1.Шунттар. Арналуы. Метрологиялық сипаттамалары.
Шунттар,
қосымша резисторлар масштабтық
түрлендіргіштерге жатады. Шунттар
I-тоғын Iөм(өлшегіш
механизм) тоғына және Uш
төмен кернеуге түрлендіреді. Шунт
өте аз мәнді кедергі болғандықтан онын
екі токтық /Т/ және екі потенциалдық
/П/ қысқыштары бар. Қауіпсіздік техникасының
талабына қарай шунттар шинаның
солполюстік
жағына қосылады. Шунттың
кедергісі мына формула-мен табылады:
I/Iөм=n - шунттау коэфиценті. Шуиттар манганды стерженнен немесе пластинадан жасалады, оларға мыстан, қоладан немесе латунь ұш дәнекерленеді. Шунттың конструкциясы және қолданылуы оның қолданыс орнына және өлшентін тоқтың үлкен кішілігіне байланысты. Ток 50 А-ге дейін болса шунт өлшегіш механизм ішіне, ал ток 10000 А-ге дейін болса ӨМ-нен бөлек сыртына орналастырылады. Шунттар индивидуалды және калиброванный болып 2-ге бөлінеді, 1-шісі өзімен бірге градусталынған ӨМ-де ғана қолданылса, 2-шісі арнайы тоқтар мен төмен кедергілермен жұмыс істеуге арналған (45, 65, 75, 100 және 300 мВ). өлшеу дәлдігіне байланысты бөлінетін класстары: 0,02; 0,05; 0,1; 0,2; 0,5; 1. Негізгі параметрлері ГОСТ 8042-61 бойынша қойылады
2.Цифрлық аспаптардағы аналогтық сигналдарды дискреттеу тәсілі.
Аналог-цифрлық түрлендіргіш (АЦТ) өлшейтін аналогтық сигналды цифрлық сигналға түрлендіретін өлшеуіш құралдың функционалдық блогы. Өлшейтін аналогтық сигнал АЦТ-да дискреттеледі, одан кейін әртүрлі тәсілдермен цифрлық эквивалентке түрлендіріледі.
Суретте аналогтық сигналды дискреттік сигналға түрлендіру кезеңдері көрсетілген. Түрлендірудің мұндай тәсілі кванттау деп аталады. Кванттаудың басты сипаттамалары болып, кванттаудың минималдық уақыты ∆tmin, дискреттеудің минималды қадамы ∆xmin болып саналады.
а) деңгеймен; б)уақытпен; в)уақытпен кванттау, деңгеймен дискреттеу;
3.Өлшеуіш құралдың басты қателігі. Оны құжаттарда және аспаптарда көрсету не келтіру тәсілдері.
абсолютті, салыстырмалы, келтірілген болып бөлінеді. Оларды есептеу формулалары:
абсолютті қателік: ∆=x-a, мұндағы x-өлшенген мән, a-нақты мән.
Салыстырмалы қателік : δ=( ∆/a)*100%.
Kелтірілген қателік : δкел=( ∆/amax)*100% , мұнда amax- мүмкін ең жоғары мән. Өлшеуіш аспаптардың басты қателіктері негізінен жұмыс жасау жағдайына яғни қоршаған ортаға да байланысты. Мысалы: температура, аспаптың кеңістікте орналасу орнына, өлшеуіш аспап орналасқан магнит өрісі мөлшеріне т.б. ГОСТ 8.009-84 ГСИ де аспаптардың қателіктері шектелген. Қателіктердің пайда болуы ӨМ кемшілігінен / тректердің ысылуы /,өлшемдеуден не сыртқы өртаның / температура,сыртқы, магниттік не электрлік өрістер т.б/ әсеріне байланысты рұқсат етілген қателіктерге қарай өлшеу қуралдары әртурлі дәлдік кластармен белгіленеді. Стандартқа сәйкес электрөлшеуіш аспаптарға 8 дәлдік кластары белгіленген: -0,05 - үлгілі өлшемдер; -0,1: 0,2- жоғары кластағы үлгілі аспаптар; -0,5; 1,0 ; 1,5 - техникалық жумысшы аспаптар;-2,5 - жылжымалы қандырғыларда қолданатын аспаптар; –индикаторлар;
Дәлдік кластың сан мәні төмен болған сайын, өлшеу қателігінің шегіде төмен болады. Аспаптарды пайдаланған кезде ТШ/ТУ/ талаптарын өрындау керек: горизонталдық қана, сыртқы ортаның әсерін ескеру т.б.
№6 БИЛЕТ