, На ўсяякі выпадак, каўдыльлё.

каудильо – предводитель определенной группы людей, обычно – военного подразделения или армии. Термин происходит от латинского слова capitellus, которая является уменьшительной формой от caput – «голова». Слово к. зафиксировано в значении «военный предводитель» еще в XVII в., однако с нач. XIX в. им начали обозначать особый тип военного вождя, который при помощи своего войска пытался реализовать политические амбиции. Впервые слово к. в подобном смысле стало употребляться во время Войны за независимость, когда богатые люди, в первую очередь – землевладельцы, создавали за счет своих средств собственные армии, с помощью которых стремились добиться политического влияния или господства в стране. Как правило, к. представляли собой особый психологический тип, являлись харизматическими лидерами, способными объединить вокруг себя значительные массы людей. При этом они не придерживались определенной идеологии или политической философии. Начинать могли как борцы против олигархии и узурпации, но когда сами достигали власти, превращали ее практически в абсолютную. Противоречивая природа к. обусловила неоднозначное отношение к ним. Обычно термин к. употребляется в негативном значении, однако у многих сила и способность подчинять своей воле других людей вызывает симпатию, хотя зачастую и скрытую. Франсиско Франко, пришедший к власти в Испании в 1936 г., выбрал термин к. в качестве своего официального титула, равнозначного понятиям «фюрер» и «дуче». Хуан Доминго Перон, наоборот, избегал этого слова, предпочитая менее латиноамериканский, но более нейтральный термин «лидер». Наиболее известными к. были Хуан Факундо Кирога и Хуан Мануэль Росас в Аргентине, Габриель Гарсиа Морено в Эквадоре, Хосе Гаспар Родригес де Франсиа в Парагвае, Хосе Тадео Монагас в Венесуэле, Рафаэль Каррера-и-Турсиос в Гватемале, Антонио Лопес де Санта-Анна в Мексике.

ДЫК БУДЗЕ ЁН ЦІ НЕ?

Чаго нам чакаць ад 21 снежня 2012 года

Канец свету - ён як непазбежны крах капіталізму. Ніхто не верыць, але чым чорт не жартуе ...

Быццам згадка смех выклікае, але чым бліжэй дата, тым больш істэрычным робіцца той смех. Восеньскія абвастрэнні і студзеньскія завеі, што здарыліся ў снежні, таксама як бы намякаюць. І абрэвіятура «КС» усё часцей мільгае ў сацыяльных сетках, адлюстроўваючы настроі. Ды і супадзенне даты з днём зімовага сонцастаяння чагосьці ды вартае. Памножым на «намаганні» сродкаў масавай інфармацыі, якія бачаць у гэтым прываблівую інфападставу, і атрымліваем дастаткова непрыемныя наступствы. Напрыклад, у Кітаі, дзе на мінулым тыдні псіхічна нездаровы чалавек у чаканні «канца свету» параніў нажом 23 школьніка, уладам даводзіцца прымаць супраць панікёраў асаблівыя меры.

Самае цікавае ва ўсім гэтым тое, што ўяўленні пра «канцы святла па календары мая» з'яўляюцца плёнам нашай сучаснай цывілізацыі. І да мая і іх каляндарнай сістэме яны маюць мала дачынення.

Так пра што ж сігналізавалі мая, паказваючы на канец сьнежня 2012 г?

НЕАБХОДНЫЯ ЗАЎВАГІ ПРА КАЛЯНДАР МАЯ

Адразу трэба казаць, што каляндар быў вельмі істотным для старажытных мая ды іх суседзяў па рэгіёну, які завецца навукоўцамі «Месаамерыкай».Гэты рэгіён ахопліваў сучасную тэрыторыю цэнтральнай і паўднёвай Мексыкі, Гватэмалы, Беліза, Сальвадора і, часткова, Гандураса і Нікарагуа. Народы, якія жылі ў Месаамерыцы - мая, сапатэкі, міштэкі, тальтэкі, а таксама іншыя, у тым ліку і варвары-астэкі (якіх направільна клічуць «ацтэкамі»), што далучыліся да астатніх пазней, валодалі шэрагам агульных культурных дасягненняў: міфалогія, рэлігійныя традыцыі, рытуальная гульня ў мяч, адмысловы тып манументальнай архітэктуры (храмы на пірамідальных падмурках), двадцацірычная сістэма ліку і каляндарная сістэма, заснаваная на спалучэнні двух цыклаў: 260-дзённага і 365-дзённага, названая «каляндарным колам».

