Игровая ситуация «Это моя Беларусь!»

Задача: Дополнительное стимулирование активного участия детей в проекте «Я – чашничанин, я – патриот!».

Время действия: На протяжении всей смены

Игровая задача каждого участника: Собрать как можно больше жетонов - цветков.

Основной игровой атрибут:

1. Полевые цветы (василёк, ромашка) – цветы успеха.

2. «Это МОЯ Беларусь!» – аппликация – карта, которую необходимо украсить заработанными жетонами-цветочками.

Игровая идея:

Участвуя в мероприятиях проекта, каждому ребёнку предоставлена возможность заработать жетоны - цветы успеха, проявляя знания, активное участие и творческие способности.

Перспектива ситуации:

• ТВОРЧЕСКАЯ АКТИВНОСТЬ;

• СТРЕМЛЕНИЕ К САМОРЕАЛИЗАЦИИ;

• ПРОЯВЛЕНИЕ ИНТЕРЕСА;

• ВЫРАБОТКА ОТВЕТСТВЕННОСТИ КАЖДОГО ЗА РЕЗУЛЬТАТ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ;

• САМОРЕАЛИЗАЦИЯ ДЕТЕЙ В ТВОРЧЕСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ.

После проведения каждого этапа подводятся итоги. Ребята получают жетоны-цветки:

победа в этапе – 5;

призёр этапа – 3;

участники этапа – 1.

Таким образом, каждый ребёнок в конце смены украшает «цветами» шаблон -карту Беларуси. В итоге участники оформляют аппликацию «Это МОЯ Беларусь!».

«Я АДПЛАЦІЎ НАРОДУ, ЧЫМ МОЦ МАЯ МАГЛА...»

сюжэтна-ралявая гульня,

прысвечаная жыццю і творчасці Янкі Купалы

Андзілеўка А.А.,

педагог дадатковай адукацыі

Віцебскага абластнога палацу

дзяцей і моладзі

Мэты:

1. Пазнаёміць гурткоўцаў з цікавымі фактамі з жыццёвага і творчага шляху Янкі Купалы.

2. Паказаць багацце жанраў творчасці паэта.

3. Абудзіць цікавасць членаў гуртка да жыццёвага шляху славутага песняра.

Афармленне:

1. Назва перадачы.

2. Партрэт славутага песняра з датамі жыцця і смерці.

3. Эпіграф:

Дык жа знайце, чаго б я хацеў,

Аб чым думачкі толькі мае:

Каб мой люд маю песню запеў

І пазнаў, аб чым песня пяе!

Янка Купала

4. Выказванні пра творчасць Янкі Купалы:

“Народу аддаў ён свой велізарны паэтычны дар і сваё вялікае, чулае сэрца” (Якуб Колас)

“Усё, чым жыла і жыве Беларусь, увасоблена ў вершах Янкі Купалы з незвычайнай паэтычнай сілай” (А.Пракоф’еў)

Ход гульні:

Вядучы праграмы: Добры дзень, паважаныя тэлегледачы. У эфіры беларускае тэлебачанне і перадача “Славутыя людзі Беларусі”. Тэма нашай сённяшней перадачы – творчасць Янкі Купалы. Мы раскажам вам пра цікавыя факты жыццёвага і творчага шляху Янкі Купалы. А зараз вашай увазе прапануецца невялікая замалёўка.

(Гучыць мелодыя песні “Спадчына”. На яе фоне адбываецца інсцэнізацыя казкі “Ноч, калі папараць цвіце” Якуба Коласа)

1 карэспандэнт: У тую самую ноч, калі зацвітае папараць, пазбіраліся на сходку чараўнікі розных гатункаў. Яны вялі гаворку пра Юнака. Усім спадабалася тое, што юнак даў сабе імя ночы, калі зацвітае папараць і калі фантастычныя істоты праводзяць свае сходы. І цяпер яны думалі, які падарунак зрабіць Юнаку.

