10. Табиғи механикалық сипаттаманың теңдеуі ( Клосса формуласы )

Сырғуға мәндер беру арқылы моменттің шамасын анықтаймыз.

.

Қосымша кедергінің шамасы

.

13. Параллель 0озжырылатын белгісіз қозғалтқыш үшін жалғастырушы режим 50 кВт, 220 В, 600/1000 айн/мин. Якордың және параллельді қоздырылатын ормалардағы кедергілерді анықтаңыз.

Шешімі: Якордың номиналды тогы

Якордың номиналды кедергici

2.3-суретте көрсетілген қисықсызық бойынша ПН қозғалтқышының қуаты 50 кВт.

r_я.п*=0,058.

Сондықтан якордың кедергісі r_я..п= r_я..п* R_н=0,058·0,87=0,0505 Ом.

2.4-суретте келт3р3лген 1:2 дейінгі ПН қисықсызығы бойынша қуаты Р_н=50 кВт тең.

Ораманы қоздыруға жұмсалатын қуат

Параллель орамалардағы кедергі

2.3-сурет.МП және ПН типті қозғалтқыштың якорының тізбегінің ішкі кедергісі (60 C⁰ температурада алынған кедергі)

2.4-сурет. Номиналды кернеу кезіндегі параллельді орамаларда қоздырылатын МП және ПН типті қозғалтқыштар үшін қуат шығынына қатысты қисықсызықтар (80 C⁰ температурада алынған кедергі)

14. Параллель қоздырылатын қозғалтқыш 25 кВт, 420 айн/мин, I_я.н=120 А, J_я=6 кг·м² үш смендік жұмыста бір рет қосылып отырады. Қозғалтқыштың білігіне келтірілген статикалық моменті мынаған тең:

М_с=410 Н·м, J_м=6,5 кг·м² .Қозғалтқыш 2.9-суретте көрсетілген схема бойынша басқарылады.Сурет 2.9

2.9-сурет. Параллельді қоздырылатын қозғалтқышты басқару схемасы.

Резистордығ сатыларының жүргізу кедергісін графикалық әдіспен және 1РУ,2РУ үдеу режиміндегі реле үшін уақыт ұстамын табыңыз.

Шешімі: а) Резистордың сатылы кедергісінің есептелуі. 2.3-суреттен оның ішкі қосымша кедергісін анықтап, оған қозғалтқыштың табиғи сипаттамасын тұрғызамыз.

r_қ. =0,08

Айналу жиілігінің 0,08(немесе айналу жиілігі 0,92) төмендеуіне қатысты вертикаль бағытына номиналды моментін қоямыз және осы нүкте арқылы идеалды бос жүрісті тікелей өткіземіз. Сурет

2.10-сурет. Паралллельді қозғалатын қозғалтқыш сипаттамасының құрылуы.

М_с және М_н анықтаймыз.

Н·м; .

Қозғалтқыш күніне 3 рет қозғалғандықтан, оны тез үдеу режиміне күштеу қажеттілік туғызбайды, яғни бастапқы моменттің соққысы керек емес. Алда айтқандай, шектік минимальды момент үшін ауыстырып-қосқыш арқылы момент беру керек, біз статикалық моментті 10% үлкен десек, яғни М_2*=0,80 деп аламыз.

Бірнеше талдауларды сұлбада тұрғызу арқылы беріген екі сатылы резистордың кедергісінің шектік моменті М_*1 =2.Айналу жиілігінің төмендеуіне қатысты М_* =1 сипаттамасын есептей отырып, резистордың сатылы кедергісін табамыз. r_*1 =0,30, r_*2 =0,12.

Қозғалтқыштың номиналды кедергісін табамыз:

Ом

Резистордың сатылы кедергісі:

б) 1РУ және 2PУ релелер үшін уақыт ұстамын есептеу.Жетектің үдеу режиміндегі r₁ кедергісін іске қосу кезінен (закорачивания) дейін уақытты табу керек, яғни 2.10-суреті бойынша ав қисығы бойынша үдеу режимінің уақытын табу.Бөлек мәндері үшін жазсақ:

Құрылғаны бойынша:

теңдеу арқылы -ты табамыз.