РАЗДЗЕЛ, ЯКІ НІХТО НЕ БУДЗЕ ЧЫТАЦЬ

260-дзённы цыкл атрымліваўся шляхам спалучэння 13-дзённага тыдня і 20-дзённага месяца. Дні пазначаліся лічбамі ад 1 да 13 і назвай, якіх было 20. Дзень з адной і той жа лічбай і адной і той жа назвай паўтараўся кожныя 260 дзён.

365-дзённы цыкл складаўся з 18 месяцаў па 20 дзён, дзе назва дня складалася з парадкавага нумара дня ў месяцы і назвы самога месяца. Па завяршэнні 18-га месяца дадаваліся яшчэ 5 дзён, якія завяршалі цыкл і лічыліся вельмі нешчаслівымі. Нарадзіцца ў гэтыя дні для мая было тым жа, што для нас нарадзіцца ў панядзелак.

Такім чынам, назва дня па «каляндарнаму колу» складалася з чатырох пазіцый: нумар дня ў 13-дзённым тыдні і назва дня (260-дзённы цыкл), плюс нумар дня ў 20-дзённым месяцы і назва месяца. Так, напрыклад, сёння - панядзелак, 17 снежня. Гэта значыць, што сёння першы дзень 7-дзённага тыдня і 17 дзень месяца пад назвай «снежань». Па календары мая сёння 13-й дзень 13-дзённага тыдня, які завецца «Кіб», і з'яўляецца 19 днём месяца «Мак» (для сцісласці пішам яго «13 Кіб 19 Мак»). Тым, хто ведае матэматыку, лёгка падлічыць, што ў наступны раз дзень з той жа назвай паўторыцца праз 18.980 дзён - 4 сьнежня 2064, што складае прыблізна 52 гады.

А пачалося ўсё з альмекаў, якія ў ІІ-м тысячагоддзі да нашай эры на тэрыторыі цяперашняга мексіканскага штата Веракрус стварылі першую цывілізацыю ў Месаамерыцы. Менавіта ў іх гарадох мы ўпершыню бачым тое, што затым становіцца здабыткам усіх культур рэгіёну. У тым ліку і каляндарную сістэму. Да сярэдзіны першага тысячагоддзя да нашай эры на поўдні Месаамерыкі з'яўляюцца новыя цывілізацыйныя цэнтры, напрыклад, сапатэкаў, у якіх мы сустракаем выкананыя гіерогліфамі надпісы. І першыя ж надпісы ўтрымліваюць у сабе каляндарныя знакі, якія, магчыма, уваходзілі ў склад імёнаў важных людзей таго часу (гэтая традыцыя, звязваць імёны з календаром, захавалася ў Месаамерыцы і ў далейшым. Напрыклад, поўнае імя знакамітага тальтэцкага дзеяча канца І тысячагоддзя нашай эры Кецалькаатля ўтрымлівала ў сабе назву дня па 260-дзённаму цыклу «Се Акатль» («Першы трысьнёг»), паколькі год яго нараджэння пачаўся як раз з дня, які зваўся «Се Акатль»).

НАВОШТА ТОЙ КАЛЯНДАР?

