28 Реакция жылдамдығына реагенттер концентрацияларының әсері.Әрекеттесуші массалар заңы.Химиялық реакция жылдамдығының тұрақтысы,оның физикалық мағынасы.

Жауабы: Химиялық реакция тездеу үшін,реакциялаушы заттардың молекулалары жиі түйісуі қажет екендігі анықталады.Түйісуді жиілендіру үшін алдымен реакцияласушы молекуланың санын демек,концентрациясын өсіру керек.Мысалы: H2 +I2 =2HI реакциясын алалық,реакцияның жылдамдығы минутына 0,001 моль болсын.Енді, реакцияласушы заттың бірінің айталық,йодтың концентрациясын 3 есе өсірдік,онда йод пен сутектің молекулаларының белгілі уақыт ішінде түйісу саны үш есе артады,демек,олардың арасындағы реакцияның жалдамдығы да үш есе артады,тіпті екі газдың да концентрациясын біреуінікін 3 есе екіншісінікін 2 есе өсірсек,онда реакцияның жылдамдығы алты есе артып,минутына 0,001·3·2 = 0,006 моль болады.

Химиялық реакцияның жылдамдығы реакциялаушы заттар концентрацияларының көбейтіндісіне тура пропорционал.

Мұны әрекеттесуші массалар заңы деп атайды.

V=k·[A] ·[B]

k ─ пропорционалдық коэффициенті деп аталады.

А затының m молекуласы мен B затының n молекуласы реакцияласса:

mA + nB = Г

Реакцияның жылдамдығының теңдігі мынандай түрге ауады:

m n

V=k·[A] · [B]

29. Өзі реакцияға түспейтін және өнім құрамына енбейтін бірақ химиялық реакцияның жылдамдығын өзгер-н затты катализатор деп атайды.Бір қатар кат-рлар реакцияны күшті тездетеді-оң катализ н/се жай катализ дейді.(Мысалы:күкірт қышқылдарының алынуы,платиналық катализатор көмегімен амияктың азот қышқылына тотығу ж/е т.б ).

Басқалары реакцияны баяулатады.Бұл теріс катализ.(Мысалы:шамалы күкірт қышқ-н қатынасуымен сутек асқын тотығының ыдырау жылдам-н төмендеуі ж/е т.б).

Теріс катализді жиі ингеберлеу деп ал реакция жылдам-н төмендететін катализаторларды-ингибитор деп атайды.Катализатордың қатынасуымен жүретін химиялық реакцияларды-каталиттік дейді.Катализдің 2 түрі бар:гомогенді ж/е гетерогенді.Гомогенді катализ кезінде әрекеттесуші заттар мен катализатор бір фазалы жүйені түзеді-газды н/се сұйық,катализатормен әрекеттесуші заттардың арасында жанасу беті жоқ..Мысалы :

SO₂+1/2*O₂^NO₌SO₃

NO+1/2*O₂=NO₂

SO₂+NO₂=SO₃+NO

Гомогенді катализ үшін химиялық реакция жылдам/ң катализатор концентрацияларына пропорцианалды екендігі айқындалған.

Гетерогенді катализ кезінде әрекеттесуші заттар мен катализатор әртүрлі фазадан тұратын жүйені түзеді.Мұндай жағдайда катализатор мен әрекеттесуші заттар арасында беттік жанасу шегі болады.Әдетте , катализатор қатты түрдегі зат ,ал әрекеттесуші заттар газдар немесе сұйықтық..Бұған мысаламмиактың (газ түріндегі күй) катализатор ретіндегі платинаның (қатты күйдің ) қатынасуымен тотығуын келтіруге болады немесе:

SO₂(г)+1/2*O₂(г) ^V₂O5 (қатты)

= SO₃(г)

Гетерогенді катализ кезіндегі барлық реакциялар катализатордың беттік ауданында жүреді.Сондықтан қатты катализатордың белсенділігі беттік аудан/ң қасиеттеріне тәуелді.

30.Химиялық реакциялар қайтымды ж/е қайтымсыз болады.

Қайтымды реакциялар деп тура ж/е кері бағытта жүретін реакцияларды айтады. Мұндай реакция теңдеуін жалпы түрде былай өрнектейді: aA+bB cC

Қайтымды реакцияларда тура ж/е кері реакциялардың жылдамдықтары теңескн күйді химиялық тепе-теңдік дейді. Заттардың конц. Температурасы , қысымы өзгергенкезде химиялық тепе-теңдіктің бағыты ығысады, бұл бағытты Ле-Шателье принципі анықтайды:

Химиялық тепе-теңдіктің жағдайында келіп тұрған жүйенің жағдайының біреуін өзгерту, тепетеңдікті сол өзгертуге қарсы әрекет туғызатын бағытына қарай ығысады:

а)конц. әсері: бастапқы заттың концен. Арттырса теңдік оң жаққа ығысады,реак. өнімдерінің концен. Артса сол жаққа ығысады.

б) реакцияға қатсатын заттардың біреуі газ болса, онда тепе-теңдікке қысым әсер етеді, қысым артқанда теңдеудің сол жғындағы молекулалар саны оң жағынан көбірекболса, тепе-теңдік оңға,қысымды азайтса солға ығысады.

в)Темп. әсері: ( ) темп. Жоғарлату теңдікті оң жаққа ығыстырады,темп. Азайту- сол жаққа ығыстырады.

31.Электрохимиялық процестердің анықтамалары мен жіктелуі.Электродтық потенциалдар туралы түсінік.Стандартты электродтық потенциалдар.Металл электродының потенциалын есептейтін Нернст теңдеуі.

Химиялық және электрлік түрдегі энергияның өзара бірінің- біріне айналуымен шұғылданатын ғылым саласын электрохимия, ал процестің өзін – электрохимиялық процесс деп атайды.Электрохимиялық процестердің түрлері: гальваникалық элемент және электролиз.

Гальваникалық элемент дегеніміз – химиялық энергияны электр энергиясына айналдыратын қондырғы.Гальваникалық элемент өз тұздарының ерітіндісіне батырылған екі электродтан тұрады.

Электролиттің ерітіндісі немесе балқымасы арқылы тұрақты ток өткенде электродтарда жүретін тотығу- тотықсыздану реакцияларын электролиз деп атайды.

Электродтық потенциал дегеніміз—қос электрлі қабаттағы потенциалдар айырымын айтамыз.

Металдың химиялық белсенділігін сипаттайтын шама – стандартты электродтық потенциал деп атайды.

Нернст теңдеуі :

32.Гальваникалық элемент.Гальваникалық элементтің электр қозғаушы күші.Концентрациялық элемент.

Гальваникалық элемент дегеніміз – химиялық энергияны электр энергиясына айналдыратын қондырғы.Гальваникалық элемент өз тұздарының ерітіндісіне батырылған екі электродтан тұрады.

Гальваникалық элемент жұмыс істегенде электрод потенциалдарының ең максимальды айырмасы элементтің электр қозғаушы күші (Е) деп аталады.

Концентрациялық элемент деп әртүрлі концентрациялардағы тұздардың ерітінділеріне батырылған екі бірдей электродтан тұратын жүйені айтады.