2.6.Модульденген радиосигналдарды алу.

Инерциясыз сызықты емес элементке шығыс тербелістің қосындасын бере отырып, шығыс сигналда мүмкіндігінше комбинациялы құрауыштарды бақылауға болады. Егер, енді шығыс сигналды сызықты емес жиілікті сүзгіштен өткізсе, онда түрлендіргіш сигналдың пайдалы компоненттер қатарын бөліп көрсетуге болады. Осы принципте радиотехникалық құрылғылардың үлкен жұмыс саны, сонымен қоса модуляторлар негізделген.

Амплитудалық модулятор деп тасушы тербелістің гармоникалық шығыс тізбегті және төменжиілікті модульдеуші сигналды беру кезінде түріндегі АМ - сигналының шығыс қысқыштарында пайда болатын құрылғылар аталады. Көп жағдайда амплитудалық модуляторларды, инерциясыз сызықты емес элементтерде сигнал қосындыларының спектрлік түрлендіргішін пайдалана отырып құрады.

Қарапайым модулятор ретінде шығыс тізбегіндегі резонанстық контуры тасушы тербелістің жиілігіне орнатылған сызықты емес күшейткіш қызмет етеді.

Берілген модулятордың жұмыс принципі ток пен кернеудің осциллограммасымен түсіндіріледі.

Анықталу үшін транзистордың өтпелі сипаттамасы екі түзудің бқліктерімен аппроксимирленген деп саналады. Төменжиілікті модульдеуші тербелістің тактінде жұмыс нүктесі орналасу есебінде, тасушы сигналдың бұрыштық өзгеруі үзіліссіз болады. Бірінші гармониканың амплитудасынан кейінгі коллекторлық токтың импульстары уақыт бойынша тұрақты емес. Тербеліс контуры шығысында АМ – сигналын ерекшелей отырып, коллекторлық токты сүзеді, яғни айнымалы амплитудалы тасушы тербеліске пропорционал пайдалы модульдеуші сигналға.

2.7.АМ–тербелістерін детектрлеу.

Модульдеуші сигналды ВЧ модульдеуші тербелістен бөліп көрсету. Теріс модуляцияны детектрлеу, сондықтан “детектрлеу” терминінің орнына көп жағдайда “демодуляция” терминін пайдаланады.

S_AM(t)=U_m[1+mU(t)] sin( t+ ) – АМ-тербелісі.

АМ рербелісі сызықты емес тізбектің шығысына берілуі тиіс, ал осы тізбектің шығысында (U, I) болуы тиіс, U(t) модульдеуші сигналына пропорционал, берілген сызықты емес тізбекте АМ тербелісі детектрленеді, бұндай тізбекті амплитудалық детектр енмесе АМ сигналының демодуляторы деп атайды.

Сызықты емес тізбектердің өте кең тарағанының бірі, АМ тербелісін детектрлеу үшін қабылданатын, сызықты емес екіқосынды элементтердің негізгі ретінде қолданылатын жартылайөтізгішті диод.

Егер сызықты емес тізбектің кірісіне S_АМ(t) кернеу көзін қоссақ, онда R нәтижесінде, ток тек S_АМ(t) жағымды жартылайкезең кернеуі кезінде өтеді, сәйкесінше, S_АМ(t) кернеуі де жоғары айтылғандай болады, бірақ нәтижесі басқа пішінге ие.

Модуляция жоқ кезде, m = 0 кезіндегі амплитудалық импульстер орны бар, R резисторінде токтар бірдей және U_m амплитудасына пропорционал кіріс кернеуде бастысы I_Rm =U_m/R. Уақыт интервалында токтың орташа мәні ВЧ тербеліс периодының ұзақтығымен сәйкес.

I₀=2 , I_R0=

I_R0(t) құрауышты бөліп көрсету үшін, әдетте, төменжиілікті RC сүзгіші пайдаланылады.

Бұндай RC тізбегін жиі детектор ауырлығы деп атайды.