Каляндар для мая (ды іншых месаамерыканскіх народаў), у першую чаргу, быў прызначаны для таго, каб ведаць будучыню і маніпуляваць ёй. Гэта тычылася не толькі жыцця кожнага канкрэтнага чалавека, пасля нараджэння якога жрэц складаў нешта кшталту гараскопа, які павінен быў вызначыць ягонае жыццё. Гэта тычылася таксама і жыцця ўсяго грамадства. Цыклічнасць календара (і, адпаведна, часу), дазваляе выказаць здагадку, што падзея, якая адбылася ў дадзеным цыкле, паўторыцца ў той жа дзень і ў іншым цыкле. І калі правесці адпаведны рытуал (таксама ў вызначаны дзень), можна паўплываць на будучыню: прадухіліць паўтарэнне падзеі, ці ж наадварот - гарантаваць яе паўтор. Напрыклад, мне пашчасьціла прысутнічаць у адной з сучасных грамад мая падчас падобнага рытуалу, які павінен быў выклікаць дождж. І што ж вы думаеце? Нягледзячы на сярэдзіну сухога сезону, да канца рытуалу лінула такая залёва, што мы з цяжкасцю дабраліся да дома.

Але 52 гады - усё ж такі досыць абмежаваны па часе цыкл. Магчыма, так ўяўлялася і старажытным насельнікам Месаамерыкі. Таму ў канцы І тысячагоддзя да нашай эры на тэрыторыі цяперашняга мексіканскага штата Чыяпас з'явіўся так званы «доўгі лік».

І ІЗНОЎ РАЗДЗЕЛ, ЯКІ НІХТО Б НЕ СТАЎ ЧЫТАЦЬ. А ПРЫЙДЗЕЦЦА...

«Доўгі лік» уключаў у сябе адзінкі некалькіх парадкаў: дні («Кін» на мове майя), месяцы («Віналь»), гады («Тун»), дваццацігоддзі («Катун») і чатырохсотгоддзі («бактун»). Дваццаць дзён складалі месяц, васямнаццаць месяцаў - год (360 дзён), дваццаць гадоў - дваццацігодку (7 200 дзён), дваццаць дваццацігодак - чатырохсотгодку (144.000 дзён). Лік у мая быў дваццацірычным, а не дзесяцірычным, як у нас, таму кожная наступная адзінка ў 20 разоў большая за папярэднюю. Выключэннем з'яўляецца год, які больш за папярэднюю адзінку ў 18 разоў. Дата, запісаная па «доўгім ліку», суправаджалася і пазначэннем дня па «каляндарным коле».

Запіс дат па «доўгім ліку» характэрная для цывілізацыі мая класічнага перыяду (практычна, усё І тысячагоддзе нашай эры), пасля чаго мая сталі карыстацца толькі «каляндарным колам».

«Доўгі лік» паказваў, колькі дзён прайшло да цяперашняй даты з моманту пачатку «вялікага цыклу». «Вялікі цыкл» складаецца з поўных 13 бактунаў (чатырохсотгодак), што складае каля 5 126 гадоў. Згодна з прынятай навукоўцамі карэляцыяй (або «суаднясеннем») календара мая з нашым календаром, пачатак бягучага «вялікага цыклу» прыйшоўся на 11 жніўня 3114 года да нашай эры. У календары мая гэтая дата запісваецца як 13.0.0.0.0 4 Ахау 8 Кумху (гэта значыць 13 бактунаў, 0 катунаў, 0 тунаў, 0 віналяў і 0 кінаў). А завершыцца бягучы «вялікі цыкл» днём, які пазначаецца як 12.19.19.17.19 3 Кавак 2 Канкін, ці 20 снежня 2012 года.

ВОСЬ ГЭТЫ МОМАНТ І ЎСПРЫМАЕЦЦА НАМІ ЯК «КАНЕЦ СВЕТУ».

ЦІ ПРАВІЛЬНА МЫ РАЗУМЕЕМ СТАРАЖЫТНЫХ ЛЮДЗЕЙ?

