Тэматыка рэфератаў

па курсе “Гісторыя беларускай літаратуры” (ХІ-ХVІІІ стст.)

1. Афарызмы ў біблійнай кнізе “Псалтыр”.

2. Паэтыка старазапаветнай кнігі “Найвышэйшая песня”.

3. Агіяграфія: генезіс і сутнасць.

4. Ідэальны характар у старабеларускай агіяграфіі ХІІІ ст.

5. З гісторыі красамоўства: Кірыла Тураўскі.

6. Гіпотэзы ўзнікнення летапісання ў Кіеўскай Русі.

7. Легенды і паданні ў “Аповесці мінулых гадоў”.

8. Міфалагічныя вобразы ў “Слове пра паход Ігаравы”.

9. Сімволіка “Слова пра паход Ігаравы”.

10. Паломніцкая літаратура. “Хаджэнне ў Царград” Ігнація Смаляціча.

11. Нарацыя ў беларуска-літоўскіх летапісах ХV – ХVІ ст.

12. Ф.Скарына – філосаф.

13. Хрысталагічная праблема па С.Буднаму.

14. Мікола Гусоўскі: жыццё і гісторыя напісання паэмы “Песня пра зубра”.

15. “Дзесяцігадовая аповесць ваенных спраў” А.Рымшы як эпічная паэма.

16. “Пруская вайна” Яна Вісліцкага – гімн Грунвальду.

17. Мемуары ХVІІ стагоддзя: генезіс і сутнасць жанру.

18. “Баркулабаўская хроніка” – гісторыя “domusa”.

19. Палемічная літаратура ХVІІ ст.: Пётр Скарга.

20. Паэтыка “Трэнаса” М.Сматрыцкага.

21. Тэматыка “Апокрысіса” К.Філалета.

22. “Дыярыуш” А.Філіповіча як сінтэз мемуараў і палемікі.

23. Мастацкія вартасці “Лістоў” Ф.Кміты-Чарнабыльскага.

24. Ф.Еўлашоўскі і яго “Дзённік”.

25. Сатырычная літаратура ХVІІ ст.: “Прамова Мялешкі”.

26. Мастацкія вартасці “Магілёўскай хронікі” Т.Сурты і Ю.Трубніцкага.

27. З гісторыі батлейкі на Беларусі.

28. Уршуля Францішка Радзівіл – “белая дама Нясвіжа”.

29. Школьны тэатр на Беларусі ў ХVІІІ ст.

30. Саламея Пільштынова-Русецкая і яе раман “Авантуры майго жыцця”.

31. Гусарскія мемуары С.Маскевіча: тэматычны змест, асоба аўтара.

32. Вобраз Ф.Скарыны ў рамане-эсэ А.Лойкі “Францыск Скарына, або Сонца Маладзіковае”.

33. Вобраз Еўфрасінні Полацкай ў творчасці У.Арлова.

34. Усяслаў Полацкі ў творчасці Л.Дайнекі.

35. Гістарычная тэма ў паэзіі У.Караткевіча.

Пытанні да экзамена па курсе «Гісторыя беларускай літаратуры хі-хvііі стст.” для іі курса фбфк (азн)

Складальнік – ст. выкл. Таранеўскі В.У.

1. Літаратура Кіеўскай Русі (агульная характарыстыка царкоўнай і свецкай

2. літаратуры Кіеўскай Русі. Асноўныя жанры літаратуры К.Р. – перакладной і арыгінальнай, рэлігійна-царкоўнай і свецкай).

3. Рэлігійна-перакладная літаратура Кіеўскай Русі (чэцці, чэцці-мінеі, часасловы, трыёдзі, палеі і г.д.) Апокрыфы, «Хаджэнне Багародзіцы па пакутах». Тэматычны і ідэйны змест апокрыфа.

4. Перакладная літаратура Кіеўскай Русі. Біблія як помнік літаратуры і як кананічная служэбная кніга (Стары і Новы Запавет).

5. Перакладная літаратура Кіеўскай Русі. Біблія. Гісторыя ўзнікнення і станаўлення Новага і Старога Запаветаў. Агульная характарыстыка (тэматычны змест) аднаго з «Евангелляў» (на выбар).

6. Пераклады Бібліі. Жанры біблійных кніжак. Агульная характарыстыка (тэматычны змест) аднаго з «Евангелляў» (на выбар).

7. Першыя помнікі пісьменства, першыя рэлігійна-асветніцкія дзеячы на тэрыторыі будучай сярэднявяковай Беларусі (Е.Полацкая, К.Тураўскі, А.Смаленскі, К.Смаляціч).

8. Кірыла Тураўскі. Яго жыццё і агульная характарыстыка літаратурнай творчасці. «Слова на ўзнясенне», тэматычны змест «Слова…», яго маральны пафас і паэтыка.

