IV. Жаңа сабақты бекіту: Сұрақтар қою арқылы

Үй тапсырмасы: Дәрісті оқу

Білімді бағалау: Белсенді студенттерді бағалау

VII. Сабақты қорыту: тест беру арқылы

Мұғалімнің аты жөні __Сейтқадырова А.С._________ 2010ж.

(қолы) мерзімі күні

Ұйымға лизингтік және факторингтік операциялар

«Лизинг» ағылшын тілінен аударғанда «жалға беру» деген ұғымды білдіреді. Лизингтік операциялар деп - ұзақ мерзімді пайдаланылатын заттарды (ғимараттар,машиналар,ұшақ, автомобиль, компьютерді) жалға беруді айтады. Сонымен бірге лизинг бұйымына кез келген тұтынылатын заттар құрал-жабдықтар кәсіпкерлік қызметке пайдаланылатын машиналарда жатады. Лизинг бірнеше қызмет атқарады;

1. Негізгі қорларға ақша жұмсау, яғни қаржыландыру формасы. Лизинг алушының өз қаражаттарын бір уақыттық жұмылдыруынсыз немесе тартылған қаражатсыз өзіне керекті мүлікті пайдалануға мүмкіндігі болады. Ол мүліктің құнын бір жолғы төлеуден босатылады.

2. Бұл өндірісті жаңа құрал жабдықпен, алдыңғы техникамен материалды техникалық қамтамасыз етудің анағұрлым прогрессивті формасы.

Қазақстанда 2000 жылдан бері лизингілік несие қолданылып келеді.

Лизинг - бұл негізгі құрал жабдықтың мүлкін сатып алу және жеке заңды тұлғаға белгілі бір төлем үшін нақты мерзімге әрі лизинг алушының мүлікті сатып алу құқығын қарастыратын келісім шарттың бекітілуіне себепкер болатын белгілі бір шарттарымен лизингілік келісім шарттың негізінде ұсыну бойынша инвестициялық қызметтің түрі.

Лизингтік мәміледе 3 қатысушы болады.

1-қатысушы - ол мүлік иесі

2-қатысушы - мүлікті пайдаланушы (алушы)

3-қатысушы - мүлікті сатушы

Мүлікті сатушы олардың өз-ара қатынасы келесідей түрде қалыптасады;

Болашақ лизинг алушы ақша қаражаттары бар болашақ лизинг берушінің мәмілеге қатысуын сұрайды. Ол лизинг алушыға керекті мүлікті сатып алып одан кейін оны лизинг алушыға төлемді шартымен жалға береді. Коммерциялық банктер бұл жерде мүлік иесі ретінде болады , яғни олар мүлікті өз меншігіне алады және лизинг алушыға (оған қаржылық қызмет көрсете отырып) және алушыға береді. Яғни оларда осы мүліктің несиесін береді және сөйтіп несиелік қатынастар пайда болады. Мұнда несиелеудің барлық принципі бар;

1. Мерзімділік

2. Қайтарымдылық

3. Төлемділік (ақылы)

Мерзімі біткенде жалға алушы мүлікті иесіне қайтарып береді, қызметті төлейді, яғни жалақысын төлейді. Формасы бойынша бұл ақшалы несие емес, бұл өндірістік негізгі қорларға тауарлық несие.

Лизингтің банк несиесінен артықшылықтары;

1. Мүлік кепілге салынбайды

2. Бизнес жоспарды ұсынудың қажеттілігі болмайды.

3. Лизингілік төлемнің жүйесі икемді болады және ол игеруге жатқызылады, бұл салық салынатын базаны кемітуге мүмкіндік болады.

4. 100 пайыз несиелеу және төлемдерді дереу төлемді талап етпейді.

Лизингілік несиені Қазақстанда ауыл шаруашылық өндірушілері комбайн, трактор т.б. өзгеде ауыл шаруашылығына қажетті машиналар үшін, ауылшаруашылық өнімдерін өңдейтін

кәсіпорындар технологиялар үшін, шағын және орта бизнестің субьектілері пайдаланылады.

Лизинг беруші - банктің лизингілік қызметтің артықшылықтары;

1. Лизинг барысында мүлік лизинг алушының балансына өтеді.

2. Қосымша құн салығынан босатылады

3. Лизингілік компанияның несиелеуінен табыс немесе акцияда дивиденттер алады.

Факторинг – бұл тауарларды немесе қызметтерді жабдықтаушыдан төлем құжаттарын сатып алуды білдіреді.

Факторингтің мақсаты кез келген несиелік операциялардың ажырамас бөлігі болып табылатын тәуекелді қалпыны келтіру. Нарық экономикасы дамыған елдерде төлемдердің сақталу мерзімдеріне басты көңіл аударылады. Ендеше факторинг компаниялары мен банктің факториг бөлімдерінің қызметі жабдықтаушылар мен сатып алушылар арасындағы қатынастардағы тәуекелдер мен төлемдер мерзіміне байланысты мәселелерді шешуге бағытталады.