Але ці была гэтая дата для мая тым, чым мы яе ўспрымаем? Нашы страхі, што так: такі была, пацвярджаюцца быццам бы легендамі мая пра «канцы свету», якія свет ужо перажыў у мінулым. Быццам раней ужо існавала пяць «сонцаў» (гэта значыць светаў), кожнае з якіх загінула лютай смерцю - то ад паводкі, то ад пажару, то ад ягуараў. А наша, маўляў, пятае «сонца», загіне ... ну, скажам, ад планеты Нібуру. І пляваць, што Нібуру - гэта зусім з іншае гістарычнае оперы. Затое назва якая прыгожая.

Тут варта сказаць, што легенды пра «пяць сонцаў» вядомыя нам ад астэкаў, а не ад мая. У мая ёсць іншы сюжэт, запісаны ў вельмі старажытным эпасе «Попаль-Вух». Пачынаецца ён з таго, што богі-створцы, ствараючы свет, жадалі дамагчыся ад створаных імі насельнікаў гэтага свету хоць нейкай пашаны ў свой адрас. Спачатку былі створаны жывёлы і птушкі, але яны толькі рыкаць і свістаць ўмелі. Таму боствам давялося ўзяцца за выраб людзей. Не маючы практычнага навыку, стваральнікі не з першага разу здолелі атрымаць нешта прымальнае. Вынікам першага вопыту сталі вельмі расплывістыя істоты з гліны, якія хоць і былі гаворкімі, але розуму пры гэтым ня мелі. Гэта прымусіла стваральнікаў хуценька іх пазбавіцца (эпас замоўчвае, якім чынам).

Плёнам другога стварэння былі людзі з дрэва. Яны размаўлялі, размнажаліся, але зноў не мелі ні розуму, ні душы. Разумеючы, што ад гэтых пачвараў не тое што шанавання, простага «лайка» не дачакаешся, багі паспяшаліся знішчыць і іх. У знішчэнні яны, праўда, таксама досведу не мелі, таму вырашылі, што драўляных людзей будзе лепш за ўсё... ўтапіць. Здарыўся патоп, узмоцнены «пралітай з нябёсаў смалой», а таксама дзеяннямі нейкіх пачвараў, якія старанна адрывалі драўляным людзям галовы і канечнасці. Акрамя таго, адбылося «паўстанне машын» на ўзроўні гаршкоў і патэльняў, якія таксама зрабілі свой унёсак у вынішчэнне драўляных людзей. Тыя, хто перажыў бойню, падобна, ператварыліся ў малпаў.

І толькі людзі, створаныя з маісу (кукурузы), цалкам задаволілі стваральнікаў. Такім чынам, па паданнях мая, мы зараз жывем у «трэцім» свеце, з'яўляючыся, па сутнасці, «маісавымі людзьмі».

ДЫК КАНЕЦ, ЦІ ПАЧАТАК?

Але гэта не зусім суадносіцца з «доўгім лікам». З ім быў звязаны, падобна, іншы сюжэт. У гіерагліфічных тэкстах мая прысутнічаюць згадкі пра падзеі, што адбыліся ў «нулявую дату», з якой і пачаўся наш «вялікі цыкл». Гэтая падзея - стварэнне «першага агменю» з трох белых камянёў. З гэтага і пачаўся наш свет. Падзея гэтая была да такой ступені істотнай, што, падобна, толькі нашчадкі тых персанажаў, хто спрычыніўся да з'яўлення першага агменю, мелі права кіраваць дзяржаўнымі ўтварэннямі мая. У 7 стагоддзі нашай эры кіраўнік горада Паленке старанна выпісваў на сценах храмаў свой радавод, каб даказаць сваё паходжанне ад тых персанажаў і пацвердзіць, тым самым, сваё права на ўладу.