9. Кірыла Тураўскі. З гісторыі красамоўства (панегірычнае і дыдактычнае красамоўства). «Слова аб артусе», тэматычны змест «Слова…», яго маральны пафас і паэтыка.

10. К.Тураўскі. Тэматычны змест праложнага «Жыція Кірылы Тураўскага». Ампфлікацыя як адзін з самых значных паэтычных прыёмаў ва ўрачыстых «Словах…» К.Тураўскага.

11. К.Тураўскі «Прытча пра сляпога і кульгавага». Гісторыя ўзнікнення, філасофска-алегарычны змест «Прытчы…».

12. Е.Полацкая. Жыццёвы шлях, кніжная і грамадская дзейнасць асветніцы. Паняцце аб агіяграфічным жанры ў рэлігійнай літаратуры Х-ХІІ стст.

13. «Жыціе Еўфрасінні Полацкай». Структура «Жыція…», яго тэматычны змест і мастацкія вартасці.

14. «Жыціе Еўфрасінні Полацкай». Вобраз асветніцы ў «Жыціі». Гісторыя ўзнікнення агіяграфіі ў Кіеўскай Русі.

15. Аўрамій Смаленскі. Жыццёвы шлях, кніжная і грамадская дзейнасць А.Смаленскага. «Апакаліпсіс» Яна Багаслова.

16. «Жыціе Аўраамія Смаленскага». Структура «Жыція», яго тэматычны змест. Маральны пафас, вобраз Аўраамія.

17. Клімент Смаляціч. Звесткі аб ім. «Аповесць пра Меркурыя Смаленскага». Тэматычны і ідэйны змест «Аповесці», вобраз Меркурыя.

18. «Слова пра паход Ігаравы». Творчая гісторыя і публікацыі помніка. Час напісання, прататыпныя падзеі і людзі. Знаходка рукапіса ў канцы ХVІІІ ст. Спрэчкі аб аўтэнтычнасці твора. Праблема аўтарства “Слова…”.

19. Ідэйны змест “Слова пра паход Ігаравы”. Вобразы Рускай зямлі, князёў (Усяслаў Чарадзей, Ігар, Буй-тур Усевалад).

20. Міфалагічныя вобразы ў “Слове пра паход Ігаравы”. Язычніцкі боскі пантэон, вобраз Баяна.

21. Вобразы-сімвалы ў “Слове пра паход Ігаравы”. Пераклады “Слова…” на беларускую мову.

22. Летапісанне Кіеўскай Русі. Узнікненне летапісання (гіпотэзы А.Шахматава і Дз.Ліхачова).

23. “Аповесци мінулых гадоў” як пачатковы летапіс. Паняцце летапісу, пагадавы запіс і летапіснае апавяданне ў “Аповесцей мінулых гадоў”.

24. Беларуска-літоўскае летапісанне. Час і прычыны ўзнікнення. Асноўныя спісы і зводы летапісаў, якія дайшлі да нашага часу.

25. Беларуска-літоўскія летапісы. “Летапісец Вялікіх князёў Літоўскіх”. Тэматычны змест, летапіснае апавяданне ў “Летапісцы”.

26. Беларуска-літоўскія летапісы. “Летапіс 1446 года”. Ідэйны і тэматычны змест. Вітаўт і Свідрыгайла ў “Летапісе…”.

27. Беларуска-літоўскія летапісы. “Хроніка Вялікага княства Літоўскага і Жамойцкага”. Летапіснае апавяданне пра Палямона, пра заснаванне Вільні князем Гедымінам.

28. Беларуска-літоўскія летапісы. “Хроніка Быхаўца”. Тэматычны і ідэйны змест летапісных апавяданняў пра Палямона і паход князя Альгерда на Маскву.

29. Адраджэнне. Гуманізм як філасофія Адраджэння. Антрапацэнтрызм. Дзеячы Адраджэння (Ф.Скарына, М.Гусоўскі).

30. Кнігавыдавецкая дзейнасць Ф.Скарыны (пражскі і беларускі перыяды). Агульная характарыстыка біблійных кніг, выдадзеных Ф.Скарынам.

31. Прадмовы і пасляслоўя Ф.Скарыны як выяўленне яго асветніцтва і гуманізму. Вобраз Ф.Скарыны ў беларускай літаратуры.

32. М.Гусоўскі. Біяграфія і агульная характарыстыка творчага шляху. Творчая гісторыя паэмы “Песня пра зубра”.

33. “Песня пра зубра” як гераічны эпас. Вобраз князя Вітаўта. Пераклічка “Песні…” са “Словам пра паход Ігаравы” паводле ідэйнага зместу.

34. Вобраз зубра ў паэме М.Гусоўскага “Песня пра зубра”. Выява праз гэты вобраз светапогляду і светаўспрымання сярэднявяковага і рэнесанснага чалавека.

35. Ян Вісліцкі. Біяграфічныя звесткі. Паэма “Пруская вайна” – выдатны помнік Грунвальду. Структура паэмы, яе ідэйны змест.

