Автомбиль трансмиссиясы Трансмиссияның қызметі мен түрлері

Автомобиль трансмиссияның негізгі қызметі двигательдің иінді білігіндегі айналдыру моментін жетекші дөңгелектерге көбейтіп жеткізу болып табылады. Себебі иінді біліктен алынған айналдыру моментінің шамасы жетекші дөңгелекті айналдыруға жетпейді. Сондықтан иінді білік моментін көбейтуге тура келеді, ал оны көбейткенде айналыс жылдам-дығы азаяды. Себебі энергияның сақталу заңы бойынша күштен ұтсақ, жылдамдықтан ұтыламыз немесе керісінше.

Осыған қосымша, трансмиссия айналдыру моментін тек жетекші дөңгелекке жеткізіп қана бермейді, оның мәнін жұмыс кезінде өзгерте алатындай болуы керек. Себебі автомобиль орнынан қозғалып, инерция күштерін жеңгеннен кейін оның жүріс кедергісі азаяды. Сол кезде жүріс жылдамдығын артыра алатын мүмкіндікті тудыруға тиіс. Яғни трансмиссияның беріліс саны жұмыс жағдайына қарай әртүрлі болып өзгеруі керек.

Автомобильдің жетекші дөңгелегі біреу ғана болмайды, кем дегенде екеу немесе одан да көп болуы мүмкін. Трансмиссия сол жетекші дөңгелектерге айналдыру моментін таратып бөліп беруге тиіс. Осыларға қосымша, автомобиль орнында тұрғанда от алып тұрған двигательден трансмиссия ажырап, дөңгелектерге қозғалыс бермеуге тиіс, яғни трансмиссия қозғалтқышқа тұрақты жалғанып тұрмай, оны ажыратып тастайтын мүмкіндігі болуы қажет.

Сонымен, автомобиль трансмиссиясы иінді біліктен алынған айналдыру моментін жетекші дөңгелектерге көбейтіп, бөліп таратып берумен қатар, жұмыс кезінде берілетін моменттің мәнін өзгертіп отырады. Әрі трансмиссияны двигательге баптап қосу мен ажырату қызметін атқарады.

Жалпы қозғалатын машиналардың трансмиссияларын үш түрге бөледі: механикалық, электромеханикалық және гидромеханикалық. Механикалық трансмиссияның барлық тораптары механикалық берілістерден, яғни тісті берілістер, шынжырлы берілістер, белдікті берілістер, фрикционды берілістер т.с.с. берілістерден құралады. Осылай құрылған механикалық трансмиссияның негізгі кемшілігіне берілісті біркелкі емес, сатылы өзгертетіні жатады. Оның үстіне мұндай трансмиссияның мөлшерлері үлкен болып, көп металл шығындалады.

5. Сұрақтарға жауап беріңіздер.

1. Автомобиль трансмиссиясының негізгі қызметі қандай?

2. Автомобильдің жетекші дөңгелегі қанша?

3. Қашан автомобильдің жүріс кедергісі азаяды?

4.Трансмиссияның қандай түрлері болады?

6. Мәтінді әңгімелеу үшін қажетті сөздерді , сөз тіркестерін жазыңыздар.

7. Мәтіннің мазмұнын айтыңыздар

8. Сөйлемдерді орыс тіліне аударыңыздар.

Электромеханикалық трансмиссияда жетекші дөңгелекке қозғалтқыш қуаты электр өткізгіш сымдармен жеткізіледі. Ол үшін іштен жанатын қозғалтқыштан кейін механикалық энергияны электр энергия-сына айналдыратын генератор қойылады. Одан шыққан электр энергиясын өткізгіш сымдар арқылы жетекші дөңгелектерінің қасында орналасқан электр қозғалтқышына жібереді. Енді электр қозғалтқышы дөңгелектерді айналдырады. Бірақ, электр қозғалтқышының айналдыру моменті әлі де жеткіліксіз болғандықтан, оның қасына механикалық редуктор қойылады. Сондықтан да мұндай трансмиссияны электромеханикалық трансмиссия деп атайды. Осы электромеханикалық трансмиссия берілісті сатысыз өзгерткенімен, пайдалы әсер коэффиценті аз болады және құрылысы қымбат түсті металдардан жасалатындықтан өзіндік құны да артық болады. Сол себепті қазіргі автомобильдерде қолданылмайды.