- •1. Магнитэлектрлік жүйедегі өлшеуіш механизмнің жұмыс істеу принципі. Оның шкаласының теңдеуі.
- •2.Сыйымдылықты және индуктивтікті өлшеуге арналған айнымалы токтың көпірлік схемалары.
- •3.Өлшеуіш құралдардың санақ құрылғыларының түрлері. Оларды жасаудың тәсілдері.
- •2. Жоғары (вч) және өте жоғары (свч) жиіліктегі, қуатты өлшеудің жылулық әдістері. Болометрлер, терморезисторлар және термотүрлендіргіштер.
- •3.Электр және радио өлшеулер. Анықтамалары, арналулары және өлшеу нәтижелері
- •1. Термоэлектрлік түрлендіргіші бар өлшеуіш аспаптар. Құрылымы, шкаласының теңдеуі.
- •2.Өлшеудің қателіктері. Жүйелік қателіктер, оның құраушылары және олардан арылу әдістері
- •3.Өлшеу принциптері. Белгілі өлшеудің құралдардың жұмыс істеу принциптеріне сәйкес түсіндіріңіз
- •2.Тура не тікелей бағалайтын өлшеуіш аспаптардың дәлдік кластары. Оларды құжаттарда және аспаптарда көрсету не белгілеу тәсілдері.
- •1.Шунттар. Арналуы. Метрологиялық сипаттамалары.
- •2.Цифрлық аспаптардағы аналогтық сигналдарды дискреттеу тәсілі.
- •3.Өлшеуіш құралдың басты қателігі. Оны құжаттарда және аспаптарда көрсету не келтіру тәсілдері.
- •1.Қосымша резистор. Арналуы. Метрологиялық сипаттамалары.
- •3.Өлшеуіш аспаптардың кіріс кедергілері. Токты және кернеуді өлшегенде оларға қойылатын шарттар.
- •2.Электрондық омметрлер. Олардың схемалары, өлшеу әдістері мен тәсілдері.
- •3.Өлшем (мера) дегеніміз не? Оның анықтамасы және түрлері. Мысал келтіріңіз
- •2.Лиссажу фигурасын қолданып электрондық осцилографпен жиілікті өлшеу әдісі.
- •3.Өлшеуіш аспаптар. Арналуы және олардың метрологиялық сипаттамалары.
- •2.Электрондық осциллограф. Құрылымдық схемасы. Бұрмалау әдістері және сигналдың кескінін экранда алу.
- •3.Өлшеуіш түрлендіргіштер. Арналуы. Олардың метрологиялық сипаттамалары.
- •2.«Кернеу-уақыт-импульстар саны» принципімен түрлендіретін аналог- цифрлық түрлендіргіш.
- •3.Өлшеуіш құралдар. Арналуы және оларды топтастыру.
- •1.Кернеуді өлшеудің теңгерушілік (компенсационный) әдісі. Арналуы. Өлшеу схемасы.
- •1.Токты өлшеудің теңгерушілік (компенсационный) әдісі. Арналуы. Өлшеу схемасы.
- •2.Электрон- санақ әдісімен фазалардың айырмашылығын өлшеу. Фазаларды импульстардың санына түрлендірудің негізі.
- •3.Өлшеудің бірлігін қамтамасыз ететін мемлекеттік жүйе.
- •2.Электрон – санақтық частотометрмен жиілікті өлшеу. Жиілікті импульстардың санына түрлендірудің басқы теңдеуі.
- •3.Стандарттар, арналуы және түрлері. Метрологиядағы басты стандарт
- •2.Цифрлық аспаптарда қолданылатын электрон- санақ әдісінің негізі. Өлшеу схемасы және потенциалдық диаграмма.
- •3.Стандарттаудың негізі және мазмұны. Нормативтік құжаттар
- •1.Осциллографтық тәсілмен фазалардың ығысу бұрышын табу. Өлшеу схемасы.
- •2.Айнымалы токтың көпірлік схемасы. Арналуы, көпірлік схеманың, жинақталу (сходимость) теңдеуі.