2 карэспандент: Русалкі сказалі: “Мы навучым яго спяваць прыгожыя песні, бо песні ва ўсіх выпадках жыцця патрэбны чалавеку. Ён створыць “Адвечную песню”.

3 карэспандэнт: “Я падарую яму “Жалейку”, - азваўся Дамавік, і навучу Юнака граць так, каб тутэйшыя людзі зачароўваліся ігрою і прыходзілі да свядомасці, чаму так сталася, што яны не гаспадары ў сваёй хаце”.

4 карэспандэнт: “А я дам яму гуслі, - сказаў Вадзянік. – Няхай апявае былую славу свайго народа і закідае ў сэрца яго імкненне заняць пачэснае месца між славянамі”.

2 карэспандэнт: Месячык сказаў: “А я пайду з ім “Шляхам жыцця” і буду асвятляць дарогу, каб хутчэй і лягчэй яму прабіцца. Ён убачыць “Раскіданае гняздо” сваёй айчыны і раскажа пра яго людзям. Калі ён прыстане ў дарозе, я пакладу яго спаць на высокім кургане і навею яму чароўны “Сон на кургане”. У дарозе ён спаткаецца з мілаю “Паўлінкаю” і расказам пра яе людзей павесяліць”.

3 карэспандэнт: Выступіў і пануры Ваўкалак: “Я занясу на край свету яго песні і думкі. Я дам яму словы гневу і абурэння, каб молатам білі яны па струнах сэрца таго, хто прадае сваю айчыну”.

4 карэспандэнт: “А што я дам яму?” – узяў слова сам старшыня. – Я авею яго песні шумам бароў. Я дам яму гарт і цвёрдасць граба, каб да канца Юнак быў верным свайму народу. І ён пакіне вялікую “Спадчыну”. Давайце ж панясём яму свае падарункі”.

1 карэспандэнт: Усе падняліся, пайшлі да юнака і падносілі яму шчодрыя дары.

(гучыць мелодыя “Спадчыны”)

Вядучы праграмы: У дадзенай замалёўцы мы пачулі назвы знакамітых твораў і зборнікаў Янкі Купалы: “Адвечная песня”, “Жалейка”, “Шляхам жыцця”, “Сон на кургане”, “Паўлінка”, “Спадчына”. Трэба зазначыць, што гэта быў урывак з алегарычнай казкі Якуба Коласа, прысвечанай творчасці Купалы, пад назвай “Ноч, калі папараць цвіце”. А мы працягваем нашу тэлеперадачу і звернемся да сюжэта пра тое, як пачынаўся творчы шлях нашага славутага песняра.

5 карэспандэнт: Вязынка... Радзіма паэта. Высокія дрэвы шумяць каля звычайнай сялянскай хаты. Недалёка працякае рачулка, над якой хіліцца лаза. У гэтай хаце 7 ліпеня нарадзілася першае дзіця ў сям’і Дамініка і Бянігны Луцэвічаў. Назвалі яго Ясем, Іванам.

6 карэспандэнт: Ясь марыў пра навучанне, але замест гэтага рана пачаў “чытаць сумную кнігу памешчыцкай раллі і пісаць журботную аповесць свайго гора сахой ды касою”.

5 карэспандэнт: Як успамінае сястра паэта Леакадзія Раманоўская, усё іх “дзяцінства і юнацтва прайшло, як кажуць, на калёсах. То мы пераязджалі, то збіраліся пераязджаць”.

6 карэспандэнт: Толькі ў 15 гадоў змог закончыць Янка ўсяго за адну зіму Бяларуцкае народнае вучылішча, бо ведаў значна больш, чым патрабавалася.

5 карэспандэнт: Вось як пісаў Янка Купала ў вершы “Мая навука”.

