға байланысты.

Сапа критерийлері	Үздік	Жақсы	Қанағаттанарлық	Қанағаттанарлық-сыз
Құрастырылған есептер саны	4	3	2	1
Есеп талабы, сұрақтары	Тақырыпты түгелдей ашады	Тақырыптың негізгі аспектілерін ашады	Тақырыптың тек арнаулы аспектілерін ашады	Тақырыптың 1-2 аспектісін ашады
Есептегі ақпараттар	Қолда бар мәліметтер арқылы есептеу немесе аналитикалық жолмен есептеу арқылы алынады немесе дайын	Дайын	Дайын	Дайын
Ситуациялық есептерді шешуге арналған әдебиет көздері	Оқулықтар, жетекші құралдар, монографиялар, интернет көздері	Жалпы гигиена және басқа да гигиена туралы пәндер, периодика, интернет құралдары	Оқытушы ұсынған Жалпы гигиена және басқа да гигиена туралы пәндер	Оқытушы ұсынған Жалпы гигиена оқулықтары
Есепті құрастырған кездегі қателіктер мен кемшіліктер	Жоқ	Студенттің өзі жөндеген маңызды немесе маңыздылығы төмен қателіктер	Студент оқытушының көмегімен жөндеген маңызды немесе маңыздылығы төмен қателіктер	өте үлкен қателіктер
Есептерді шешу эталоны	Есепте берілген сұрақтардың барлығы толық қамтылған	Есепте берілген сұрақтардың 75%-і қамтылған	Есепте берілген сұрақтардың 50%-і қамтылған	Жауап берілген жоқ
Есепті құрастыру деңгейі	шығармашылықты	репродуктивті	репродуктивті	репродуктивті

7. Бағалау критерийлері

Ұсынылған әдебиеттер:

Негізгі:

1. Гигиена / Под ред. акад. РАМН Г.И. Румянцева. - М.:ГЭОТАР Медицина,2000. – С.483-494.

2. Пивоваров Ю.П., Королик В.В., Зиневич Л.С. Гигиена и основы экологии человека. – М.:Издательский центр «Академия»,2004.- С.311-314.

3. Гурова А.И, Горлова О.Е. Практикум по общей гигиене М., Изд. Университета дружбы народов, 1991-С. 153-158.

Қосымша:

1. Алексеев С.В., Усенко В.Р. Гигиена труда, М.: Медицина, 1988-С.25-70.

2. Приказ МЗ РК № 243 «О порядке проведения предварительных и периодических медицинских осмотров работников, подвергающихся воздействию вредных, опасных и неблагоприятных производственных факторов и определения профессиональной пригодности»

3. Руководство к лабораторным занятиям по гигиене труда. /Под ред. В.Ф.Кириллова. – 2-е изд., перераб. и доп. -М.: Медицина, 2001. – С.44-88.

4. Санитарные правила и нормы по гигиене труда в промышленности, часть 1, Омск – ИПК «ОМИЧ», 1995, с.479.

Бақылау:

• Сұрақтар

  1. Физиологиялық еңбектегінегізгі сұрақтар. Еңбек түрлері және оны сипаттайтын еңбек үрдісінің факторлары.

  2. Физикалық және ақыл-ой жұмысы кезінде түрлі органдар мен жүйелердің функционалдық өзгерістері.

  3. Еңбектегі динамикалық стереотиптің ролі.

  4. Күн және апта бойындағы еңбекке қабілеттілік және оның динамикасы. Шаршағыштық және қажу.

  5. Еңбекке қабілеттілікті анықтайтын физиологиялық әдістер.

  6. Еңбектің ауырлығы мен қауірттілігі туралы түсінік. Жұмыс ауырлығы мен қауірттілігінің эргометриялық және физиологиялық критерийлері. Жұмыс ауырлығы мен қауірттілігін бағалау.

  7. Өндірістік қажудың алдын-алу шаралары: жүктемені нормалау, өндірістік ортаны оптимизациялау, еңбек үрдістерін автоматизациялау және механизациялау, жұмыс орындарын, жұмыс позаларын және қимылын, қондырғыларын, еңбек пен демалудың рационалды тәртібін, өндірістік дене шынықтыруды психофизиологиялық жүктемелерді азайтуды ұйымдастыру

  8. Бұлшық етке статикалық, динамикалық жүктемелердің тым көп түсуі, нервтік-психикалық жүктемелердің көп түсуі, жеке органдар мен жүйелердің тым қауірттенуі, гиподинамия, еңбектің бір сарындылығы еңбек үрдістерімен байланысты ауруларға әкеледі. Алдын алу.

