Трассаны геометриялық нивелирлеу журналын өңдеу және профилін салу.
Әр бір студентке жұмыс басында геометриялық нивелирлеу журналының бланкісі және бастапқы берілістері көрсетілген тапсырмалар журналы беріледі, онда: трассадағы байланыстырушы және аралық нүктелерінің белгілерін есептеу керек, ендік және көлденең профильдерін салу қажет. Ендік профильде жобалау түзуін салу керек.
Бастапқы Рп1 және Рп2 реперлерінің белгілерін оқытушы көрсетеді.
№ 1 тапсырма. Геометриялық нивелирлеу журналын өңдеу жұмысы:
1.1 Рейкадағы қызыл және қара жақтардағы алынған көрсеткіштердің айырмасын есептейміз, ол «нөлдік айырмашылықтан» екі жаққа да 3мм- ден аспауы керек. Бұл айырмаларды («рейка табаны» көрсеткіштердің астына жазып қою керек. 4 кесте. )
1.2 Байланыстырушы пикеттердің «һ» артықшылығын есептеу керек. Ол рейканың қара және қызыл жақтарынан алынған «а» артқы және «b» алдыңғыларының айырмашылығы ретінде алынды (ортадан санағанда минус артқа қарағандағы көрсеткіш).
һ = a-b һқр = ақр – bқр (1)
һқз = ақз – bқз
1.3 Қызыл және қара жақтары бойынша есептеген артықшылардың орта мәнін есептедік.
Һор = (һқр+һқз) / 2 (2)
Бұлардың орта мәнін келесі графаның бірінші жолына бүтінге дейін дөңгелектеп жазу керек. (мм)
1.4 Мына формула бойынша
( Σар – Σал ) / 2 = Σһор (3)
журналдың әрбір бетіндегі есептеулерді тексеріп отыру керек; мұндағы «а», «b» – қара және қызыл жақтаулардың алдыңғы және артқы көрсеткіштерінің қосындысы;
Ст.№ |
ПК № |
Санақтар |
Ауытқулар (мм) |
ГИ (м) |
Н (м) |
||||
артқы |
Алғы |
Аралық |
Һ |
һор |
һтүз |
||||
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
1 |
Рп1 |
1540 |
|
|
|
|
|
|
|
|
6223 |
|
|
- 105 |
+1 |
|
|
|
|
ПК 0 |
|
1645 |
|
- 108 |
- 106 |
-105 |
|
|
|
|
|
6331 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
ПК 0 |
0435 |
|
|
|
|
|
|
|
|
5120 |
|
|
|
|
|
|
|
|
+ 42 |
|
|
0157 |
- 2178 |
+1 |
|
|
|
|
+ 68 |
|
|
1835 |
- 2177 |
- 2178 |
-2177 |
|
|
|
ПК 1 |
|
2613 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7297 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
ПК 1 |
2942 |
|
|
|
|
|
|
|
П +8 |
7629 |
|
2987 |
|
|
|
|
|
|
П +15 |
|
|
1847 |
+ 2735 |
+1 |
|
|
|
|
Л + 8 |
|
|
2332 |
+ 2734 |
+ 2734 |
+2735 |
|
|
|
Л +15 |
|
|
1312 |
|
|
|
|
|
|
Х1 |
|
0207 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4995 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
Х1 |
2755 |
|
|
|
|
|
|
|
|
7440 |
|
|
+ 2000 |
+1 |
|
|
|
|
Х2 |
|
0755 |
|
+ 1999 |
+ 2000 |
+2001 |
|
|
|
|
|
5441 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
Х2 |
2682 |
|
|
|
|
|
|
|
|
7367 |
|
|
+ 987 |
+1 |
|
|
|
|
ПК 2 |
|
1695 |
|
+ 988 |
+ 988 |
+ 989 |
|
|
|
|
|
6379 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
ПК 2 |
1672 |
|
|
|
|
|
|
|
|
6359 |
|
|
|
|
|
|
|
|
+ 26 |
|
|
0892 |
- 846 |
+1 |
|
|
|
|
+ 76 |
|
|
2998 |
- 844 |
- 845 |
-844 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ПК 3 |
|
2518 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7203 |
|
|
|
|
|
|
|
Бақылау |
|
52184
|
46979
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5185 |
|
|
|
|
|
|
|
7 |
ПK 3 |
1563 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
6248 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
+ 20 |
|
|
0462 |
- 1400 |
+2 |
|
|
|
|||||||
+ 30 |
|
|
0360 |
- 1401 |
- 1401 |
-1399 |
|
|
|||||||
+ 42 |
|
|
0269 |
|
|
|
|
|
|||||||
Х3 |
|
2963 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
7649 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|||||||||||||||
8 |
Х3 |
1244 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
5930 |
|
|
- 1476 |
+2 |
|
|
|
|||||||
+ 68 |
|
|
2897 |
- 1478 |
- 1477 |
- 1475 |
|
|
|||||||
ПК 4 |
|
2720 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
7408 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
9 |
ПК 4 |
2980 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
7667 |
|
|
+ 2941 |
+2 |
|
|
|
|||||||
+ 16 |
|
0039 |
|
+ 2941 |
+2941 |
+2943 |
|
|
|||||||
|
|
4726 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
10 |
+ 16 |
0130 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
4817 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
+ 38 |
|
|
0130 |
- 2843 |
+2 |
|
|
|
|||||||
+ 74 |
|
|
2975 |
- 2841 |
- 2842 |
-2840 |
|
|
|||||||
ПК 5 |
|
2973 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
7658 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
11 |
ПК 5 |
2995 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
7682 |
|
|
+ 2901 |
+2 |
|
|
|
|||||||
Х4 |
|
0094 |
|
+ 2899 |
+ 2900 |
+2902 |
|
|
|||||||
|
|
4783 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
12 |
Х4 |
1143 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
5830 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
+ 38 |
|
|
0122 |
- 1819 |
+2 |
|
|
|
|||||||
+ 86 |
|
|
0143 |
- 1816 |
- 1818 |
-1816 |
|
|
|||||||
Рп 2(ПК6) |
|
2962 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
7646 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
Бақылау |
|
48229 |
51621 |
|
-3392 |
-1697 |
|
|
|
||||||
|
|
- 3392 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Жалпы Бақылау |
|
100393 |
98600 |
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
1793 |
|
1793 |
+896 |
+914 |
|
|
|||||||
1 – кесте.