Дегенімен де 2-ші саты үшін момент мәні және 1-ші үшін айналу жиілігін пропо рционалды өзгертеміз, сондықтан да

t_ad және t_dс уақыттары өзіне әр реле уақытына және контактордың жеке уақытына (0,15 c) ие болады, сондықтан реленің уақыт ұстанымы

1РУ үшін......................1,35 – 0,15=1,2 c

2РУ үшін......................0,54 - 0,15 0,4 c.

15. Алдыңғы есептегі 2.9-сурет бойынша паралеллельді қоздырылатын қозғалтқ-ыш күшін жүргізуінің сатылы анатикалық кедергісін табыңыз.

Шешімі:8 мысалда қарастырғандай, біз қалыпты бастау режиміне ие боламыз. Сондықтан (2-19) формуланы пайдаланамыз.

2.9-сурет бойынша m=2, r_қ. =0,08, M_2. =0,8 тең болады.Сол мәндерді қою арқылы табамыз.

Шектік моменттерді тексереміз:

осы жеткілікті.

(2-16) формула бойынша

яғни алдыңғы мысалдағы графикалық тәсілмен шешілген мәндер бойынша сәйкес келеді.

16. МП-42 типті парареллельді қоздырылытын қозғалтқыш 16кВт, 220 В, 700/1400 айн/мин, I_я.н=84 А., қоздырудың номиналды тогы I_н=1,97 А, номиналды ағыны Ф_н=0,0176Вб, 2р=4, бір полюстегі орам саны ω=1500, t=20⁰ C-тағы тогы параллель орамалардағы кедергі r_пар=81 Ом, r_я..п*=0,08, J_я=0,95 кг·м² мәндері бойынша реостат кедергісін қозғалтқыш механизмінің моменті М_с=120 Н·м, J_м=0,625 кг·м² мәнге ие.

Шешімі:Есептелген 120 ⁰ C температурадағы параллельді қоздыратын орамалардағы кедергі

Ажыратылмаған қосымша резистордың кедергісі

, яғни қосымша ажыратвлмаған резистор қажет етілмейді.

2-қысқа айналу жиілігін алу үшін ағынды 0,5 номиналды бойынша азайту керек, ол қоздыру тогын 2.14-суреттегі өздігінен магниттену қисығы бойынша і_*=0,28 дейін төмендету керек, яғни

Талап етілген шарт бойынша реостат кедергісін 2-қысқа айналу жиілігін суытылғанқоздыру орамасында алу керек:

Бір сатыдағы үдеу режимінің болу мүмкіндігін тексеру үшін 2.18-суреттегі динамикалық сиапттаманы пастатикалыұйдалану арқылы М_с*, Т_м және Т_э.н анықтаймыз.

Қозғалтқыштың номиналды моменті

Салыстырмалы статикалық моменті

Механикалық тұрақты уақыт 2-29 формула бойынша

Қоздыру орамасындағы электромагниттік тұрақты уақыт 2-24 форм уласы бойынша

2.14-суреттегі өздігінен магниттелуң қисығы бойынша қанықпаған бөлігі үшін аламыз, сондықтан

Құйындық токтардың қатысуымен

Берілгендерді салыстыра отырып 2.18-суреттегі сипаттама бойынша қарастырылып отырған қозғалтқыштың динамикалық сипаттамасында ғана белгіленген 2/-0,5 моментке ие болатын ...........................

Осылайша , қозғалтұыш бір сатылы ағынның бәсеңдеуінен үдеу режимі басталады.

17. МП-82 типті реттелмелі қозғалтқыш үшін 100 кВт, 220 В, 475 айн/мин, I_я.н=475 А, r_я..н=0,01 Ом мәндер бойынша бір сатыдағы динамикалық тежелу кезіндегі резистор кедергісін есептеу.

Шешімі: номиналды токтың айналу жиілігіндегі токтың шектік мәні

А.

бойынша динамикалық тежелу резистор кедергісі

18. МП-42 типті 1:2 реттелмелі қозғалтқыш үшін 16кВт, 220 В, 700/1400 айн/мин, I_я.н=84 А, r_я..п=0,21 Ом; 2-6 мысалдағы қосымша берілген мәндер бойынша толық ағынның берімі кезінде динамикалыұ тежелудегі резистор кедергісін табыңыз.Жетектің тез баяулауы қажет етіледі.