36. Агульнае паняцце аб Рэфармацыі. Рэфармацыйныя плыні (лютэранства, кальвінізм, арыянства, антытрынітарыі і інш.). С.Будны. Біяграфія.

37. С.Будны. Грамадская і кнігавыдавецкая дзейнасць. Кнігі С.Буднага на старабеларускай мове. Прадмова да “Катэхізіса”, патрыятычныя ідэі, погляды на мову і асвету.

38. С.Будны. Агульная характарыстыка напісанага і выдадзенага С.Будным на лацінскай і польскай мовах.

39. В.Цяпінскі. Біяграфічныя звесткі. Кнігавыдавецкая дзейнасць В.Цяпінскага. Прадмова да “Евангелля”, яе патрыятычны пафас, антыфеадальная накіраванасць.

40. Ф.Еўлашоўскі. Біяграфічныя звесткі. “Дзённік” Ф.Еўлашоўскага, яго творчая гісторыя. Шляхта ў “Дзённіку”, шляхецкі патрыятызм мемуарыста.

41. Ф.Кміта-Чарнабыльскі. Біяграфічныя звесткі. “Лісты” Ф.Кміты-Чарнабыльскага як выдатны помнік мемуарнай літаратуры канца ХVІ стагоддзя.

42. А.Рымша. Біяграфічныя звесткі. Агульная характарыстыка літаратурнай творчасці. Паэма “Дэкатэрас Акроама…”. Адлюстраванне ў ёй рэальных падзей Лівонскай вайны. Ідэйны змест паэмы, вобраз К.Радзівіла.

43. Царкоўна-палемічная публіцыстыка. Прычыны ўзнікнення. Пісьменнікі-палемісты (М.Сматрыцкі, А.Філіповіч, К.Філалет).

44. Мялецій Сматрыцкі. Біяграфія. “Трынас”. Прадгісторыя ўзнікнення помніка. Вобраз маці-царквы, мастацкія вартасці “Трынаса”.

45. Апанас Філіповіч. Біяграфічныя звесткі. “Дыярывуш” А.Філіповіча – выдатны помнік палемічнай літаратуры першай паловы ХVІІ ст.

46. Крыштоф Філалет і яго “Апокрысіс”. Тэматычны змест “Апокрысіса”.

47. Сатырычная літаратура. “Прамова Мялешкі”. Творчая гісторыя помніка. Ідэйны і тэматычны змест “Прамовы…”.

48. Сатырычная літаратура “Ліст да Абуховіча”. Ідэйны і тэматычны змест “Ліста…”, народна-размоўныя элементы ў яго мове.

49. Мемуарная літаратура. “Баркулабаўская хроніка”. Час ўзнікнення. Праблема аўтарства. Летапісныя традыцыі ў “Хроніцы…”.

50. “Баркулабаўская хроніка”. Тэматычны змест, асоба летапісца ў “Хроніцы…”.

51. “Хроніка” Яна Цадроўскага. Тэматычны змест, жыццёвы шлях мемуарства.

52. “Дыярывуш” П.К.Абуховіча. Тэматычны змест і мастацкія вартасці “Дыярывуша”, асоба мемуарыста ў ім.

53. “Дыярывуш” і запіскі Я.У.Пачобута-Адляніцкага. Тэматычны змест, мастацкія вартасці “Дыярывуша”, асоба мемуарыста ў ім.

54. Гарадское летапісанне. “Магілёўская хроніка” Т.Р.Сурты і Ю.Трубніцкага. Звесткі пра аўтара. Тэматычны змест “Хронікі”, яе мастацкія вартасці.

55. Гарадское летапісанне. “Віцебскі летапіс” М.Панцырнага і С.Аверкі. Звесткі пра аўтараў. Тэматычны змест летапісу.

56. Паэзія ХVІІ ст. “Лямент на жалосное преставление отца Леонтия Карповича”. Змест твора, яго мастацкія вартасці.

57. Бібліяграфія курса старажытнай беларускай літаратуры.

58. Сучасная беларуская гістарычная проза (раманы Л.Дайнекі, А.Лойкі, У.Арлова і інш.).

59. Агульная характарыстыка навуковай літаратуры апошніх 10-ці гадоў па курсе “Старажытная беларуская літаратура”.

60. Сімяон Полацкі. Жыццёвы шлях. Агульная характарыстыка творчасці беларускага перыяду.

61. Саламон Рысінскі. Агульная характарыстыка жыццёвага і літаратуранага шляху. Любчанскі парэміялагічны зборнік С.Рысінскага.

62. Агульнае паняцце пра паломніцкую літаратуру. Час узнікнення, тэматычны змест “Падарожжа да святой зямлі” М.Крыштафа Радзівіла (Сіроткі), асоба аўтара.

63. Тэатр на Беларусі. Школьны тэатр. Інтэрмедыі. Батлейка.