- •3.Өлшеудің бірліктері: басты және туынды бірліктер. Омның басты еселік және бөліктік бірліктерінен мысал келтіріңіз.
- •2.Тізбектеп қосылған тура бағалайтын омметр. Шкаласының теңдеуі.
- •2.Цифрлық аспаптар. Арналуы, құрылымдық схемасы, функционалдық блоктардың бір- біріне ара қатынасы.
- •3.Физикалық шамалар: активтік және пассивтік түрлері. Олардың бір- бірінен айырмашылығы. Мысал келтіріңіз.
- •1.Кернеудің, қуаттың және токтың деңгейлері және олардың бір бірімен ара қатынасы. Арналуы.
- •2.Жиілікті өлшеудің гетеродиндік тәсілі. Схемасы және өлшеу нәтижесін алу тәсілі.
- •3.Метрология: Басқы міндеттері және мазмұны.
- •1.Тұрақты токтың көпірлік схемасы. Оның жұмыс істеу принципі және тепе-теңдік шарттары
- •2.Осциллографпен сигналдың модуляциалық коэффициентін өлшеу.
- •3.Кернеуді және токты өлшеуге арналған масштабтық түрлендіргіштер. Схемасы және қателіктері.
- •22 Билет
- •1.Айнымалы сигналдардың орташа, орташатүзетілген, әрекеттік және амплитудалық мәндерін өлшеу. Сигналдардың формалық және амплитудалық коэфициенттерін табу керек.
- •2.Үлкен токтарды өлшеуге арналған жоғарыжиіліктік токтық трансформатордың жұмыс істеу принципі және қосу схемасы.
- •3.Квалиметрия: басқы мазмұны және міндеттері
- •1.Цифрлық осциллограф. Жұмыс істеу принципі және бок-схемасы.
- •2.Цифрлық мультиметр. Жұмыс істеу принципі және блок-схемасы.
- •3.Сигналдардың деңгейлері туралы ұғым. Сигналдардың абсалюттік деңгейлері. Деңгейді өлшеуіштің схемасы.
- •2.Калориметрлік ваттметрдің жұмыс істеу принципі және функционалдық схемасы.
- •3.Электрондық осциллографтың көмегімен пунктирлік дөңгелек әдісімен жиілікті өлшеу.
- •2.Радиобайланыста, радиохабарда және телевидениеде қолданатын сигналдардың жиіліктерінің спектрі. Жиілікті өлшеудегі басты принциптер мен әдістер.
- •1.Амперметрмен токты өлшеуіш трансформатор арқылы токты өлшегенде қандай қателік болады. Метрологиялық сипаттамаларын көрсетіңіз.
- •2.Жоғары және өте жоғары жиіліктерді өлшеу үшін арналған резонанстық тәсілдер.
- •3.Жоғары жиіліктегі қуатты өлшеуге арналған терморезистивтік көпірлік схема. Жұмыс істеу принципі және схемасы.
2.«Кернеу-уақыт-импульстар саны» принципімен түрлендіретін аналог- цифрлық түрлендіргіш.
Цифрлық вольтметрлердің аналог-цифрлық түрлендіргіштерінің жұмыс істеу принципін қарастырайық. Цифрлық вольтметр - өлшеудің цифрлық әдісін қолданатын электрондық вольтметр. Оның құрылымдық схемасына кіретіндер аналог-цифрлық түрлендінгіш, кванттық импульс генераторы санағыш және цифрлық вольтметрдің кіре берісіне түзеткіш қойылады.
Суретте цифрлық вольтметрдің оңайлатылған құрылым схемасы келтірілген.
КҚ-кіріс құрылғы; АЦТ-аналог-цифрлық құрылғы; ЦӨҚ- цифрлық өлшеуіш құрылғы; ББ- басқару блогы; ҚБ- қорек блогы.
Дискреттік санау әдісімен өлшенетін кернеуді уақыттық арада түрлендіретін АЦТ-сы бар цифрлық вольтметрді уақыт- импульстік ЦВ деп атайды. Uх уақыттық араға түрлендіру үшін төменде келтірілген схема қолданады.