U_вых(t) кейбір белгілі мәнде болсын. U_вх(t)< U_вых(t) диоды Ug(t)= U_вх(t)-U_вых(t) кернеуімен жабық болған кезге дейін, U_вх(t) сигнал көзі U_вых(t)кернеуі бар RC – тізбегінен және С конденсаторынан ажыратылғаны белгілі. Ол R резистор арқылы сөнеді, U_вых(t) кернеуі бұл кезде азаяды, t₁ уақыт моментінде АВ кескіні U_вх(t)> U_вых(t) теңсіздігіне теріс болып қалады. Осы кезде VD диоды ашылады және i_g(t) тогы пайда болады.

С конденсатор арқылы өтіп, ток конденсаторда U_вых(t) кернеуінің зарядын қайта үлкейтеді (BC кескіні).

Уақытта тұрақты зарядында, сонымен бірге (R үлкен кедергісі кезінде) R_i ішкі кедергісімен, кіріс сигналдың көзі R_g түзу кедергісімен, VD диоды және С конденсаторының сыйымдылығымен анықталады. t₂ ден t₃ ке дейінгі уақыт интервалында U_вх(t)< U_вых(t) теңсіздігі қайта орындалады, сондықтан С конденсаторы R (уч СД) резисторының кедергісі арқылы қайта сөнеді. _р= RС уақыт разрядында тұрақты тек R кедергісімен және С конденсатор сыйымдылық мәнімен анықталады. Бұл процесс кейінірек толық қайталанады, U_вых(t) кернеуі уақыт бойынша аз өзгереді және оның мәні U_0вых жақын болады.

ҚОРЫТЫНДЫ

Импульсті әдістермен үздіксіз хаттамаларды жіберген кезде әрқашан да тек осындай хаттамалардың дискретті ұсыныстар туралы ғана емес, сонымен қатар жіберілген дискретті мәндер бойынша қабылдау жағында оның қалпына келуі туралы сұрақ туады. Осы қалпына келтіру құбылысын интерполяция деп аталады, немесе интерполяциялық өңдеу деп аталады. Соңғы түсінік көбінесе шуы бар (тозған) таңдаулар бойынша қалпына келтіру кезінде пайдаланылады.

1933 жылы Котельников байланыс теориясының жағдайының түп негізінің бірі болып табылатын теореманы дәлелдеді. Ол таңдаулар бойынша ылғи дискретті ұсыныстар теориясының негізін салушы теоремасы болып табылды. Осы теоремаға байланысты жоғары дәлділікпен келесі шарттар кезінде: құбылыста шектелген спектрі бар (мысалы, 0-ден ); құбылыс шексіз уақытта бақыланады ( ); хаттама таңдаулары сұрау жиілігімен пішінделеді, осы шарттарда ылғи дискретті таңдаулар бойынша кез-келген детерминирленген немесе кездейсоқ үздіксіз құбылыстарды (сигналдарды) қалпына келтіруге болады.

Котельников қатарымен ұсынылған сигнал 1.2-суретте келтірілген. және басқа уақыт моменттері кезінде функциясы сәйкес. Сондықтан уақыт моментінде 1.3 мәнінің қосындысында моментіндегі таңдау мәніне тең бір мүше қалады. 1.3 мәндерінің қатары басқа жауап берушілерден мәннің шексіз санының қосындысы есебінен уақыт моментінде сигналы анықталатының дәлелдеуге болады. Егер сигналында соңғы ұзақтық Т және спектор ені бар деп ойладық. Котельников теоремасы тек белгілі идеалданған шарттар үшін шекті (потенциалды) қатынастарды беретінін ескеріп, олардың ішіндегі негізгісі спектр шектелуі және бақылау уақытының шексіздігі болып табылады. Бұл шекті қатынастарға, ешқашан оларға жетпей тек ұмтылуға болады.

Қателік шамасы санау нүктесіне тәуелді екенің ескере отырып, болғаны есептелді.

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. МУ КР ТЭС каз.Оразымбетова А.К. КазККА.2011ж.

2. Зюко А.Г., Кловский Д.Д. и др. Теория электрической связи. Москва, Радио и связь. 1999г.359с.

3. Каллер М.Я., Фомин Б.Е. Теоретические основы транспортной связи. Москва, Транспорт.1989г.383с.

4. Кловский Д.Д. Теория электрической связи. Москва, Радио и связь.1998г.257с.

5. Бернард Скляр. Цифровая связь. Москва, Вильямс.2004г.1100с.

27