1.Кернеуді өлшеудің теңгерушілік (компенсационный) әдісі. Арналуы. Өлшеу схемасы.

Теңгерушілік әдіс өлшеудің жоғары дәлдігін қамтамасыз етеді. Теңгерушілік әдісті кернеу немесе ЭҚК, тоқты электрлік шамаға түрлендірітін басқа электрлік емес және электрлік шамаларды өлшеу үшін жанамамен салыстыруға қолданады.

Теңгеру сұлбалары қолданылады, мұнда өлшенетін кернеу Ux белгілі кернеумен Uk ға (қарама қарсы таңбалы) теңгеріледі. Rx кедергісінің теңдеуі Uk=Ux болғанша жүреді.

Теңгерушілік әдісті қолданып өлшеу үшін қолданатын өлшеу қолданатын құрылғы компенсатор деп аталады. Компенсатормен жұмыс істеу барысында екі операция жасалады.

1.Евсп көмекші ЭҚк нің көмегімен Iтоғы қойылады. (1 күй)

2.Ex ЭҚК ін өлшенеді. (2 күй)

2.Терморезистивтік түрлендіргіші бар ваттметрмен өте жоғары жиіліктегі қуатты өлшеу.

. Шамасы улкен ОЖЖ-куатты (б!рден жуз Вт дей!н) олшеу уш!н калориметрл!к ваттметрлер колдана ды.

Калорииметрл!к ваттметр.1-резистор. 2-турленд!рг!ш. 3-индикатор. 4-су дайындайтын жуйе. 5-расходометр.

Резистор 1 генератордын жуктемес! Болгандыктан ваттметр тутылкан (с!н!лген) куатты олшейд!. Калориметрл!к ад!с ОЖЖ-энергияны жылуга турленд!ру процес!не нег!зделген. Генератордан келген энергия жуктемел! Резисторд 1 бол!нед! жане ол жылулык унем! Жанарын туратын суга бер!лед!. Куатты к!рет!н жане шыгатын судын температурасынын айырмашылыгын табу аркылы олшеуге болады. Не болмаса, ол температураларды термопара аркылы Э.К.К. айналдыратын индикатор 3 аркылы олшеуге болады.

№13 БИЛЕТ

1.Токты өлшеудің теңгерушілік (компенсационный) әдісі. Арналуы. Өлшеу схемасы.

Теңгерушілік әдіс өлшеудің жоғары дәлдігін қамтамасыз етеді. Теңгерушілік әдісті кернеу немесе ЭҚК, тоқты электрлік шамаға түрлендірітін басқа электрлік емес және электрлік шамаларды өлшеу үшін жанамамен салыстыруға қолданады.

Теңгеру сұлбалары қолданылады, мұнда өлшенетін кернеу Ux белгілі кернеумен Uk ға (қарама қарсы таңбалы) теңгеріледі. Rx кедергісінің теңдеуі Uk=Ux болғанша жүреді.

Теңгерушілік әдісті қолданып өлшеу үшін қолданатын өлшеу қолданатын құрылғы компенсатор деп аталады. Компенсатормен жұмыс істеу барысында екі операция жасалады.

1.Евсп көмекші ЭҚк нің көмегімен Iтоғы қойылады. (1 күй)

2.Ex ЭҚК ін өлшенеді. (2 күй)

2.Электрон- санақ әдісімен фазалардың айырмашылығын өлшеу. Фазаларды импульстардың санына түрлендірудің негізі.

Жиілікті Өлшеуде ең дәл әдіс болып электрондық-санақ әдісі болып саналады.

Цифрлық (электрондық-санақтық) частотометр белгілі жоғары ләлдікпен өлшенген уақыт аралыңындағы өткен импульстардың саны белгісіз жиіліктің fx сол уақытта өткен периодының санына тең болу керек. Белгіленген уақытты өлшеу уақытты Тө деп атайды.

7,8-сурет. Электрондық-санақ әдісінің жұмыс істеу принципі.

Егер Тө уақытта N импульс өшсе, өлшенетін жиіліктің орташа мәнін былайша табамыз:

N=Тө/Tx=Тө*fx

fx=N/Тө

Егер Тө=1сек болса, онда саналған импульстың (периодтың)саны N өлшенетін жиіліктің мәніне (Ту) тең, fx=N 7,9-суретте электрондық-санақтық частотометрдің оңайлатылған құрылым схемасы келтірілген.

7,9-сурет.

ИҚ-импульстарды қалыптастырғыш

ЭК-электрондық кілт

ЦӨҚ-цифрлық өлшеуіш құрылғы

РҚ-реттеуіш құрылғы

Генератор-үлгілі жиілікті генератор

ЖБ-жиілікті бөлгіш

Өлшеу уақыты Тө кварцылық генератордың жиілігін декадалық бөлгіш арқылы сатылап бөлгенде пайда болады: 10010, 1кГц, 100, 10.1, 0.1,0.01 Гц. Осы алынған жиіліктер жоғары дәлдіктегі өлшеу уақытын қалыптастыруға қолданады.

Цифрлық өлшеуіш құрылғы цифрлық вольтметр сияқты, импульстардың санын N тауып, кодты түрлендіргіш арқылы өлшеу нәтижесін цифрлық индикаторда көрсетеді.

ЭСЧ-ның салыстырмалы қателігінің шегі: (7,7)

мұнда кварцылық генераторының жиілігінің салыстырмалы қателігі.

ЭСЧ өның абсолютті қателігінің шегі:

, Гц (7,10)

ЭСЧ 1Гц пен өте жоғ. Жиіліктік ауқымындағы радиосигналдарды өлшейді.