Диаграмманы редактрлеу.

Диаграмманы құрастырған соң оны редактрлеу қажеттілігі туындайды. Мысалы, оның орналасуын немесе өлшемін өзгерту қажет. Диаграмманы редактрлеу үшін оны нысан сияқты белгілеу (белсенді ету) – диаграммада тышқанның сро жақ батырмасын шерту керек. Бұл кезде диаграмма суретінің айналасында кішкентай квадраттар пайда болады. Осындай кішкентай квадраттардан құрылған рамканың пайда болуы белгіленген нысанның редактрленуі болып жатқанын білдереді.

Диаграмманы редактрлеуді Диаграмма саймандар панелінің көмегімен орындаған ыңғайлы. Бұл панель диаграмма немесе оның элементерінің бірі белгіленген кезде пайда болады. Диагрраманы редактрлеудің негізгі тәсілдерін қарастырайық.

Диаграмманың орнын ауыстыру.

Алдымен диаграмманы белгілейді. Диаграмманың орнын ауыстыру үшін оның шетін тышқанмен ұстап, беттің кез келген жеріне апаруға болады.

Диаграмма өлшемдерін өзгерту.

Диаграмманы құрастырған соң кейбір элементтерге орын жетпей қалады немесе, керісінше, тым үлкен болып қалуы мүмкін. Бұл кемшілікті жою оңай. Тышқанмен диаграмманың кезк елген элементін шертіп қалғанда, олардың шеттерінде кішкентай квадраттар пайда болады. Олардың кез келгенін ұстап, өлшемдерінің ұлғаюы немесе кішірею жағына тартуға болады. Басқа тәсілі: рамка шетіне тышқан нұсқағышын апарып, нұсқағыш екі жақты стрелка түріне ие болғанда тышқанның сол жақ батырмасын басып, рамканы созу немесе қысу керек.

Егер бүкіл диаграмманы белгілесеңіз, өлшемдердің ұлғаю не кішіреуі диаграмманың барлық элементтеріне қатысты болады.

Жазбаларды редактрлеу.

Жазбаны диаграмма элементі ретінде белгілеңіз. Осыдан кейін қажетті түрлендіулер өткізіңіз. Мысалы, жазбаның орнын ауыстырыңыз немесе шрифт типі мен өлшемін өзгертіңіз.

Диаграмманы өшіру.

Диаграмманы өшіру үшін оны нысан ретінде белгілеу (редактрлеу режиміне кіру) керек. Осыдан соң пернетақтада Delete пернесін басу керек.

ӨЗІНДІК ЖҰМЫС.

Тапсырма 1

1. Арифметикалық прогрессияның n –ші мүшесінің қосындысын табатын кесте құр. Арифметикалық прогрессияның n –ші мүшесін мына формула арқылы шығарылатының еске түсірейік. Мұнда а_1- прогрессияның бірінші мүшесі, ал d арифметикалық прогрессияның разность түрі. Арифметикалық прогрессияның бірінші n мүшесі мына формулмен шешіледі . Есепті шешпес бұрын прогрессияның бірінші мүшесін табу керек. Мысалға 2 санын алындар. Бұл тапсыраманы орындау үшін келесі әрекеттерді орындау қажет.

2. Екінші жолды белгіленіз.Талап қойылған өлшемді орнатыныз: қаріптерді курсивпен, ол үшін саймандар тақтасында К қаріпімен белгіленген пиктограммасын басып, қаріп өлшемін Times New Roman 12 пт өзгертеміз.

3. А1 ұяшығын белгілеп кестеміздің тақырыбын «Арифметикалық прогрессияның n –ші мүшесін жән n –мүшесінің қосындысын есептеу» деп қойамыз.Тақырып бір жолға орналасып, бірнеше ұяшық алуы мүмкін.

4. Тақырып жолының бағандарын түрлендіру керек. Ол үшін А2 ұяшығына «d» қаріпін, В2 – ұяшығына «n», С2 –ұяшығына «a_n», D2 –ұяшығына «S_n» қаріптерін енгізініз. Жоғарғы индекстерді бегілеу үшін алдымен мына индекстерді белгілеу керек (сізде алдымен жолға әдеттегідей n қаріпін С2 және D2 ұяшығына енгіземіз). Келесі мәзір жолынан ФорматҰяшық командасын орындап, Шрифт вкладкасын орындап Эффекты ажыратып қосу тобынан төменгі индекс ажыратып қосқышын айрықшалау қажет.

5. А3 ұяшығына арифметикалық прогрессияның айырымын енгізіп, мысалы 0,725 санын енгіз. Осылайша төменгі ұяшықтар қатарын осындай сандармен толтыру керек. Ол үшін А3 ұяшығын белгілеп Маркер толтыру көмегімен А3 ұяшығынан төмен орналасқан 10-шы ұяшыққа дейін созамыз.

6. Келесі бағанға қатарынан 1 ден 10-ға дейінгі сандарды орналастыр. В3 ұяшығына 1 санын, В4 ұяшығына 2 санын орналастырып, екі ұяшықты яғни В3, В4 ұяшықтарын белгілеп Маркер толтырғыш көмегімен төменге қарай 8 ұяшық А12 дейін созыныз. Сол кезде баған автоматты түрде 1ден 10 дейін толтырылады.

