Ұсынылатын әдебиеттер:

Негізгі:

1. Гигиена /Под ред. акад.РАМН Г.И.Румянцева. - М.:ГЭОТАР МЕДИЦИНА.2000.-494-513.

2. Гурова А.И, Горлова О.Е. Практикум по общей гигиене- М.: Изд-во Университета дружбы народов, 1991-С. 162-167

3. Пивоваров Ю.П., Королик В.В., Зиневич Л.С. Гигиена и основы экологии человека. –Ростов н/Дону: «Феникс»,2002.- С.305-317.

4. Пивоваров Ю.П. Руководство к лабораторным занятиям по гигиене и основам экологии человека. – М.:ГРУ ВУНМЦ МЗ РФ,2001. –С.214-226.

Қосымша:

1.Алексеев С.В., Усенко В.Р. Гигиена труда. - М.: Медицина, 1988-С.227-255.

2.Гончарук Е.И., Кундиев Ю.И., Бардов В.Г. и др.- Общая гигиена: пропедевтика гигиены. – К.: Вища шк.,1999.- С.428-451, 488-511.

3. О порядке проведения предварительных и периодических медицинских осмотров работников, подвергающихся воздействию вредных, опасных и неблагоприятных производственных факторов и определения профессиональной пригодности. Приказ МЗ РК № 243.

4. Пивоваров Ю.П. и др. Руководство к лабораторным занятиям по общей гигиене. М.: Медицина, 1983 – С.161-171

5. Румянцев Г.И., Вишневская Е.П., Козлова Т.А. Общая гигиена, М.: Медицина ,1985 – С.354-385.

6. Руководство к практическим занятиям по гигиене труда /под ред. В.Ф.Кириллова – 2-е изд. - М.: Медицина, 2001. – С.189-223.

7. Санитарные правила и нормы по гигиене труда в промышленности. - Часть. 1- Омск: ИПК «Омич»,1995. – 479 с.

Бақылау:

Сұрақтар

1. Кәсіптік улар, жіктелуі.

2. Удың ағзада айналымы және шығуы,түсу жолдары

3. Жедел және созылмалы кәсіптік уланулар. Ағзаға улардың бұрынғы өтіп кеткен әсерінен кейінгі әсерлері.

4. _{Өнеркәсіптік улармен шақырылатын кәсіптік уланулар және олардың алдын алу.}

5. _{Өндірістік улардың қолайсыз әсерін алдын алу жөнінде шаралар жүйесі.}

Жағдайлық есептер.

№1 Есеп

Химиялық өндірістің аппаратшысы азот және күкіртқышқылдарымен ылғи жұғысады. Осы жағдайда жұмысшылар үшін жеке қорғаундың қандай түрлері керек?

№2 Есеп

Мартен цехы болат қорытушысы қандай жеке қорғану жабдығымен жабдықталуы керек?

№3 Есеп

Резина шлангтарды опалау үшін тальк қолданылады, жұмыстық қимылдардың 80 % қолмен жүргізіледі. Қадай жеке қорғану жабдықтары пайдалану қажеттілігін көрсетіңіз?

№4 Есеп

Компрессорлық бөлімшеде шу деңгейі 8 дБ құрайды, аппаратшы жұмыс уақытының 80 % аспаптардың көрсетулерін алуға жұмсайды. Берілген жағдайда жеке қорғанудың қандай жабдықтарын пайдалануға болады?

№5 Есеп

Цех дәрігеріне 6 жыл стажы бар жұмысшы шынтағы мен саусақтарының қатты қышуына шағымданады. Ол пульверизатормен бөлшектерді бояуда көмекші қызметін атқарады. Бояу жұмысы жеделдетілмейтін арнайы бокстарда жүргізіледі. Объективті бөртулер. Осы симптомдар жұмысшыда бояу мен жұғысқаннан кейін шықты. Бояу құрамына органикалық еріткіштер кіреді. Жұмыста қандай жеке қорғану жабдықтарын пайдалану керек?

3. Тест сұрақтары:

1. Функционалды куммуляция –бұл:

А) удың әсерінен пайда болатын өзгерістердің жиынтығы;

Б) ағзада удың жиналуы;

В) Жедел улануды тудыру қабілеті;

Г) химиялық заттарды өндіру жағдайындағы қауіпті эффектілердің пайда болу мүмкіндігі;

2 Липидо ерігіш заттар көбінесе жиналады:

А) сүйекте

Б) бұлшықетте

В) өтте

Г) мишықта

Д) қалқанша безде

3. Қорғасын қорға жиналады:

А) өтте

Б) сүйекте

В) ішекте

Г) бұлшықетте

Д) бүйрек үсті безінде

4. Жедел токсинді бронхиолит төмендегі улардың әсерінен пайда болады:

