Тракторлардың түрлері

Ауыл шаруашылығында қолданылатын тракторлар әр түрлі көрсеткіштері бойынша бірнеше түрге бөлінеді. Осы принциппен бөлініп, бір топқа жататын тракторлар түрлерінің қасиеттері де бірдей болады.

Тракторлар ең алдымен атқаратын жұмыс түріне қарай үшке бөлінеді:

а) жалпы жұмысқа арналған тракторлар;

б) универсалды- қатараралық тракторлар;

в) арнаулы тракторлар

Жалпы жұмысқа арналған тракторлар ауыл шаруашылығыдағы негізгі жұмыстарды атқарады. Бірақ, олармен өсімдіктің қатараралығындағы жұмыстарды жүргізуге болмайды. Себебі олардың табандары жалпақ және ара қашықтықтары тұрақты болады. Ал универсалды- қатараралық тракторлармен ауыл шаруашылығындағы негізгі жұмыстармен қоса өсімдіктің қатарарлығындағы жұмыстарды да атқаруға болады. Сондықтан оларды « универсалды » деп атайды. Бұл тракторлардың жүргізгіш мүшелерінің ( дөңгелектер, шынжыр табандар)табаны өсімдік қатар аралығына сиятындай жіңішке жасалынып және трактордың көлденең бағытымен өлшенгендегі екі жүргіш мүшелерінің ара қашықтығын өзгертуге болады. Арнаулы тракторлар ауыл шарушылығындағы негізгі бір жұмысты ғана атқара алады. Бұған бау- бақшадағы немесе жүзім өсірудегі, мақта өсірудегі жұмыстарды ғана істейтін тракторлар жатады. Тракторларды тарту күшіне қарай біренше топқа бөледі, бұл топ олардың класы болып табылады. Әрбір класқа бірнеше маркалы тракторлар кіреді, бірақ олардың қалыпты тарту күштері сол класта көрсетілген шамадағыдай болады. Ол кластар мыналар: 6, 9, 14, 20, 30, 40, 50, 60 кН. Тракторлардың класын істелетін жұмыстың ауырлығына байланысты таңдап алады.

Тракторлар құрылысына қарай да бірнеше топқа бөлінеді. Жүргізгіш мүшелерінің түріне қарай дөңгелекті және шынжыр табанды тракторлар болады. Ал тұлғасының құрылысына қарай рамалы, жартылай рамалы, рамасыз тракторлар деп бөлінеді.

Тракторлардың осы түріне байланысты негізгі маркасы шығарылады да, оларға тиісті өзгертулер енгізу арқылы модификациялары жасалынады. Модификацияланған тракторлардың негізгі техникалық көрсеткіштері базалық марканың көрсеткіштерінен оншалықты өзгеше емес.

5. Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңіздер.

1. Атқаратын жұмыс түріне қарай тракторлар нешеге бөлінеді?

2. Жалпы жұмысқа арналған тракторлар қандай жұмыс атқарады?

3.Универсалды – қатараралық трактордың қызметі жалы айтып беріңіз.

4. Арнаулы тракторлар қандай жұмыс атқарады?

5. Тракторларды тарту күшіне қарай неше топқа бөлуге болады?

6. Мәтіннің мазмұнын айтыңыздар.

7. Сөйлемдерді орыс тіліне аударыңыздар.

Ілінісу муфтасының негізгі қызметі трансмиссияны двигательден аз уақытқа ажыратып, қайтадан оларды қосу болып табылады. Сондай аз уақытқа ажыратқанда, автомобильдерді қозғау үшін трансмиссиядағы берілісті қосады немесе жүріп келе жатқанда ауыстырады. Осындай жұмыстарды атқаратын ілінісу муфталары жүмыс принциптеріне қарай үш түрге бөлінеді: фрикциоңдық, гидравликалық және электромагниттік.

Фрикциондық ілінісу муфтасында беріліс үйкеліс күшінің әсерімен іске асырылады, яғни двигательге жетекші диск бекітіледі де оған трансмиссия білігінде бекітілген жетектелуші диск жанасып, үйкеліседі. Араларында пайда болған үйкеліс күшінің әсерінен жетектелуші диск айналады.