Фактор – ағылшын тілінен аударғанда «маклер, делдал» деген мағынаны білдіреді. Экономикалық жағынан алғанда бұл – делдалдық операция.

Факторинг - жабдықтаушы - клиенттің жабдықтаған тауары мен көрсеткен қызметтері үшін төленбеген төлем талабын банкке сатумен байланысты комиссиондық – делдалдық операция.

Факторинг операциясына 3 тарап қатысады

1. Факторингтік компания немесе банктің фак-к бөлімі – өздерінің клиенттерінен шот фактураны сатып алатын арнайы мекеме.

2. Клиент (тауарды жабдықтаушы, несие беруші) – факторинг компаниясымен келісім шарт жасасушы өнеркәсіптік немесе сауда фирмасы.

3. Кәсіпорын (қарыз алушы) – тауарды сатып алушы фирма.

Факторинг операцияларының жүзеге асырылу негізінде факторинг туралы келісім шарт жатады. Онда мынадай шарт көзделген – төлем талабының мәліметтері, осы операция бойынша төлейтін сома, өтеу сыйақысының мөлшері, осы келісім шартты бұзу жағдайлары және тараптар бойынша басқа да шарттар.

Факторингтің 2 түрі болады – ауқымды және шектеулі.

Ауқымды факторинг - бухгалтерлік есеп, жабдықтаушылар және сатып алушылармен есеп айырысу, несиені сақтандыру және т.б. қамтитын клиенттерге қаржылық қызмет көрсетудің әмбебап жүйесін сипаттайды. Клиенттің мұндағы қызметі тек қана өндіру болып табылады. Бұл жүйе клиент – кәсіпорынға өндіріс пен өнімдерді сату шығындарын қысқартады. Өзінің мәні жағынан бұл факторингтің түрі жөнелтілген тауарларға берілетін несиені білдіреді.

Шектеулі факторинг – бірнеше операциялардың орындалуымен байланысты, ақша алуға құқығын беру, қарызды төлеу және т.б., ол клиент – жабдықтаушы үшін жөнелткен тауары үшін берілетін несиені сипаттаса, ал клиент – сатып алушы үшін төлем несиесін сипаттайды.

Факторинг операцияларын жасағаны үшін клиенттер банкке келісім шартта көрсетілген төлемді төлейді.

Фактура шотты дисконттағаны үшін факторингтік компания клиенттен мыналарды өндіріп алады

1. Комиссиялық пайыз

2. Факторингтік несие бойынша пайызы

Қаржыландыру факторингі 2 түрде болады

1. Ашық факторинг – бұл жабдықтаушының факторингілік компанияға фактура шотты табыс еткендігі жөнінде төлеушіге хабар ететін түрі

2. Жабық факторинг - ол жеткізушінің тауарын сатуды несиелеуге арналған қаражаттың көзі ретінде қызмет етеді, өйткені клиент контрагенттерінің бірде-біреуінің факторингтік компанияның оған фактура шотты табыс еткенінен хабары болмайды.

Т.Рысқұлов атындығы Қазақ Экономикалық Университетінің Экономикалық колледжі

КҮНДЕЛІКТІ САБАҚ ЖОСПАРЫ

Күні________ пәні Ұйым қаржысы тобы Қаржы-01-04 Сабақ реті___17_____

Сабақ тақырыбы Ұйымға лизингтік және факторингтік операциялар

Сабақтың мақсаты: Тақырып бойынша талдау

Білімділік: Ұйым қаржысынан білімділікті арттыру

Дамытушылық: Студенттердің білім деңгейін дамыту

Тәрбиелік: Білімді тұлға тәрбиелеу

Сабақтың типі: Дәріс

Сабақтың әдісі Жаңа сабақты меңгеру әдісі

Сабақтың жабдықталуы, көрнектілі : Заңдар ж\е норматив актілері, заңдар, кестелер.

Сабақтың барысы

Ұйымдастыру кезеңі : Амандасу, журнал толтыру, студенттерді түгендеу.

Үй тапсырмасын тексеру : сұрақтар қою арқылы.

Жаңа тақырып

Қазақстанда 2000 жылдан бері лизингілік несие қолданылып келеді.

Лизинг - бұл негізгі құрал жабдықтың мүлкін сатып алу және жеке заңды тұлғаға белгілі бір төлем үшін нақты мерзімге әрі лизинг алушының мүлікті сатып алу құқығын қарастыратын келісім шарттың бекітілуіне себепкер болатын белгілі бір шарттарымен лизингілік келісім шарттың негізінде ұсыну бойынша инвестициялық қызметтің түрі.

Факторинг – бұл тауарларды немесе қызметтерді жабдықтаушыдан төлем құжаттарын сатып алуды білдіреді.

Факторингтің мақсаты кез келген несиелік операциялардың ажырамас бөлігі болып табылатын тәуекелді қалпыны келтіру.