Шешімі: 2-6 мысал бойынша

2.30-суреттегі бастапқы айналу жиілігі тежелу коэффиценті кездегі қисықты табамыз. Екі келтірілген қисықтардан 2/-0,5 2-қысқа шектік токқа сәйкес келетін, яғни 2-айналу жиілігін таңдап аламыз. Қозғалтқыштың айналу жиіліг төмендегенде қисықсызық токтың аз мәніне ие болады , яғни қисық қанағаттанарлық болады.

Контурдағы толық кедергінің динамикалық тежелуі мына түрде болады:

Ом.

Динамикалық тежеудегі резистордың кедергісі Ом

19. АТ17Б7-10 типті асинхронды үшін Р_н=850 кВт, U_c.н=6000 В, n_c=600 айн/мин мәндеріне тең. Ротор тізбегіндегі резистор кедергісі r_қ=0,175 Ом кезінде табиғи және жасанды сипаттамасын тұрғызу және есептеу.

Бізге белгілі мәндер:

О м О м

Ом Ом

Ом

Статор мен ротор жұлдызша жалғанған.

Шешімі:Дәл және келтірілген формулалар көмегімен есепті шығарсақ, мұндағы шешімдерді белгілі деп санап салыстыру үшін, тек қана номиналды қуат пен айналу жиілігі дәлірек болуы керек.

Келтірілген амал бойынша тек қана каталогтық мәнін белгілі деп санаймыз. , , , .

Түзусызықты механикалыұ сипаттамаға негізделіп келтірілген амал үшін бар болғаны , , .

1. Дәл келетін амал – формула.

а) Табиғи сипаттама. Тұрақты өлшемдерін және анықтаймыз. Соған байланысты

параметрі 3-16 формула бойынша анықталады.

Берілген , , қою арқылы табамыз.

s-ке әртүрлі мәндер беру арқылы сәйкес келетін мәндерін табамыз. Содан соң сол нүктелер бойынша 3.5-суретке табиғи механикалық сипаттамасын тұрғызамыз.

3.5-сурет Табиғи және жасанды механикалық сипаттамалар.

б) r_в=0 болғандағы жасанды сипаттама.

3-25 формула бойынша табамыз.

яғни жасанды сипаттамадағы 1ж табиғи сипаттамаға қарағанда 1т сырғу 8 рет үлкен болуы керек.

2. Келтірілген амал – формула (3-22). табу үшін белгілі =0,0174 және қойғанда

мұндағы

Сырғу моментінің тәуелділігінен

Осы тәуелділікке негізделген 3.5-суретте табиғи сипаттамасы 2Т тұрғызылған. Жасанды сипаттамары тұрғызу үшін (3-25) формуланы пайдаланамыз, бірақ қатысты мәндері, яғни

мұндағы

Номиналды кедергісі Ом;

Алынған нәтижені қоямыз

2Т сипаттамасын 7,82-ге көбейтіп, 2Ж жасанды сипаттамасын аламыз.

3) Келтірілген амал- формула (3-23)

Сызғыш көмегімен 3Т сипаттамасын сызамыз, номиналды сырғуға ( =1, =0,0174) сәкес келетін синхронды айналу жиілігінің ( M=0, ) нүктесінен сәуле өткіземіз. 3Ж жасанды сипаттама тұрғызамыз,тағы да синхронды айналу жиілігінің ( =1, = ) сәуле өткіземіз. 3-14 бойынша мәе талап етіледі, яғни ол мәндер каталогта көрсетілмейді. Айрықша жаңдайларда дұрыс болуы мүмкін. Сипаттаманың жұмыстық бөлігі қанағаттанарлық дәлдікте, яғни ол 3.5-cypeтте көрініп тұрғандай каталогқа негізделіп шығатын мәндер және қамтамасыз етілетін мәндер, практикалық есептер үшін келтірілген формула (3-22) пайдаланған.

Түзусызықты механикалық сипаттамаға негізделіп тұрғызылған механикалық сипаттама қарапайым, бірақ дәл емес. Бұл амалмен моментті мысалы 0,7- ге дейін критикалық момент сипаттамасының жұмыстық бөлігі үшін пайдалануға болады. Егер де дәлірек есептеу үшін мәндер болмаса, келтірілген есептеулер наұты шарт болып саналады.