7. С бағанына арифметикалық прогрессияның мүшелерін орналастыр. С3 ұяшығына арифметикалық прогрессияның бірінші мүшесі, мысалы -2 енгіз. Енді С4 ұяшығын арифметикалық прогрессияның n –ші мүшесін есептейтін формуланы енгіз. Ол үшін С4 ұяшығын белгілеп, міндетті түрде латынға көшіп, осы ұяшыққа =С3+А3 формуласын жаз. Enter батырмасын басу арқылы ұяшықтағы формуланы бекітініз.С4 ұяшығын белгілеп, Маркер толтыруды С12 ұяшығына дейін соз. Сонда белгіленген ұяшықтар арифметикалық прогрессияның n –ші мүшесін есептейтін формуламен толтырылады.

8. D3 ұяшығына арифметикалық прогрессияның бірінші n –ші мүшесінің қосындысын септейтін мына =(-2+С3)*B3/2 формуланы енгіз. D3 ұяшығын белгілеп Маркер толтыру көмегімен төменгі D12 ұяшығына дейін созу арқылы толтыр. Енді кесте толығымен толтырылды. Тек көркемдеу ғана қалды.

9. Мәліметтерді автоматты түрде баған бойымен туралау керек. Ол үшін ұяшық аралықтар белгіленіз А2:D12. Формат мәзірінен СтолбецАвтоподбор ширины командасын орындаймыз.

10. Енді кестенін тақырыбын көркемдеу керек немесе тақырып орналасқан ұяшықты: «Арифметикалық прогрессияның n –ші мүшесін жән n –мүшесінің қосындысын». А1 ден D1дейінгі ұяшықтарды белгілеп, ФорматЯчейки командасын тандап, Выравнивание закладкасында түзетуді және Выравнивание по горизонтали тобында по центру выделению айырып қосқышын орнатып,ал Отображение тобынан – сөздерді ауыстыру керек. ОК батырмасын басыныз. Бұл кесте тақырыбын бірнеше жол және белгіленген ұяшықтардын ортасына орналастыруға мүмкіндік береді.

11. Кестеге түзетулер енгізініз. Ол үшін А2:D12 ұяшық аралықтарын белгілеп (тақырыпсыз кесте), ФорматЯчейки командасын орындап, Граница закладкасын тандап, сызық түрін тандап, ішкі және сыртқы қосқыштарды айрықшалау қажет. ОК батырмасын басыныз.Содан кейін тақырыпқа қатысты ұяшық блоктары: А1 ден D1 дейін, және осы әрекеттерді қайталай отырып ішік қосқышты орнатыныз. Бұл жағдайда барлық ұяшықтарда емес тек белгіленген ұяшықтарда жақтаулар пайда болады.

12. Кестенің сонғы түрін ФайлПредварительный просмотр командасын орындау арқылы көре аламыз.

Егер сіз берілген тапсырмаларды толығымен орындасаныз сізде мына түрдегі кесте пайда болуы керек.

	A	B	C	D
1	Арифметикалық прогрессияның n –ші мүшесін жән n –мүшесінің қосындысын есептеу
2	d	n	An	Sn
3	0.725	1	-2	-2
4	0.725	2	-1.275	-3.275
5	0.725	3	-0.55	-3.825
6	0.725	4	0.175	-3.65
7	0.725	5	09	-2.75
8	0.725	6	1.625	-1.125
9	0.725	7	2.35	1.225
10	0.725	8	3.075	4.3
11	0.725	9	3.8	8.1
12	0.725	10	4.525	12.625

Тапсырма 2

1. Вычислите значение sin суммы чисел находящихся в нескольких ячейках. Наберите в ячейках А1 по А5 числа: 12, 34, 56, -43, 9.

2. В ячейке А6 наберите формулы: =SIN (СУММ(А1:А5)) и нажмите Enter. В результате в ячейке А6 появится число: -0,89793.

3. Для выполнения этого задания требовалось знание имени нужной вам функции. Если вы не знаете, каким именем задается та или иная функция, то следует воспользоваться Мастером функций. Вычислите значение cos суммы чисел находящихся в ячейках А1 по А5 с помощью Мастера функций.

4. Выделите ячейку В6, выполните команду: в меню Формулы выбрать пункт Функция или нажмите на кнопку Мастер функций в строке формул.

5. В появившемся диалоговом окне Мастера функций в группе Категория выберите Математические. Затем в группе Функция выберите COS.

6. Для того чтобы посчитать сумму чисел в нескольких ячейках необязательно набирать команду СУММ с клавиатуры, а можно нажать на значок в виде направленного вниз треугольника в Строке формул слева от красного крестика. В результате появится список наиболее часто употребляемых функций, среди которых находится и СУММ. Выберите ее.