Құрылым схемасы және кернеудің диаграммасы.
КҚ-кіріс құрылғы; СҚ- салыстыру құрылғысы; ББ- басқару блогы; БСКТ- бірсызықпен өзгеретін кернеудің генераторы.
Басқару құрылғы (БҚ) өзінің іске қосу (бастау) импульсі мен t1 уақытында бірсызықпен өзгеретін кернеудің генераторы жүргізеді. Ол кернеу уақытпен бірсызық заңымен өзгеріп салыстырмалы кернеу ретінде қолданады. Бұл кернеу мен өлшейтін кернеудің, теңдік кезіндегі уақытты t2 салыстырмалы құрылғы (компенсатор) табады. Осылай белгісіз, кернеу Ux өзіне пропорционал уақыт аралығына tx түрлендіріледі.
Себебі: Uk=kглt;
Мұнда kгл =const – импульстың Uk алдыңғы фронтының сызығының қиғаштығын коэф-ті. Егер Uх= Uk болса, Uх=kглtх .
Енді tх уақыт аралығының ұзақтығын дискреттік санау әдісімен өлшеуге болады.
Дискреттік санау әдісі деп осы табылған уақыт аралығын тактылық импульстарымен толтыру санын табу болып саналады.
Суретте осы жағдайды техникалық ретте жүзеге асыру мүмкіндігі келтірілген.
Дискреттік санау әдісінің құрылымдық схемасы.
Бастау және тоқтау импульстардың арқасында қалыптастырғыш құрылым ұзақтығы tx уақытында ғана өткізеді.
Сонымен: tx=T2N;
Сондықтан Uх=kглTгN= kN;
мұнда k= kглTг= const;
уақыт-импульстік түрлендіргіші бар ЦВ-дің өлшеу қателіктері 0,02...0,005% аспайды. Осы принциппен айнымалы токты өлшейтін вольтметрлерде істейді, бірақ оларда түзеткіш түрлендіргіштер болу керек.
3.Өлшеуіш құралдар. Арналуы және оларды топтастыру.
Наиболее распространенными средствами измерений являются измерительные приборы (ИП). Они разнообразны вследствие различных измерительных задач и требований, предъявляемых к приборам.
Измерительные приборы представляют собой различное сочетание измерительных преобразователей, выполняющих определенные функции, и отсчетного устройства.
*По физическим явлением, на которых основана работа ИП, их можно разделить на электроизмерительные и электронные приборы. Электроизмерительные приборы являются электромеханическими. Их классификация зависит от способа преобразования электромагнитной энергии в механическую. Электронные приборы выполняет функции генерирования, усиления, выпрямления, преобразования электрических сигналов определенной формы, аналогового сигнала в дискретный и наоборот, сравнения и др.
*По характеру и виду измеряемых величин электронные ИП подразделяют на 22 подгруппы или на 5 группы: 1)измер.генераторы; 2)спец.элементы изерительных цепей; 3)приборы, предназначены для измерения значений физических величин, параметров и характеристик сигналов; 5)измерительные установки,системы.
*По виду выдаваемых информации различают аналоговые и цифровые приборы.
Аналговый прибор-ИП, показывания которого являются непрерывной функцией изменений измериемой величины7
Цифровой прибор-ИП, автоматически вырабатывающий дискретные сигналы измерительной информации.
*По схеме преобразования различают сируктурные схемы ИП-ов прямого действия (преобразование сигналов происходит в одном направлении) и сравнения (прямое и обратное преобразования)
*По способу выдачи измерительной информации: показывающие и регестриющие.
Показывающий прибор-ИП, допускающий отсчитывание показания.
Регистрирующий-прибор,в котором предуссмотрена регистрация показаний.(запись показаний в форме диаграммы-самопишущий;в цифровой форме-печатающий)
*по характеру установки на месте примения ИП могут быть стационарные и переносные
*по степени защищенности-обыкновенные, пыле-, водо- и брызгозащищенные и др.
№12 БИЛЕТ