Цікава, што згадкі пра пачатак «вялікага цыклу» ў іерагліфічных тэкстах сустракаюцца часцей, чым згадкі пра ягонае завяршэнне. Што сведчыць пра тое, што мая большае значэнне надавалі пачатку, а не канцу света. Гэта, дарэчы, тычылася любога цыклу. Напрыклад, апошні дзень месяца ў 360-дзённым цыкле пазначаўся не як 20-ы дзень бягучага месяца, а як «нулявы» дзень наступнага месяца. Менавіта так: мая - адзін з рэдкіх народаў на зямлі, якія дадумаліся да паняцця "нуль". І «нуль» у мая быў не «адсутнасцю», а «пачаткам». Часам замест гіерогліфа, які пазначае нуль, мая пісалі гіерогліф, якія пазначае ўзыходжанне на трон новага кіраўніка. У выніку атрымлівалася, што апошні дзень месяца разглядаўся як момант «уступлення на трон» наступнага месяца.

Тое, што майя не разглядалі завяршэнне «вялікага цыклу» як «канец света», пацвярджаецца і тым, што «доўгі лік» уключаў у сябе парадкі, якія значна пераўзыходзяць бактун. Прычым, дзейнічаў той жа прынцып дваццацірыснасці. 20 бактунаў складалі «піктун» (каля 7885 гадоў), 20 піктунаў - «калабтун» (157.704 гады), 20 калабтунаў - «кінчыльтун» (3.154.071 год), 20 кінчыльтунаў - «алаўтун» (63.081.429 гадоў) . У тым жа Паленке ёсць даты, якія ўводзяць нас у V тысячагоддзе нашай эры. А на адной з стэл горада Кірыгуа змяшчаецца дата, якая адстаіць ад нашага часу на 400 мільёнаў год. На гэтых прыкладах можна лёгка пераканацца, што мая ні ў якім разе не разглядалі завяршэнне 13-га бактуна як гібель чалавецтва.

НЕШТА Ж БУДЗЕ

Дык што, 21 снежня канца свету не будзе? Але гэта ж сумна! Таму можна зірнуць на гэтую дату і звязаныя з ёй падзеі з іншага боку.

Вы, напэўна, звярнулі ўвагу, што «вялікі цыкл» уключае ў сябе не 20 (што было б лагічна), а 13 бактунаў? Больш за тое, лічбу «13» мы часта можам сустрэць у «завяршэннях» вялікіх часовых перыядаў у мая.

Лічба 13 для мая была, не ў прыклад нам, шчаслівай. Менавіта столькі узроўняў налічваюць нябёсы (супраць 9 узроўняў падземнага свету). 13 для мая - гэта нешта поўнае, завершанае. Такім чынам, завяршэнне 13-ці бактунаў можна разумець і як дасягненне «поўнага камплекта» нябёсаў. Пасля чаго павінен пачацца новы перыяд «укамплектавання». А гэта ўжо пагражае зменамі.

Мы памятаем, што цыклічнасць часу дазваляе выказаць здагадку, што ў аналагічныя даты цыклаў могуць адбыцца аналагічныя падзеі. У мінулы раз на дату 13.0.0.0.0 прыйшлося стварэнне першага агменю. Гэта, як мы ўжо ведаем, глыбока запала ў сэрцы мая. І не толькі іх. Тыя ж астэкі таксама памяталі пра гэтую падзею. Толькі прывязвалі яны яе не да «вялікага цыклу», якім яны не карысталіся, а да «каляндарнага кола» ў 52 гады. Па завяршэнні 52-гадовага цыкла індзейцы гасілі ўсе агні ў агменях сваіх паселішчаў. У ноч на першы дзень наступнага цыклу жрацы трэннем здабывалі новы агонь. Затым ад гэтага агню запальваліся зноў агмені ў гарадох і селішчах. Гэты рытуал так і зваўся: свята новага агню. І індэйцы бывалі вельмі рады, убачыўшы ў першы дзень новага цыклу першыя прамені сонца, якія пераконвалі, што свет зусім не скончыўся.

НЕ ЗА АДЗІН ДЗЕНЬ СВЕТ ЛАДУЕЦЦА

Такім чынам, можна сказаць, што ў паўтор «нулявой» даты 21 сьнежня 2012 г. мы не ўбачым поўнай канструктыўнай гібелі чалавецтва. Але над стварэннем «першага агменю» папыхкаць, магчыма, прыйдзецца.