6 карэспандэнт:

Мне мудрасці кніжнай не даў Бог пазнаці,

Мой бацька не мог даць раскошаў такіх –

Наўчыўся я слоў беларускіх ад маці

І дум беларускіх без школы і кніг.

Ад самай красы маіх дзён невясёлых

Настаўнікам быў беларускі абшар;

Усходы палеткаў і гоманы ў сёлах

Навуку сваю мне прыносілі ў дар.

5 карэспандэнт: Янка Купала пачаў пісаць вершы, падобныя да народных песняў.

6 карэспандэнт: Запаветная мара паэта – каб яго творы сталі блізкі працоўнаму народу...

5 карэспандэнт:

Дык жа знайце, чаго б я хацеў,

Аб чым думачкі толькі мае:

Каб мой люд маю песню запеў

І пазнаў, аб чым песня пяе!

Вядучы праграмы: Надзеі паэта збыліся. Яго творы вядомыя сярод народа. Верш “А хто там ідзе?” рускі пісьменнік Максім Горкі назваў “суровай і красамоўнай песняй, гімнам беларусаў”. Існуюць звесткі, што Янка Купала напісаў свой першы верш для сястры. Падрабязней пра гэта мы даведаемся з наступнага сюжэту.

7 карэспандэнт: Сёння мы з вамі знаходзімся ў музеі Янкі Купалы. Нам цікава даведацца, калі ж быў напісаны першы верш? З гэтым пытаннем мы звярнуліся да супрацоўніцы музея. Скажыце, калі ласка, ці праўда, што першы свой верш Янка Купала напісаў для сястры?

Супрацоўніца музея: Да, гэта сапраўды так. Увогуле, пісаць Купала пачаў дзесьці ў дваццацігадовым узросце. Ён згадваў, што першыя яго вершаваныя вопыты адносяцца да 1903 ці 1904 гадоў. Гэта, аднак, не зусім дакладна. Затое ён зусім дакладна называе, дзе і як быў напісаны першы верш: “Першы верш я напісаў у Селішчы, прысвечаны сястры ў дзень яе імянін. Верш гэты крышку, наколькі памятаю, сястру злаваў, таму што ў ім была пэўная доля насмешкі з выпадку яе падрыхтоўкі да імянін”.

Карэспандэнт: Мы цяпер ведаем, які верш быў напісаны першым, а калі з’явіўся першы верш у друку і пры якіх абставінах?

Супрацоўніца музея: Першы верш па-беларуску пад назвай “Мужык” быў надрукаваны ў мінскай газеце прагрэсіўнага напрамку “Северо-Западный край”. Адбылося гэта ў 1905 годзе, дзякуючы дапамозе журналіста Уладзіміра Іванавіча Самойлы.

Карэспандэнт: А што вы ведаеце пра тое, як Янка Купала пісаў свае творы, што з’яўлялася яго натхненнем?

Супрацоўніца музея: (паказваючы кнігу) У сваёй кнізе “Пясняр роднай зямлі” Міхаіл Рыгоравіч Ярош піша так: “Купала ад прыроды быў паэтам, творцам прыгожага, вечнага”. Калі да яго прыйшло ўсведамленне, пра што трэба пісаць і як пісаць, ён ужо не мог не пісаць – пісаў пры любых абставінах, нягледзячы на жыццёвыя нягоды. Як успамінае сам паэт, то “калі займаўся земляробствам, былі адны акалічнасці, калі працаваў на заводзе – іншыя, але і ў тым, і ў другім выпадку папера і карандаш былі заўсёды пры мне”. Купала гаварыў, што “ён мог за адзін дзень напісаць 200 – 300 радкоў вершаў.”

Карэспандэнт: Дзякуй за цікавую размову. Сапраўды, Купала пісаў настойліва, нястомна. Так нараджаўся паэт, якому суджана было стаць гонарам народа.