7. Прижимая правую кнопку мыши, перетащите диалоговое окно Мастера функций в сторону так, чтобы были видны ячейки с вашими числами. Выделите их. В результате в Строке формул появится адрес выделенного интервала ячеек. Нажмите OK. В ячекй В6 должно появиться число: 0,440143.

Тапсырма 3

1. Составьте таблицу квадратов двузначных чисел. Верхняя строка этой таблицы представляет собой ряд цифр от 0 до 9 – это цифры единичного разряда числа. Первый столбец таблицы квадратов содержит цифры от 1 до 9 – это десятки. Ячейка таблицы квадратов содержит результат возведения в квадрат двузначного числа, первая цифра (десятки) которого содержится в первом столбце, а вторая (единицы) – в верхней строке.

2. В ячейку А3 введите число 1, в ячейку А4 – число 2, выделите обе ячейки и протащите Маркер заполнения вниз, чтобы заполнить столбец числами от 1 до 9. Аналогично заполните ячейки В2 – К2 числами от 0 до 9.

3. После того как вы заполнили 2 строчку числами от 0 до 9, то все необходимые вам для работы ячейки одновременно не видны на экране. Сделайте их более узкими, но так, чтобы все столбцы имели одинаковую ширину (чего нельзя добиться, изменяя ширину столбцов мышкой). Для этого выделите столбцы от А до К и выполните команду ГлавнаяЯчейкиФорматШирина столбца, в поле ввода Ширина столбца введите какое-либо значение, меньшее установленного, например, 5.

4. В ячейку В3 следует поместить формулу, которая возводит в квадрат число, составленное из xbctkединиц). Остается возвести это число в квадрат.

5. Воспользуйтесь Мастером функций. Для этого выделите ячейку, в которой должен разместиться результат вычислений (В3), и выполните команду Формулы Вставить Функцию или нажмите на кнопку Мастер функций в строке формул.

6. В появившемся диалоговом окне Мастера функций среди предложенных категорий функций выберите «Математические», затем выберите нужную вам функцию: «СТЕПЕНЬ» и нажмите кнопку Шаг. В следующем диалоговом окне введите в окне Число ваше основание степени: А3*10+В2, и в окне Показатель – нужный показатель степени: 2. Так же, как и при непосредственном наборе формулы в ячейке электронной таблицы, нет необходимости вводить адрес каждой ячейки, на которую ссылается формула, с клавиатуры. Нажмите кнопку OK. Тогда в ячейке В3 появится результат вычислений. Однако полученную формулу нельзя скопировать на остальные ячейки таблицы, так как при этом будут изменены адреса ячеек А3 и В2.

7. В этом случае следует применить абсолютные ссылки на ячейки первого столбца и второй строки. Поэтому исправьте имеющуюся формулу =СТЕПЕНЬ(А3*10+В2;2) на правильную =СТЕПЕНЬ($А3*10+В$2;2). Для этого выделите ячейку В3 и, установив текстовый курсор в Строку формул, вставьте знак $ в указанные места.

8. Теперь с помощью Маркера заполнения заполните этой формулой все свободные ячейки таблицы: сначала протяните Маркер заполнения вправо, затем, не снимая выделения с полученного блока ячеек, вниз. Теперь таблица квадратов готова. Осталось ее только красиво оформить.

9. Оформите заголовок таблицы. В ячейке А1 установите размер шрифта 14пт и наберите «Таблица квадратов двузначных чисел».

10. Теперь следует установить заголовок по центру всей таблицы. Для этого выделите интервал ячеек с А1 по К1, в меню ГлавнаяЯчейкиФорматФормат ячеек вкладка Выравнивание. Затем в группе Выравнивание по горизонтали выберите по центру выделения и нажмите OK.

11. Для украшения электронного варианта документа выделите участки вашей таблицы разными цветами. Для изменения фона выделенного интервала ячеек в меню ГлавнаяШрифт в группе Цвет заливки любой цвет на ваш вкус. В образце таблице на рис.1. выбрано: бирюзовый для фона квадратов чисел; лиловый для фона цифр, составляющих единицы и десятки двузначного числа; коричнево-зеленый для фона заголовка таблицы. Цвет шрифта можно изменить, выбрав в меню Главная Шрифт, затем в группе Цвет текста установить любой из имеющихся там цветов. В образце таблице на рис.1. выбран белый цвет шрифта заголовка.

Если вы все сделали правильно, то у вас должна быть такая таблица (образец):

Таблица квадратов двузначных чисел
	0	1	2	3	4	5	6	7	8	9
1	100	121	144	169	196	225	256	289	324	361
2	400	441	484	529	576	625	676	729	784	841
3	900	961	1024	1089	1156	1225	1296	1369	1444	1521
4	1600	1681	1764	1849	1936	2025	2116	2209	2304	2401
5	2500	2601	2704	2809	2916	3025	3136	3249	3364	3481
6	3600	3721	3844	3969	4096	4225	4356	4489	4624	4761
7	4900	5041	5184	5329	5476	5625	5776	5929	6084	6241
8	6400	6561	6724	6889	7056	7225	7396	7569	7744	7921
9	8100	8281	8464	8649	8836	9025	9216	9409	9604	9801

Бақылау тапсырмасы