З датай пачатку новага цыкла 13.0.0.0.0 (21 сьнежня 2012 года) звязаны яшчэ адзін нюанс. Ён заключаецца ў тым, што пачатак новага цыклу не абавязкова чакае нас менавіта ў гэты дзень. І справа не толькі ў тым, што акрамя агульнапрынятай карэляцыі (суаднясення) нашага календара і календара мая існуе і іншая, якая адрозніваецца ад агульнапрынятай на два дні (згодна з ёй бягучы «вялікі цыкл» завяршаецца 22 снежня, а не 20-га, а новы пачынаецца 23-га, а не 21-га).

Справа яшчэ і ў тым, што традыцыйныя культуры імкнуцца да вялікай дакладнасці пры пазначэнні часу і прасторы. Пры гэтым носьбіты гэтых культур не толькі з дакладнасцю да дня скажуць, калі быў створаны свет ці чалавек, але і з дакладнасцю да метра пакажуць, напрыклад, уваход у замагільны свет.

Нашы ўяўленні пра гістарычныя працэсы такой дакладнасцю, вядома, не адрозніваюцца. Мы разумеем, што стварэнне свету, як і ўзнікненне цывілізацыі - працэс досыць працяглы ў часе. Таму, нават калі мы прымем (умоўна) на веру, што мы жывем у момант змены двух вялікіх цыклаў, працэс гэты зойме далёка не адзін дзень. Так што мы «канец свету» (старога) і «пачатак святла» (новага) можам і не заўважыць з падставы іх «расплывістасці» ў часе. І толькі нашы нашчадкі здольныя будуць казаць: так, яны стаялі ля вытокаў новага свету.

МЫ ВЕДАЕМ НЕ БОЛЬШ ЗА СТАРАЖЫТНЫХ ЛЮДЗЕЙ?

У сувязі з гэтым кідаецца ў вочы той момант гістарычнага часу, на які выпадае пачатак бягучага «вялікага цыклу». Гэта, нагадаю, 3114 год да нашай эры. Канец IV тысячагоддзя. Гэта - той час, калі на Блізкім Усходзе (у Месапатаміі і ў Егіпце) нараджаюцца першыя цывілізацыі. Прыблізна да таго ж часу адносіць узнікненне цывілізацыі і кітайская гістарычная традыцыя. У гэты час узнікае пісьмо, горад, дзяржава з усімі яе інстытутамі, без якіх мы не ўяўляем цяперашняе існаванне. З цывілізацый Блізкага Усходу вырастае (з усімі сваімі дзівацтвамі) і наша еўрапейская цывілізацыя.

Выпадковае супадзенне? Хутчэй за ўсё, так. Але сярод нас знойдзецца нямала людзей, якія, пахістаўшы галавой, скажуць з вышынь свайго жыццёвага досведу: выпадковасцяў не бывае. Час - хітрая рэч, а ў спалучэнні з уяўленнямі пра яго старажытных народаў, хітрасць дасягае вельмі высокага ўзроўню. Дарэчы, самі ўяўленні старажытных аб гістарычным працэсе часам здзіўляюць сваёй блізкасцю да дадзеных сучаснай навукі. Разумею, колькі гневу я выкліку зараз з боку тэхнароў, але часам здаецца, што калі замяніць у старажытнаегіпецкіх, да прыкладу, міфах пра стварэнне свету імёны багоў навуковымі тэрмінамі, то атрымаецца цалкам сабе сучасная карціна нараджэння сусвету, сонечнай сістэмы і Зямлі. І ці не прыходзім мы ў нашым інфармацыйным свеце зноў да разумення, што «На пачатку было Слова, і Слова было ў Бога, і Слова было Богам»?

Але калі пачатак бягучага «вялікага цыклу» адзначыўся такімі значнымі падзеямі (нараджэнне цывілізацыі і ўсё гэтакае), дык, па прынятай намі (у асноўным, для смеху) логіцы, пачатак папярэдніх "вялікіх цыклаў» таксама павінны несці ў сабе нешта істотнае.

