4.4 Ғылыми-зерттеу жұмысының қаржылық жоспары

Нарықтық қарым-қатынастар жағдайында кез келген интелектуалды еңбек дұрыс бағалануы қажет, сондықтан НИР, ОКР жасайтын экперименталды және ғылыми жұмыстарды бағалау қажет, олардың құнын және бағасын анықтау керек және т.б.

Ғылыми – зерттеушілік немесе экперименталды талдауды жүзеге асыруға қажетті шығындарды есептейміз.

Ғылыми –зерттеу жұмыстарының жобасы келесі кестеде көрсетілген (кесте 4.2)

К е с т е 4.2 – Ғылыми –зерттеу жұмыстарының жобасы

Бөлім атауы және жұмыс мазмұны	Орындаушы	Еңбексыйымдылық, норма - сағ	Орындаушы саны	Цикл ұзақтығы, күн
Желі жүйесін талдау	Инженер Инженер	7 7	1 1	365 365

Еңбексыйымдылығын анықтау

ҒЗЖ жобалау кезінде жасалынған жұмыстың еңбексыйымдылығын есептеу күрделі және жауапты бөлім болып табылады, себебі еңбек шығындары көбінесе ҒЗЖ-ның күрделі бөлігін құрайды және де қайта өңдеу мерзіміне әсер етеді. Ғылыми – зерттеу жұмыстарын есептеу кезінде нормативтік базаны тек кейде ғана қолдануға болады. ҒЗЖ тақырыбындағы еңбек шығындарын анықтаудың негізгі жолы болып жұмыс жетекшісінің қатысуымен тура есептеу болып табылады.

Жұмыстың әрбір түрі бойынша оның күндік циклның ұзақтығы анықталған және келесі өрнекпен есептеледі:

_(4.1)

Мұндағы Т – бөлімнің еңбексыйымдылығы, норма – сағ;

q_n – бөлім бойынша орындаушылар саны;

7 – жұмыс күнінің ұзақтығы, сағ;

K –уақыт бойынша есептеу коэффициенті (K=1,1).

күн

Ғылыми-зерттеу жұмыстапының өзіндік құнын есептеу

Ғылыми – зерттеу жұмыстарын орындаудың өзіндік құны келесі шығындармен анықталады:

а) материалдық шығындар;

б) негізгі қызметкерлердің еңбек ақысы;

в) қосымша еңбек ақысы;

г) еңбек ақысы төлемінің қоры;

д) еңбек ақысы төлемі қорынан бөлінетін әлеуметтік салықтар;

е) қосымша шығындар.

Материалдық шығындарды есептеу

Жұмысқа қажетті материалдар тізімі мен олардың бағасы төмендегі кестеде келтірілген (кесте 4.3).

К е с т е 4.3 – Материалдық шығындарды есептеу

Материал атауы	Өлшем бірлігі	Саны	Бір данасының бағасы,теңге	Жалпы бағасы, теңге
Қағаз	парақ	100	1	100
Картридж	дана	1	5 000	5 000
Принтер	дана	1	15 000	15 000
Дербес компьютер	дана	2	70 000	140 000
Қорытынды баға				160100

Еңбек ақысы төлемінің қоры

Бұл жобаның жұмыс штатында 2 инженер–технолог жұмыс жасайды. Инженер–технологтың бір айлық жалақысы 60000 теңге. Қызметкерлер жалақысы келесі кестеде көрсетілген (кесте 4.4).

К е с т е 4.4 – Қызметкерлер жалақысы

Қызметкер дәрежесі	Саны	Бір қызметкердің айлық жалақысы,теңге	Жалпы жылдық жалақы, теңге
Инженер-технолог	2	60000	1440000

Еңбек ақысы шығындары негізгі және қосымша еңбек ақысы төлемдерінен тұрады және келесі өрнек бойынша есептеледі:

_(4.2)

_{Мұнда ЗОСН – негізгі еңбек төлем ақысы;}

_{ЗДОП – қосымша еңбек төлем ақысы.}

Негізгі еңбек төлем ақысы жылына келесі мәнді құрайды:

З_ОСН =1440000 теңге

Қосымша еңбек төлем ақысы негізгі еңбек төлем ақысының 10% құрайды және келесі өрнекпен анықталады:

_(4.3)

теңге

Еңбек ақысы төлемінің бір жылдық жалпы қоры:

ФОТ= 1440000+144000=1584000 теңге

Әлеуметтік салықтар бойынша шығындарды есептеу

ҚР-ның Салық кодексінің 445 бабына сәйкес әлеуметтік салық жалпы түскен пайданың 11% құрайды және келесі өрнекпен анықталады:

_(4.4)

_{Мұндағы ПО – зейнет ақысына бөлінетін шығын;}

_{ФОТ – еңбек ақысы қоры;}

_{0,11 – әлеуметтік қажеттіліктерге берілетін пайыз.}

_{Зейнет ақысына бөлінетін шығын жалпы еңбек ақысы төлемі қорының 10% құрайды, оған әлеуметтәк салықтар төленбейді және келесі өрнекпен есептеледі:}

_(4.5)

теңге

Осыдан әлеуметтік салықты есептейміз

теңге.

