2. Кестесі – Бәсекелестердің жетістіктерің бағалау

Өндіріс атауы	Өнім сапасы	Қол жетімдігі	Сату орындары	Сақтау мерзімі
Reen – Milk	Өте жақсы	Жақсы	Жақсы	Жаман
Food Master	Жаман	Жақсы	Жаман	Жақсы

Бәсекелестердің бағаларың ескере отырып мынадай тұжырым айтуға болады. ЖШС «Нәтиже» нарықта доминанты орын алады, тұтынушыларға халықтың барлық таптары жатады яғни бұл тауардың қол жетімділігін сипаттайды. ЖШС «Нәтиже» өнімдері Қарағанды облысың ғана камтамасыз етпей көрші облыстарғада жеткізіліді.

Нарық көлемі бір жыл ішінде тұтынушылар тобының нарықта белгіленген географиялық шектерінде сатушылар тауардың жалпы көлемін улестіру көрсеткішін мінездейді. Егер тұтынушыға үлестірген өнім көлемі жөніңде ақпарат жоқ болса, онда нарық көлемін мынадай формуламен анықтайды:

V_p = П – Э + И

Мұнда: П – жергілікті өндірушілердің нарық территориясына жеткізетің тауар көлемі;

Э – экспорт, яғни тауар нарық сыртына шығарылуы;

И – импорт, яғни тауар нарық ішінде үлесуі;

Тауар топтары бойынша көрсеткіштер 1.5 кестесінде.

2. Кестесі – Қазіргі уақыттағы нарықтағы көлемі және бөлшектері

Тауар тобы

Жерглікті өндірушілер өндіретін көлем, т

Экспорт көлемі, т

Импорт көлемі

Нарық көлемі, т

Нарық үлесі, %

Барлығы

Сонын ішінде

Басекелер

Нәтиже

Бәсекелер

Нәтиже

Бәсекелер

Нәтиже

Импорт

Тұтас сүт және сүт өнімдері

-

39000

-

10000

15000

44000

-

29000

15000

66

Потенциалды мүмкін тауар көлемін үлестіру көрсеткішін «нарықтық сұраныс» сипаттайды. Сұраныс деп тұтынушылардың белгілі бір өнімді таңдау және сатып салу қабілетін айтады. Сұраныс тауардың бағасы мен көлемінің арасындағы тікелей байланысты көрсетеді.

Ұсынылған тұтыну нормалары негізінде сүт өнімдерінің тұтынушы сұранысының сегментің мына формуламен анықтайды:

С = Т * Н

Мұнда: С – белгілі бір сүт өнімінің сұранысы;

Т – тұтынушы саны, мың адам;

Н – адам басына бір жыл ішінде белгілі бір сүт өніміне ұсынылған тұтыну нормалары, т.

Есептеулер 1.3.7 кестесінде.

2. Кестесі – Болашақтағы нарықтық сұраныс

Өнім түрі	Тұтынушы саны, мың адам	Адам басына бір жыл ішінде сүт өніміне ұсынылған тұтыну нормалары, т		Бір жыл ішінде сүт өнімінің сұранысы, т		Нарықтық сұраныс, т
		Табиғи түрде	Сүт өнімі ретінде	Табиғи түрде	Сүт өнімі ретінде	Табиғи түрде	Сүт өнімі ретінде
Тұтас сүт және сүт өнімдері	400	128	128	51200	51200	51000	51000

Тұжырым: Тұтас сүт өнімі сұранысы 51000 т / жылына.

Болашақта тауар нарығын сүт өнідерімен қамтамасыз етуді, бүгінгі таңда бар тауар санымен болашақтағы нарық сұранысымен салыстыра қарастырамыз. 1.3.8 кестесінде қарастырылған.