Такім чынам, адлічваем назад ад канца IV тысячагоддзя да нашай эры яшчэ прыблізна 5 тысяч гадоў. Прыходзім у канец ІХ-га тысячагоддзя да нашай эры. І што ж мы бачым? Па-першае, канец ледавіковага перыяду (вось яно, глабальнае пацяпленне!). У развіцці чалавецтва - пераход ад палеаліту да неаліту. Узнікненне сельскай гаспадаркі (у Паўднёвай Амерыцы, магчыма, як раз у гэты час чалавек пачаў культываваць бульбу - ужо нядрэнна!). Узнікаюць шматлікія паселішчы. У тым ліку, на тэрыторыі сучаснай Турцыі ўзнікае протагорад Чаталхуюк з насельніцтвам у 5-8 тыс. чалавек. І, вядома, Ерыхон - горад, у якім і ў нашы дні жывуць людзі. Гэта - самы старажытны з пастаянна населеных гарадоў. І (для многіх, мабыць, самае галоўнае) на тэрыторыі Егіпта адбылося ПРЫРУЧЭННЕ КОЦІКАЎ! Так-так, менавіта з тых часоў пачалося паступовае падпарадкаванне чалавека гэтым пухнатым пачварам. Дарэчы, у канцы бягучага «вялікага цыклу» быў вынайдзены інтэрнэт - яшчэ адзін механізм прыгнёту чалавецтва коцікамі. У цэлым, можна сказаць, што і папярэдні «вялікі цыкл» пачынаўся цалкам сабе бадзёра і значна.

У больш раннія «вялікія цыклы" лезці не мае сэнсу: нашы веды аб тых часах занадта бедныя і расплывістыя.

ЁСЦЬ НАГОДА

Але і тых ведаў, якія мы маем, дастаткова, каб казаць: 21 снежня чакаць канца свету не мае сэнсу. Калі верыць старажытным мая, дык 21 снежня будзе не днём разбурэння, а днём стварэння. Разбурэнне, калі яно і было, павінна было ўжо адбыцца. Прыходзіць час складаць новы ачаг. І гэта не значыць, што пачынаць нам прыйдзецца па новай. У «Попаль-Вух» кожнае новае стварэнне людзей засноўвалася на досведзе папярэдняга стварэння. Такім чынам, калі чакаць чагосьці новага, дык яно будзе, па меншай меры, улічваць няўдалы досвед мінулага і імкнуцца не паўтараць яго.

І яшчэ. Для старажытных мая завяршэнне любога каляндарнага цыклу было святам. Чым даўжэй быў цыкл, тым больш была ўрачыстасць па ягоным завяршэнні. Асабліва ўрачыста адзначаліся завяршэнні дваццацігоддзяў. Ну, а завяршэнне чатырохсотгоддзяў - гэта было нешта няўяўнае. Нам жа выпала шчасце ўбачыць завяршэнне поўнага «вялікага цыклу» - трынаццаці чатырохсотгоддзяў. Такое здараецца раз на 5 тысяч гадоў. Так што, з пункту гледжання культуры традыцыйнага чалавека, не будзе вялікім перабольшаннем сказаць, што ў нас ёсць афігенная нагода.

Але не варта забываць, што пасля адзначэння пачатку новага цыклу, нам трэба будзе будаваць будучыню. І, магчыма, вашыя ўнукі і праўнукі будуць распавядаць сваім унукам і праўнукам аб тым, што іх продкі прыклалі руку да стварэння новага свету. А можа быць, гадоў гэтак праз 3 з паловай тысячы, хтосьці з пенай у рота будзе даказваць, што адбываецца ад вас, і таму менавіта ён, і ніхто больш, мае права на падтрыманне гэтага свету ў гармоніі.

Хто яшчэ ня сьпіць: яшчэ пара войнаў.