Электрэнергиясына кететін шығынды есептеу

Бір жылдық өнеркәсіптік қажеттіліктерге керек электрэнергия шығынына құрылғының электрэнергия шығыны мен қосымша қажеттіліктер кіреді және келесі өрнекпен есептеледі:

_(4.6)

_{Мұндағы ЗЭЛ.ОБОР. – құрылғының электрэнергия шығыны;}

_{ЗДОП.НУЖ – қосымша қажеттіліктер шығыны.}

Құрылғының электрэнергия шығыны төмендегі өрнек бойынша есептеледі:

_(4.7)

Мұндағы W – қонданылатын қуат, W= 0,6 кВт;

T – жұмыс істеу уақыты, Т= 7сағ∙24күн∙12ай=2016 сағ/жыл;

S– электрэнергия тарифы, 1 кВт∙сағ=12,97.

теңге

Қосымша қажеттіліктер шығыныл құрылғыға кеткен шығынның 5% құрайды және келесі өрнекпен есептеледі:

_(4.8)

_{Мұндағы ЗЭЛ.ОБОР – құрылғы үшін электрэнергиясы шығыны.}

_{Қосымша қажеттіліктер үшін электрэнергиясы шығыны:}

тенге

_{Осыдан жалпы электрэнергиясына кететін шығындардың қосындысы:}

тенге

Қосымша шығындар жалпы шығынның 75% құрайды және келесі өрнекпен есептеледі:

_(4.9)

_{Мұндағы ФОТ – еңбек ақы төлемінің қоры.}

_{Осыдан қосымша шығындар мәні:}

тенге

К е с т е 4.5 –Эксплуатациялық шығын мөлшері

Көрсеткіштер	Бағасы, тенге
ФОТ	1 584 000
Әлеуметтік қажеттіліктер шығыны (Ос)	156 816
Электрэнергиясының шығыны (Э)	16 473
Қосымша шығын (Н)	1 188 000
Материалдық шығын (М)	160 100
Қорытынды	3 105 389

Бұл кестеде Шымкент қаласындағы Wi-Max кең жолақты сымсыз желілерін жобалау үшін кететін жылдық эксплуатациялық шығындар мәні келтірілген (кесте 4.5).

Интелектуалды еңбек бағасы

Жобаның бастапқы бағасын анықтау үшін белгілі бір рентабельді деңгей беріледі, телекоммуникация саласындағы рентабельдік деңгейдің мәні 20% құрайды және келесі өрнекпен анықталады:

Ц_П= С(1+P/100) (4.10)

Мұндағы Р–рентабельдік;

С – жобаның өзіндік құны.

Ц_П = 3105389(1+0,2)=3726466 теңге

Бұдан кейін НДС қосылғандағы бағасын анықтаймыз

Ц_Р = Ц_П + НДС (4.11)

Қосымша баға салығы (НДС 12%) болғандықтан, ол келесі өрнекпен анықталады:

Ц_Р = Ц_П + 1,12 (4.12)

Осыдан шығатын қорытынды баға:

Ц_Р = 3726466 +1,15 = 3727586 теңге

К е с т е 4.6 – Шымкент қаласындағы Wi-Max технологиясына ғылыми-зерттеу жұмыстары үшін кеткен экплуатациялық шығындар

N	Көрсеткіштер атаулары	Өлшем бірлігі	Барлығы
1	Қызметкерлер саны	дана	2
2	Жылдық эксплуатациялық шығын: а)Еңбек ақысы төлемдері ә)Әлеуметтік қажеттіліктерге бөлінген қаржы б) Материалдық шығын в)Қосымша шығындар г)Электрэнергиясы шығыны Барлығы	теңге	1 584 000 156 816 160 100 1 188 000 16 473 3 105 389
3	Рентабельдік	%	20
4	Интелектуалды еңбектің бастапқы бағасы	теңге	3 726 466
5	НДС қосылғандағы баға	теңге	3 727 586

5 Еңбек қауіпсіздігі бөдімі