  9. Өндірістік жарақаттану, негізгі себептері. Алдын-алушаралары.

№ 14 Тақырып. Өндірістік улардың әсерінің жалпы заңдылықтары. Токсигенділігін және қауіптілігін бағалау -2 сағат.

Мақсаты: Өнеркәсіптік улар жөнінде, улылығы мен қауіптілігін анықтайтын параметрлер жөнінде жалпы түсініктер алу.

СӨЖ бойынша тапсырма:

1. Ұсынылған әдебиеттер бойынша материалды талқылау, жаңа ақпарат іздеу.

2. Улардың улылығы мен қауіптілігі бойынша реферат пен ситуациялық есеп құрастыру.

Орындау формасы: «Өнеркәсіптік улардың токсикалылығы мен қауіптілігін бағалау» тақырыбына реферат жазу немесеситуациялық есептерді шешу .

Орындалу критерийі:

• Реферат

1. Реферат «Бақылау» бөлімінде ұсынылатын сұрақтар бойынша тақырыптардың негізгі аспектілерін қамтуы керек.

2. Рефераттың көлемі 7-8 баспа беттен аспауы керек.

3. Рефераттың құрамында титулдық бет, мазмұны, кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды және әдебиеттер тізімі болуы керек.

4. Кіріспе де рефераттың өзектілігі, мақсаты мен міндеттері қарастырылады, негізгі бөлімінде тақырыптың мазмұны ашылады, қорытындыда – айтылған мәліметтер қорытындыланып, ұсыныстармен тұжырым беріледі.

5. Ең жаңа әдебиет көздеріне ерекше мән беріліп, бір емес, бірнеше әдебиет көзі пайдаланылған болуы керек.

6. Реферат кестелермен, графиктермен, суреттермен және т.б. көркемделуі керек.

Жағдайлық есептерді шығару

5. Әр сұраққа жауап қысқа әрі нұсқа және гигиеналық нормативтерге аргументтелген болу керек.

6. Қорытындыны жазбаша түрде ұсыну керек.

7. Негізігі және қосымша әдебиет көздерін қолдану керек.

6. Тапсыру мерзімдері: Бөлім бойынша аралық білімді бақылауға дейін

7. Рефератты бағалау критерийлері:

Сапа критерийлері	Үздік	Жақсы	Қанағатта-нарлық	Қанағаттанарлық-сыз
Реферат мазмұнының тақырыпқа және қойылған міндеттерге сәйкестігі	Реферат мазмұны тақырыпқа және қойылған міндеттерге толығымен сәйкес келеді	Реферат мазмұны тақырыпқа және қойылған міндеттерге толығымен сәйкес келеді	Реферат мазмұны тақырыпқа және қойылған міндеттерге негізінен сәйкес келеді	Реферат мазмұны тақырыпқа және қойылған міндеттерге сәйкестігі толық емес
Тақырыпты ашуы мен қолданылған әдебиет көздерінің толықтығы	Тақырып толық ашылған, қазіргі әдебиет көздері жеткілікті мөлшерде қолданылған	Тақырып ашылған, дегенмен кейбір жағдайлар анықтауды қажет етеді, негізгі әдебиет көздері қолданылған	Тақырып жеткілікті ашылмаған, негізгі әдебиет көздерінің барлығы қолданылмаған	Тақырып жеткілікті ашылмаған, қоданылған әдебиет көздері аз
Материалды қорытындылау және қысқаша тұжырымдар жасай білуі	Материал қорытындылан-ған, анық және түсінікті тұжырым жасалған	Материал қорытындыланған, анық тұжырым жасалған	Материал қорытындыланғанбірақ тұжырым тым үлкен, анық емес	Материал қорытындыланбаған, тұжырым жоқ
Көркемделуі, олардың ақпараттылығы	Ақпараттылық сапасы жоғары	Ақпараттылығы бар, сапасы жақсы	Ақпараттылығы жеткіліксіз	Ақпараттылығы жоқ
Рефераттың рәсімделуінің қойылған талаптарға сәйкестігі	Рефераттың рәсімделуі қойылған талаптарға толық сәйкес келеді	Рефераттың рәсімделуі қойылған талаптарға толық сәйкес келеді	Рефератты рәсімдеуге қойылған негізгі талаптар сақталған	Рефератты рәсімдеуге қойылған негізгі талаптар сақталмаған