20. МTK-41-8 типті асинхронды қозғалтқыш үшін I_с.н=22,8 A, I_с.x=19,4 A, r_c=0,43 Ом динамикалық тежеуде тұрақты ток тізбегіндегі резистордың кедергісін есептеңіз. Қозғалтқыш жиілігі 25 Гц түрлендіргіштен қоректенеді.Динамикалық тежеу үшін желіден 220 В арқылы тұрақты ток беріледі.Жылдам баяулау режимі талап етіледі.

Шешімі: Егер қозғалтқыш 50 Гц жиілікте синхрон үшін айналу жиілігі мен номиналды сырғуы ды айналу жиілігіне n_c*=1 ие болса, онда 25 Гц-те ол синхронды айналу жиілігіне n_*=0,5 тең болады.

Берілген қозғалтқыш үшін айналу жиілігі мен номиналды сырғуы 3.51-суретте көрсетілген.

Айналу жиілігі номиналды сырғудан 0,087:0,08=1,09 есе үлкен болу керек.

Қоздыру тогын I_қ=4 I_с.x дей отырып, біз тежеу кезіндегі айналу жиілігімен n_*=0,5 бастапқы моментті М_бас=1 және максималды М_макс=2,73 тең деп аламыз. Статикалық момент және инерция моментін 1.1 формула арқылы есептеуге болады, момент қисығының бөлігін, яғни тежеу және жол уақытында бөләп қарастыру қажет.

Қорғаныс үшін қоздыру тогы мынаған дейін I_қ=4 I_с.x =4·19,4=77,6 A

Ротор тізбегінде резистордың қосымша кедергісі болуы тиіс.

Бақылау сұрақтары:

1. Энергияны үнемдеуші электр жетектің анықтамасын атаңыз.

2. Электр жетектің негізгі құрылымы.

3. Электр жетектің энергетикалық арнасы.

4. Энергияны түрлендіру режимі.

5. ПӘК қалай анықталады?

6. Пайдалы механикалық жұмыс қандай процесспен байланысқан ?

7. Техникалық жүйеде эффектілік шекті коэффициентті қалай анықтауға болады ?

суретті қолдана отырып, энергетикалық үрдістердің анализі үшін қолайлы электржетек сұлбасын құрыңыз.

энергетикалық тиімділікті бағалаудың кемшілігі және ерекшеліктерін анализдеңіз.

электржетектің күштік каналының энергетикалық тиімділігінің жалпыланған критериін құрыңыз.

жалпыланған критеридің артықшылығы айтарлықтай болатынқондырғыларға мысал келтіріңіз.

сипатты жағдайларда Н анықтау үшін есептеу алгоритмін жасаңыз.

Бақылау сұрақтары:

1. оқшаулаудың жылулық режиміне сүйене отырып энергияны түрлендіру режимдеріне қандай шектеулер қойылады?

2. жылулық тозуды бағалау кезінде неге оныі тозуының орташа жылдамдығы ғана мүмкін болады?

3. номинал жылулық режимге жұмысшы циклде қозғалтқыштың жылулық режимінің баламалығының шарттары қандай?

4. реттелмейтін электржетектен реттелуге қту кезінде технологиялық ғана емес экономикалық әсер беретін технологиялық үрдістерді немесе қондырғыларды атаңыз.

5. қуаттардың қандай диапазондарында энергожинақтаушы қозғалтқыштар үлкен әсер береді?

6. энергожинақтаушы қондырғы 15 % энергияны үнемдеуге мүмкіндік берсін рұқсат етілген иена- қозғалтқыштың номинал қуаты грфигін тұрғызыңыз.

Бақылау сұрақтары:

1. 1.1 – суретті пайдаланып нақты қондырғыға қолданылатындай энергетикалық үрдістердің анализі үшін ыңғайлы электр жетектің сұлбасын құрыңыз.

2. Электр жетекті қандайда бір транспорттық құрылғыға қолданылатындай энеретикалық тиімділіктің дәстүрлі бағасының арықшылығы мен кемшілігін сұрыптаңыз.

3. Электр жетектің күштік каналының энергетикалық тиімділігінің жалпы критериін дәстүрлімен салыстырыңыз.

