2.4 Тақырып: Тұлғаның әлеуметтанулық сипаттамалары. Тұлғаның әлеуметтенуі. Тұлға мен қоғам арақатынасы мәселелері.

Ролдік ойын.

• Мақсаты: студентерді тұлғаның әлеуметтанулық сипаттамаларымен таныстыру. Жаһандану жағдайындағы тұлғаның әлеуметтенуін түсіндіру.

• Оқыту міндеті: студенттерге тұлғаның рухани әлемінің құрылымын таныстыру. Тұлғаның әлеуметтенуінің негізгі түрлер мен типтерін түсіндіру.

Құрал-жабдығы:

1. Рөлдердің, командалардың, топтардың сілтеме-көрсеткіштері.

2. Бағалау парағы Белгі жалауша

3. «Тайм-аут» кестешесі.

Тақырыптың негізгі сұрақтары:

1. Тұлға қоғамдық қатынастардың субъектісі мен объектісі ретінде.

2. Тұлға құрылымы.

3. Тұлға дамуының әлеуметтік проблемалары.

4. Тұлғаның еркіндігі мен теңдігі мәселелері.

5. Тұлға әлеуметтенуінің объективтік және субъективтік факторлары.

Практикалық тапсырмалар:

1. Тапсырма Әлеуметтену үдерісіне тиімді әсер ететін факторларды анықтау.

2. Тапсырма Әлеуметтенудің алғашқы және екіншілік кезеңдерін қарастырып, олардың ерекшеліктерін сипаттау. Балалық шақ, жастық шақ, зерделі шақ және кәрілік шақтарын қарастыру.

3. Тапсырма «Ұқсастық» (Идентичность) және «ұқсастықтандыру» (Идентификация) ұғымдарын салыстыру.

4. Тапсырма «Тайм-аут» кестешесінде әр түрлі әлеуметтік рольдердің тізімін «Сахналау» тәсілі арқылы студенттер рольдерде ойнап, түрлі жағдайларда орнына өздерін қою.

5. Тапсырма Қазіргі Қазақстандағы жастар әлеуметтенудің каналдарын талдап эссе жазу.

Әдістемелік нұсқаулар:

1. Бірінші сұрақтың барысында әлеуметтенудің жалпы теориясы мен габитус ұғымын қарастыру.

2. Екінші сұрақтың барысында З. Фрейдтің, Ч. Кулидің, Дж. Мидтің әлеуметтену концепциясын талдау.

3. Үшінші сұрақтың деңгейінде әлеуметтенудің мынадай кезеңдерін: бастапқы және соңғы әлеуметтену; балалық шақ, жастық шақ, зерделі шақ, кәрілік шақ кезеңдерін қаратыру.

4. Төртінші сұрақтың деңгейіндегі әлеуметтену агенттерін қарастыруда бастапқы (первичная) топқа үлкен мән беріп, оның әлеуметтену процесс кезеңіндегі рөлін талдау.

5. Бесінші сұрақтың негізінде «Идентичность» және «идентификация» ұғымдарын қарастырып, оның төмендегідей компоненттерін талдау: жалпы туыстық, топтық және «мен-идентичностың» деңгейлері, сонымен бірге, Э.Эриксонның идентичность концепциясына анализ беру.

Білім берудің және оқытудың әдістері: Рольдік ойын түрінде сабақты өткізу. Сабақтың жекелеген сұрақтарын тереңірек оқып, дискуссия, тапсырмаларды орындау. «Сахналау» тәсілі арқылы студенттер рольдерде ойнап, түрлі жағдайларда орнына өздерін қою арқылы шындыққа көз жеткізу немесе басқаға көзқарасқа түрліше өзгерту жолын көрсету. Әлеуметтік рөлдерді ауыстыру, оның салдарын болжамдау.

• Орындау түрі: тақырыпты өз бетінше игеру, әдебиеттермен жұмыс, конспектілер құрастыру, тапсырмалар құрастыру, тапсырмаларды орындау.

• Тапсыру мерзімдері: семинар және келесі ОСӨЖ сабақтарында.

• Бағалау критерилері: силлабустан қараңыз.

Ұсынылатын әдебиеттер:

Негізгі әдебиет: [1, 3, 6, 10, 18, 19, 25, 37, 38, 58]

Қосымша әдебиет: [6, 33, 34, 35, 37, 85, 110, 113, 114, 115, 116, 121, 122, 123]