Вядучы праграмы: Пецярбургскі перыяд жыцця Янкі Купалы. Янка Купала, як і шмат яго суайчыннікаў, прыехаў у гэты горад з прагай вучыцца, набірацца вопыту і ведаў. Знайшліся людзі, якія падтрымлівалі імкненні маладога паэта. Першым сярод іх быў Уладзімір Самойла, пря якога мы чулі ў папярэднім сюжэце, і Браніслаў Ігнатавіч Эпімах-Шыпіла, наш зямляк, уражэнец пасёлка Ветрына. Пра яго дзейнасць і дапамогу Янку Купалу можна даведацца ў народным музеі Ветрынскай сярэдняй школы, якая знаходзіцца зусім недалек ад нас. У Пецярбургу Купала быў слухачом агульнаадукацыйных курсаў Аляксандра Сяргеевіча Чарняева. Пецярбургскі перыяд быў для Янкі Купалы вельмі цікавы і плённы. Выйшлі зборнікі “Гусляр”, “Шляхам жыцця”, паэмы “Курган”, “Магіла льва”, “Бандароўна”, камедыя” Паўлінка”, драма “Раскіданае гняздо”. Усім вядома, што Янка Купала з’яўляецца сапраўдным народным паэтам. І не толькі па званні, але і па любові народа. А што дапамагала аўтару ствараць такія творы, якія падабаліся простым людзям? Напэўна, тое, што сам Янка Купала быў выхадцам з народу, а можа тое, што яму прыйшлося самаму шмат працаваць, спасцігаць жыццё праз цяжкія жыццёвыя выпрабаванні. Якім чынам склаўся працоўны шлях Купалы? Аб гэтым наш наступны рэпартаж.

8 карэспандэнт: Да 21 года Янка Купала гаспадарыў дома, але гаспадарка на чужой зямлі надаела... Кінуў гаспадарыць дома, а пайшоў шукаць лёгкага хлеба ў паноў. Ён пайшоў у людзі. Не раз і не два яму даводзілася пераходзіць з месца на месца, мяняць занятак, прафесію – і ўсё дзеля аднаго, дзеля хлеба надзённага.

9 карэспандэнт: Пачынаў ён здабываць самастойны хлеб, як і шмат тых, хто меў пэўную адукацыю, працаю “дарэктара”, дамашняга настаўніка. Потым пісарам у судовага следчага. Але малады пісар не вызначаўся каліграфічным почаркам, і таму быў вымушаны працаваць у лясніцтве.

8 карэспандэнт: З восені 1905 года пачалася яго праца на панскіх броварах. У гэты час Янка Купала вёў рэвалюцыйную прапаганду сярод рабочых, удзельнічаў у падпольных сходках у Мінску. У 1908 годзе ён паступіў у прыватную бібліятэку “Знание” ў якасці бібліятэкара і заадно супрацоўнічаў у газеце “Наша ніва.”

9 карэспандэнт: Калі ў 1909 годзе ён прыязджае ў Пецярбург, то працуе практыкантам на казённым вінным заводзе, але нядоўга, бо Браніслаў Ігнатавіч Эпімах-Шыпіла зрабіў усё магчымае, каб малады Купала мог ствараць свае вершы.

8 карэспандэнт: Пасля вяртання ў 1913 годзе ў Вільню Янка Купала працаваў сакратаром у Беларускім выдавецкім таварыстве, рэдактарам-выдаўцам “Нашай нівы”. У 1915 годзе, калі закрылася газета “Наша ніва”, Янка Купала паехаў у Арол, потым паступіў у Маскоўскі народны універсітэт. Ішла Першая Сусветная вайна, і Купалу прызвалі ў армію, дзе ён служыў старшым рабочым (воінскае званне – падпрапаршчык) у дарожна – будаўнічым атрадзе ў Мінску. З гэтым атрадам летам 1916 года паэт быў пераведзены ў Полацк.