Σһт = HPn2 – HPn1 = +914 мм, fhnp = Σhop – Σқтүз = -18 мм,
fрұқ = 50√L = ± 40 мм.
Σһор - берілген беттегі артықшылықтардың қосындысы.
1.5 Нивелирлік жүрістің дұрыстығын тексеру үшін, жүрістердің байланыспаушылықтарынан
Ғһ = Σһор - (НРп2- НРп1 ) (4)
формуласы бойынша есептедік, мұндағы Σһор - барлық жүрістердегі орташа артықшылықтардың қосындысы.
Байланыспаушылықтың рұқсат мәнін
fрұқ =(±50√L (мм) (5)
формуласы бойынша есептедік. Егер (fһ) < (fрұқ) болса, онда оны барлық артықшылықтарға бүтін түрде (мм) біркелкі етіп бөліп, кері таңбамен түзетулер ретінде енгізу қажет. Түзетілген артықшылықтарды журналға жазу керек.
1.6. Нп+1 = Нп + һt (6) формуласы бойынша байланыстырушы нүктелердің белгілерін есептеу керек, мұндағы һt – түзетілген артықшылық.
1.7. Құралдың горизонты (ГИ) арқылы аралық нүктелердің белгілерін ( полюстік және ендік нүктелердің)
ГИ = Нар+ ақр, (7)
есептеу керек, мұндағы
Нар - байланыстырушы нүктелер белгісі,
ақр – осы нүктеге қойылған рейканың қара жағындағы белгі көрсеткіш.
На = ГИ - аа (8)
На - аралық нүкте белгісі
аа- осы нүктеде тұрған рейкадағы белгі.
Геометриялық нивелирлеу журналын толтыру үлгісі 4 кестеде көрсетілген. Тапсырма кафедрада көрсетілген үлгі бойынша орындалады.
№ 2 тапсырма. Профильді салу.
Миллиметрлік қағазды (мөлшері 290х1000мм), техникалық нивелирлеудің нәтижелері бойынша, ендік және көлденең профильдер салынады. Оның горизонталь масштабы – 1:2000 алынады.
Мөлшерлері және графаларының атаулары 14- суретте көрсетілгендей етіп профиль шаршысын сызып алу керек. Ол үшін қағаздың жоғарғы жағынан 12 см жер қалдырып, трассаның ұзындығынан 5 см ұзын горизонталь түзу жүргізіледі. Сосын оған
0,5 см ұзын горизонталь түзу жүргізіледі. Сосын оған 0,5 см төмен
параллель түзу жүргіземіз. Одан әрі төменірек аралықтары 1,0 см;
2,0 см; 1,5 см; 1,0 см; 1,5 см; 0,5 см; 0,5 см; 2,0 см болатын түзу-
лер сызып шығу керек.
Профильді төмендегідей құрып шығу қажет:
2.1. 7 графаны толтырып, ондағы пикеттер мен плюстік нүктелерді
вертикаль сызықшалармен белгілеу керек.
Горизонталь масштаб 1: 2000 алынады. Егер пикеттер арасында
полюстік нүктелер болмаса, онда 100 аралық жазылмайды.
2.2. 6 графаға нивелирлеу журналынан алынған барлық пикеттер
мен аралық нүктелердің (ендіктерден басқаларын) белгілерін 0,01
м - ге дейін дөңгелектеп жазу керек.
2.3. Профильдегі ең төменгі нүктеге дейінгі аралық 5- 6 см-ден
аспайтындай етіп шаршының жоғарғы сызығы үшін шартты го-
ризонтты есептеу керек.
Вертикаль масштаб 1: 200. Демек ол 10-12 см. Егер жердің мини-
маль белгісі 150.899 м-ге тең болса (4 табл.), онда шартты гори-
зонтты 150 м-ге тең деп алады.
2.4. Берілген нүкте және шартты горизонттың белгілерінің айырма-
шылығына тең болатын масштабта шаршының жоғарғы нүктесі-
нен бастап координаталарды салып шығу керек те, координата-ларды түзулермен қоса отырып, жер бетінің, жер бетінің трасса осі бойынша профилін аламыз.
2.5. Пикетаж журналы бойынша шаршыдағы «Трасса планы» бөлі-
гіне (3 графа) трасса планын құрып шығу керек. (15 сурет).