А) нейротропты әсері бар

Б) қанның уы

В) тітіркендіргіш әсері бар

Г) канцерогенді әсері бар

Д) сенсибилизациялаушы әсері бар

5. Удың тәуелсіз әсері , бұл:

А) бұл кезде улардың аралас әсерінің жке әсерінен айырмашылығы жоқ

Б) бұл кезде улардың аралас әсер салдары жай жиынтық әсері кезінде гікүтілетін нәтижеден аздау

В) бұл кезде әсер салдарының күшеюі байқалады

Г) бұл кезде қоспалардың жиынтық әсер салдары әсер ететін құрам бөліктерінің әсер салдарының қосындыларына тең

Д) табиғаты әртүрлі факторлардың ағзаға әсері;

6. Антогонистік әсер, бұл:

А) бұл кезде улардың аралас әсерінің жке әсерінен айырмашылығы жоқ

Б) бұл кезде улардың аралас әсер салдары жай жиынтық әсері кезінде гікүтілетін нәтижеден аздау

В) бұл кезде әсер салдарының күшеюі байқалады

Г) бұл кезде қоспалардың жиынтық әсер салдары әсер ететін құрам бөліктерінің әсер салдарының қосындыларына тең

Д) табиғаты әртүрлі факторлардың ағзаға әсері;

7. Синергизм немесе потенциялық әсер, бұл:

А) бұл кезде улардың аралас әсерінің жке әсерінен айырмашылығы жоқ

Б) бұл кезде улардың аралас әсер салдары жай жиынтық әсері кезінде гікүтілетін нәтижеден аздау

В) бұл кезде әсер салдарының күшеюі байқалады

Г) бұл кезде қоспалардың жиынтық әсер салдары әсер ететін құрам бөліктерінің әсер салдарының қосындыларына тең

Д) табиғаты әртүрлі факторлардың ағзаға әсері;

8. Удың ағзаға әсерінен біраз уақыт өткеннен кейінгі салдарына жататыны:

А) тітіркендіргіш әсер

Б) тері-резорбтивті әсер

В) канцерогенді әсер

Г) гемолитикалық әсер

Д) нефротоксикалық әсер

9. Аз концентрацияда бір рет әсер еткеннен кейін кәсіптік аурулардың дамуына төмендегі улардың қайсысы әкеп соғуы мүмкін:

А) қорғасын

Б) бериллий

В) мырыш

Г) сынап

Д) ДЦТ

10. Удың куммуляция дәрежесін сипаттайды:

А) созылмалы интоксикацияның даму қауіптілігі

Б) жедел интоксикацияның даму қауіптілігі

В) ауа арқылы удың даму қауіптілігі

Г) уға ағзаның бейімделу мүмкіндігі

Д) ағзада удың химиялық айналу мүмкіндігі

11. Терінің ластану дәрежесіне мүмкін болатын шек қандай улар үшін қойылады:

А) ағзаға ауа арқылы түсетін

Б) асқазан –ішек арқылы түсетін

В) көздің шырышты қабаты арқылы түсетін

Г) тері-резорбтивті әсері бар

Д) ағзаға ауа арқылы түсетін, асқазан-ішек арқылы түсетін

Тақырып №12. Радиациялық гигиенадағы негізгі түсініктер. Иондағыш сәулелену көздерімен жұмыс істеу кезіндегі қызметкердің радиациялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету принциптері.- 1 сағат

Мақсаты. Иондағыш сәулелену көздерімен жұмыс істеу кезінде қызметкердің радиациялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі негізгі шаралар жөніндегі білімін қалыптастыру

Оқыту міндеттері:

- РГ негізгі түсініктерді, атауларды және анықтамалар жөніндегі білімін қалыптастыру;

- ИС табиғи және жасанды көздерін және олардың адамдардың сәулеленуге ұшырауына қосатын үлесі жөніндегі білімін қалыптастыру;

- Ашық және жабық иондаушы сәулелену көздерімен жұмыс істеу кезіндегі қызметкерді қорғау жөніндегі негізгі қағидалары мен шаралары жөніндегі білімін қалыптастыру;

Өткізу түрі: ситуациялық есептерді шешу, кіші топта жұмыс істеу

Тақырып бойынша тапсырмалар:

Тапсырма № 1. Иондағыш сәулелену көздерімен жұмыс істеу кезіндегі персоналдың радиациялық қауіпсіздігін қамтамасызлдау принциптерімен танысу (білім құзіреттілігі)

Тапсырма № 2. ИС көздерімен жұмыс істеу кезінде медперсоналдың радиациялық қауіпсіздігін қамтамасыздау бойынша ситуациялық есептерді шешу (тәжірибелік дағды)

Таратылатын материал: жоқ