& 14, 23. Қазақ-Қытай саудасы

Жыл

Саудадағы белді оқиға

1796ж.

Стамбұлдан шыққан Бағдад көпестері Семейге жетті.

1805-1806жж.

Головкин елшілігі Қытайға жіберілмей, Ургадан (Улан-Батор) қайтып оралуға мәжбүр болды.

1809ж.

Көпес Нерпин Шәуешек қаласында тауарларын сатты.

1812ж.

Ташкент көпестері Ниязов және Аширов 1 млн сомға жуық тауарын Құлжа базарында сатты.

1822ж.

Грузин көпесі Мадатов «Үлкен Тибетке» жетті. Кашмирде болып, 250 шәліні тұнғыш рет Қазақстанға жеткізді.

1824ж.

Ташкент көпесі Муминов Құлжада сауда-саттық жүргізді.

Жыл

Оқиға

Маңызы, салдары

1855ж.

Шәуешекте орыс көпестерінің сауда орындары талан-таражға салынды

Қазақстанның Шыңжаңмен байланыстарын уақытша тоқтатты. Ресей көпестерінің саудасы Құлжа қаласымен шектелді.

1883ж.

Ауқатты көпес Юлдашев Англиядан кеме алдырып, Қытайға Іле су жолын ашты.

Іле су жолының ашылуы ХІХ ғ. ІІ жартысындағы орыс-қытай қатынастарының белді оқиғасы.

1890ж.

Семей сауда округінің ашылуы

Жыл

Келісім

1851ж.

Құлжа келісімі

1881ж.

Петербург келісімі

Сала

Дамуы

Ауыл шаруашылығы

Көшпелі мал шаруашылығы дамыды: Орталық Қазақстан, Семей, Ақмола облыстарында. Солтүстік Қазақстанда егіншілік басым болды. Жылқы саны азайып, сиыр саны көбейді

Темір жол

XIXғ. соңғы 10 жылында 482 верста темір жол тартылды. XXғ. басында 1818 верста тартылды.

Банк ісі

Филиалдары саны жағынан белгілі орын алған – «Орыстың сауда өнеркәсіптік банкі»

Сауда, жәрменкелер

Қазақ даласында әйгілі болған ірі көпестер: Ботов, Колосов, Жиряков, Скажутин. Жәрменкенің басты дамыған өңірі: Ақмола облысы. Аса ірі жәрменке – Талды-Қоянды (Ботов) 1848ж. ашылды. Қазақстандағы тұңғыш жәрменке – 1832ж. Бөкей (Ішкі) ордасында ашылды.

Өнеркәсіп

300-400 жұмысшылары бар кәсіпорындар: Успен кеніші, Қарағанды, Екібастұз, Риддер бүкіл ел көлемінде белгілі болды. Спасск мыс кеніші АҚШ, Германия, Бельгия, Швеция өнеркәсібі иелерінің қолына көшті

Қалалар

1897ж. санақ бойынша ірі қалалар: Орал -36336, Верный - 22744, Семей – 20216 адам.

Есімі

Шайқас

Марапаты

Майлыбайұлы

Бородино, қыркүйек, 1812ж.

Күміс медаль

Зындағұлұлы

Бородино

Көгілдір ленталы медаль

Құлшоранұлы, Азаматұлы

Малаево Болото, Левия

Хорунжий атағы

Хамитұлы

Вязьма

3-дәрежелі «Қасиетті Анна» ордені

Жанжігітұлы, Байбатырұлы (ақын)

Лейпциг, Глогау, Веймар, Ганау, Франкфрут

Екеуі де орыс әскерінің шетел жорықтарына қатысты. Жанжігітұлы – «Георгий» орденінің кавалері

Беляков, шоқынған қазақ

Лейпциг, Веймар, Ганау

Орыс әскерінің шетел жорықтарына қатысты

Тілекұлы

Жауға қарсы күш жұмылдыруға шақырды

Шашубайұлы, Әубәкірұлы

Ерен ерліктің үлгісін көрсетті.