4. Жалпыланған критеридің артықшылығы маңызды қондырғыға мысал келтіріңіздер, және де олардың ләбізін анықтаңыздар. Айрықшаланған артықшылығы жоқ қондырғыны анықтаңыз.

5. Сипаттық жағдайларда H-ты анықтау үшін есептік алгоритм өңдеңіз. Оның іске асырлуын кандай да бір қол жетерлік есептік құралмен іске асырлуын ұсыныңыз.

Бақылау сұрақтары:

1. 1.1- суретін пайдалана отырып, қандай да бір нақты қондырғыға қолданылатын, энергетикалық процесстердің анализына ыңғайлы етіп электрожетектің схемасын құрастырыңыз.

2. Электрожетегі бар қандай да бір транспорт түріне (мыс. Электромобиль) қолданылатын энергетикалық қолайлығын (ПӘК, cosфи) дәстүрлі бағалаудың артықшылықтары мен кемшіліктеріне анализ жасаңыз.

3. электрожетектің күштік каналының энергетикалық тиімділік жалпы және дәстүрлі криткерийлерін салыстырыңыз.

Бақылау сұрақтары

1. суретті қолдана отырып белгілі бір қондырғыға қолданылатын, энергетикалық үрдістердің анализі үшін қолайлы электржетек сұлбасын құрыңыз.

1. Энергетикалық тиімділікті бағалаудың артықшылықтары және

кемшіліктеріне анализ жасаңыз.

3. Электржетектің күштік каналының энергетикалық тиімділігінің жалпы

Критериін құрыңыз.

4. Жалпыланған критеридің артықшылықтары айтарлықтай

қондырғыларға мысал келтіріңіздер, олардың қалай көрінетінін анықтаңыз. Айтарлықтай ерекшеліктері жоқ қондырғыларды атаңыз.

Бақылау сұрақтары

1. суретті қолдана отырып белгілі бір қондырғыға қолданылатын, энергетикалық үрдістердің анализі үшін қолайлы электржетек сұлбасын құрыңыз.

2. Энергетикалық тиімділікті бағалаудың артықшылықтары және

кемшіліктеріне анализ жасаңыз.

3. Электржетектің күштік каналының энергетикалық тиімділігінің жалпы

Критериін құрыңыз.

4. Жалпыланған критеридің артықшылықтары айтарлықтай

қондырғыларға мысал келтіріңіздер, олардың қалай көрінетінін анықтаңыз. Айтарлықтай ерекшеліктері жоқ қондырғыларды атаңыз.

Бақылау сұрақтары:

1. Энергияны үнемдеуші электр жетектің анықтамасын атаңыз.

2. Электр жетектің негізгі құрылымы.

3. Электр жетектің энергетикалық арнасы.

4. Энергияны түрлендіру режимі.

Бақылау сұрақтары:

1. ПӘК қалай анықталады?

2. Пайдалы механикалық жұмыс қандай процесспен байланысқан ?

3.Техникалық жүйеде эффектілік шекті коэффициентті қалай анықтауға болады ?

Бақылау сұрақтары:

7. оқшаулаудың жылулық режиміне сүйене отырып энергияны түрлендіру режимдеріне қандай шектеулер қойылады?

8. жылулық тозуды бағалау кезінде неге оныі тозуының орташа жылдамдығы ғана мүмкін болады?

9. номинал жылулық режимге жұмысшы циклде қозғалтқыштың жылулық режимінің баламалығының шарттары қандай?

10. реттелмейтін электржетектен реттелуге қту кезінде технологиялық ғана емес экономикалық әсер беретін технологиялық үрдістерді немесе қондырғыларды атаңыз.

11. қуаттардың қандай диапазондарында энергожинақтаушы қозғалтқыштар үлкен әсер береді?

энергожинақтаушы қондырғы 15 % энергияны үнемдеуге мүмкіндік берсін рұқсат етілген иена- қозғалтқыштың номинал қуаты грфигін тұрғызыңыз.

Бақылау сұрақтары:

4. 1.1 – суретті пайдаланып нақты қондырғыға қолданылатындай энергетикалық үрдістердің анализі үшін ыңғайлы электр жетектің сұлбасын құрыңыз.