9 карэспандэнт: У лістападзе 1918 года Купала працаваў у Смаленску раз’язным агентам па нарыхтоўцы сельскагаспадарчых прадуктаў. Пасля ўтварэння Беларускай савецкай сацыялістычнай рэспублікі, Янка Купала ў 1919 годзе вярнуўся ў Мінск, дзе зноў працаваў бібліятэкарам. З пачатку 1921 года Купала працаваў намеснікам загадчыка літаратурна-выдавецкага аддзела Народнага камісарыята асветы БССР.

8 карэспандэнт: У гэты час Янка Купала шмат працаваў, рэдагаваў “Вольны сцяг”, працаваў у часопісе “Полымя”, прыняў удзел у арганізацыі Інстытута беларускай культуры, сустракаўся з народам, ездзіў за мяжу на творчыя сустрэчы. У 1941 годзе Янка Купала прыехаў у Маскву, дзе працягваў пісаць свае творы. 28 чэрвеня 1942 года Янкі Купалы не стала.

Вядучы праграмы: Аб расставанні з народным паэтам успамінаў пазней Антанас Венцлава: “Апошні раз я бачыў Янку Купалу на вуліцы Вароўскага ў Доме пісьменніка. Навокал вянкі, на вачах людзей слёзы. Янку Купалу паважалі і любілі мільёны людзей. Нельга было не любіць гэтага натхнённага паэта і незвычайнага чалавека. Пятрас Цвірка ад імя прыбалтыйскіх пісьменнікаў сказаў словы развітання ля труны паэта: “З нашага ассяроддзя адышоў вялікі чалавек, якога не забудзе Беларусь, якога не забудзе Літва, якога заўсёды будуць памятаць усе савецкія народы”.

Чытач:

Вайна. Суровае цяжкае лета.

Па вуліцах Масквы плывуць вянкі...

Праводзячы ў апошні шлях паэта,

Вянок яму прынеслі землякі.

І мо таму,

Што ў час той

На палетках

Над Нёманам і над Беразіной

Прыгорклі дымам і пажоўклі кветкі,

Палітыя слязамі і крывёй;

Ці мо таму,

Што марш гучаў жалобны,

Кранаў да слёз

Так,

Што падводзіў зрок, -

Паблеклым і да іншых непадобным

Здаваўся нам прынесены вянок.

Здавалася тады, чаго ён варт быў...

Хіба ж ён мог раптоўна зацвісці

Вясёлкавымі колерамі фарбаў,

Што ўмеў для песень ты знайсці ў жыцці?

Вядучы праграмы: Нястомны барацьбіт за народнае шчасце, геніяльны мастак слова, Янка Купала адкрыў новую старонку ў гісторыі беларускай літаратуры, узняўся да вяршынь сусветнай паэзіі, памножыў славу беларускага народа, з глыбінь якога выйшаў і якому аддаў свой чаруючы, непаўторны паэтычны дар. А зараз мы прапаноўваем вашай увазе невялікую тэлевіктарыну, якая дапаможа праверыць, наколькі вы былі ўважлівымі ў час нашай перадачы. Свае адказы напішыце на лістках паперы.

Пытанні тэлевіктарыны:

1. Якое народнае свята адзначалася ў дзень нараджэння паэта?

2. Пры якіх абставінах з’явіўся першы верш?

3. Першае месца працы Янкі Купалы?

4. У якіх газетах працаваў паэт?

5. Назавіце прозвішча нашага земляка, які адыграў важную ролю ў станаўленні паэта Янкі Купалы?

ИГРА "ПУТЕШЕСТВИЕ В ОЛИМПИЮ"

из опыта работы летнего оздоровительного лагеря «Патриот» учреждения образования «Куринский государственный детский сад-средняя школа»

Цели: познакомить детей с историей Олимпийских игр, тради­циями праздника; развивать лов­кость, быстроту, устойчивый интерес к физкультурным и спортивным играм;

воспитывать стремление к улучшению спортивных результатов.