81.Реактивтік қозғалыс

Реактивті қозғалыс импулстің сақталу заңының техникада табысты қолданылуына жарқын мысал бола алады. Дененің бір бөлігі одан қандай да бір жылдамдықпен бөлінген кездегі қозғалысын осылай деп атайды.

82.Энергияның сақталу және түрлену заңы.

Қозғалыстағы дененің энергиясын кинетикалық энергия деп атайды.

Потенциялдық энергия дегеніміз-денелердің өзара әрекеттесуіне немесе дене бөлшектерінің өзара орналасуына байланысты болатын энергия.

Тұйық жүйе құрайтын және бірімен-бірі бүкіл әлемдік тартылыс күші мен серпімділік күші арқылы әрекеттесетін денелердің кинетикалық және потенциалдық энергияларының қосындысы тұрақты болады.

Бірімен-бірі тартылыс және серпімділік күштері арқылы әрекеттесетін денелердің тұйық жүйесінің толық механикалық энергиясы өзгеріссіз қалады:

Табиғаттағы энергия жоғалып кетпейді және жоқтан пайда болмайды, ол тек бір түрден екінші түрге айналады.

83.Тербелмелі қозғалыс, сипаттаушы параметрлер.

Механикада тербелістер деп дененің бірдей уақыт аралығындағы дәлме-дәл немесе жуықтап қайталанып отыратын қозғалысын айтады.

Дененің тепе-теңдік күйден ауытқуын ығысу деп атайды. Ол х әрпімен белгіленеді.

Ығысуға пропорционал және оған қарама-қарсы бағытталған қүштің әрекетінен болатын механикалық тербелістер гармоникалық тербелістер деп атайды.

Дене қозғалысы толығымен қайталанып отыратын ең аз уақыт аралығын тербеліс периоды деп атайды.Т-әрпімен белгіленеді.

Бірлік уақыт ішіндегі тербелістер саны тербеліс жиілігі деп аталады.v-әрпімен белгіленеді.

Тербеліс амплитудасы деп дененің тепе-теңдік күйінен ең үлкен ығысуының мәнін айтадаы. А-әрпімен белгіленеді. А=

84.Математикалық жәнесеріппелі маятник тербелістері.

Математикалық маятник деп созылмайтын салмақсыз жіңішке ұзын жіпке ілінген кішкентай ауыр шарды айтады.

Математикалық маятниктің периоды жүктің массасы мен тербеліс амплитудасына тәуелді болмайды.

Серіппелі маятниктің тербеліс периоды мынаған тең:

85.Еркін және еріксіз тербелістер.Резонанс.

Еркін тербелістер деп дене тепе-теңдік күйінен шығарылғаннан соң сыртқы күштің әрекетінсіз болатын тербелістерді айтады.

Еріксіз тербелістер дегеніміз-сыртқы периоды күштің әрекетінен болатын тербелістер.

Мәжбүр етуші күштің тербеліс жиілігі мен тербермелі жүйенің меншікті жиілігі дәл келген кездегі еріксіз тербелістер амплитудасының кенет арту құбылысы резонанс деп аталады.

86.Электромагниттік тербелістер.

Конденсатордың разрядталуы кезінде заряд, ток, кернеу, электр және магнит өрістері периодты түрде өзгеріп отырады. Аталған шамалардың периодты түрде өзгеріп отыруын электромагниттік тербелістер деп атайды.

Электромагниттік тербелістерді бақылау үшін ең ыңғайлы құрал-электрондық осциллограф.

Электромагниттік тербелістер алуға болатын, тіөбектей жалғанған конденсатор маг катушкадан тұратын тізбек тербелмелі контур деп аталады.

Томсон формуласы:

T-период (с)

L-индуктивтілігі (Гн)

C-сыйымдылық (Ф)

Конденсатор мен индуктивті катушкадан тұратын тізбекте конденсатордың алма-кезек разрядталуы кезінде электромагниттік тербелістер пайда болады.