5. Электр жетекті қандайда бір транспорттық құрылғыға қолданылатындай энеретикалық тиімділіктің дәстүрлі бағасының арықшылығы мен кемшілігін сұрыптаңыз.

6. Электр жетектің күштік каналының энергетикалық тиімділігінің жалпы критериін дәстүрлімен салыстырыңыз.

4. Жалпыланған критеридің артықшылығы маңызды қондырғыға мысал келтіріңіздер, және де олардың ләбізін анықтаңыздар. Айрықшаланған артықшылығы жоқ қондырғыны анықтаңыз.

5. Сипаттық жағдайларда H-ты анықтау үшін есептік алгоритм өңдеңіз. Оның іске асырлуын кандай да бір қол жетерлік есептік құралмен іске асырлуын ұсыныңыз.

Бақылау сұрақтары:

4. 1.1- суретін пайдалана отырып, қандай да бір нақты қондырғыға қолданылатын, энергетикалық процесстердің анализына ыңғайлы етіп электрожетектің схемасын құрастырыңыз.

5. Электрожетегі бар қандай да бір транспорт түріне (мыс. Электромобиль) қолданылатын энергетикалық қолайлығын (ПӘК, cosфи) дәстүрлі бағалаудың артықшылықтары мен кемшіліктеріне анализ жасаңыз.

6. электрожетектің күштік каналының энергетикалық тиімділік жалпы және дәстүрлі криткерийлерін салыстырыңыз.

Бақылау сұрақтары

1. суретті қолдана отырып белгілі бір қондырғыға қолданылатын, энергетикалық үрдістердің анализі үшін қолайлы электржетек сұлбасын құрыңыз.

1. Энергетикалық тиімділікті бағалаудың артықшылықтары және

кемшіліктеріне анализ жасаңыз.

6. Электржетектің күштік каналының энергетикалық тиімділігінің жалпы

Критериін құрыңыз.

7. Жалпыланған критеридің артықшылықтары айтарлықтай

қондырғыларға мысал келтіріңіздер, олардың қалай көрінетінін анықтаңыз. Айтарлықтай ерекшеліктері жоқ қондырғыларды атаңыз.

Бақылау сұрақтары

5. суретті қолдана отырып белгілі бір қондырғыға қолданылатын, энергетикалық үрдістердің анализі үшін қолайлы электржетек сұлбасын құрыңыз.

6. Энергетикалық тиімділікті бағалаудың артықшылықтары және

кемшіліктеріне анализ жасаңыз.

7. Электржетектің күштік каналының энергетикалық тиімділігінің жалпы

Критериін құрыңыз.

8. Жалпыланған критеридің артықшылықтары айтарлықтай

қондырғыларға мысал келтіріңіздер, олардың қалай көрінетінін анықтаңыз. Айтарлықтай ерекшеліктері жоқ қондырғыларды атаңыз.

Ә

2.5.1 - сурет

ДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1.Ковчин С.А., Сабинин Ю.А. Теория электропривода. – С.П.: Энергоатомиздат, 1994. – 491с.

2.Ключев В.И. Теория электропривода. – М.: Энергоатомиздат, 1985. – 560с.

3.Шенфельд Р. Хабигер Э. Автоматизированный электропривод. – М: Энергоатомиздат, 1985.

4.Ильинский Н.Ф. Козаченко В.Ф. Общий курс электропривода. – М.: Энергоиздат, 1992.

5.Эпштейн И.И. Автоматизированный электропривод переменного тока. – М. : Энергоиздат, 1982.

6.Справочник по электрическим машинам. Под ред. П.П. Копылова и Б.К. Клюкова. – М.: Энергоатомиздат, 1989. – 688с.

7.Вешеневский С.Н. Характеристики двигателей в электроприводе.- М.: Энергия, 1997.-431с.

8.Калашников Б.Е. и др. Системы управления автономным инвертором. – М. : Энергия, 1984.

9.Башарин А.В., Новиков В.А., Соколовский Г.Г. Управление электроприводами. – Л.: Энергоиздат, 1982.

10.Андреев В.П., Сабинин Ю.А. Основы электропривода. – Л.: Госэнергоиздат, 1963.-722с.

11.Сагитов П.И. Электропривод переменного тока: Учебное пособие. -Алматы, 2004.