§ 156. Операциялық жалға алу – жалға берушілердің қаржылық есептері

371. Жалға беруші осындай активтердің сипатына сәйкес операциялық жалға алуға берілген активтерді баланста ұсынады.

372. Жалға беруші операциялық жалға алудан түсетін жалдау кірісін өзге жүйелік негіз жалға берілген активтен пайданың түсуін азайтудың уақытша кестесін үздік ұсынуды қамтамасыз ететін жағдайды қоспағанда, жалға алу мерзімінің ішінде тікелей желілік негізде пайданың немесе залалдың құрамында таниды.

373. Жалға беруші шығындарды, оның ішінде жалдаудан кіріс алу кезінде шығыстар ретінде шеккен амортизацияны тануға тиіс. Жалға беруші жалдаудан түсетін кірісті (сақтандыру және қызмет көрсету сияқты қызметтерді көрсеткені үшін түсімдерді қоспағанда), егер төлемдер басқа негізде түсетін болса да, өзге жүйелік негіз жалға берілген активтен пайда алуды азайтудың уақытша кестесін үздік ұсынуды қамтамасыз ететін жағдайды қоспағанда, жалға алу мерзімі ішінде тікелей желілік негізде таниды.

374. Операциялық жалға алу жөнінде келіссөздер жүргізу және шарттар жасасу кезінде шеккен барлық бастапқы тікелей шығындарды жалға беруші жалға берілген активтің баланстық құнына қосылады және жалдаудан түсетін кіріс сияқты дәл сол негізде жалға алу мерзімі ішінде шығыс ретінде танылады.

375. Жалға берілген, амортизацияланатын активтер бойынша амортизациялауды есептеу саясаты ұқсас активтер үшін жалға берушінің қалыпты амортизациялау саясатына сәйкес келуге тиіс, ал амортизация осы Стандарттың 16-бөліміне сәйкес есептеледі.

376. Жалға алынатын активтің құнсыздануы болған не болмағанын анықтау үшін жалға беруші осы Стандарттың 26-бөлімін қолданады.

377. Жалға беруші ретінде әрекет ететін өндірушілер немесе дилерлер операциялық жалға алу шартын жасасу кезінде сатудан түсетін пайданы танымайды, өйткені ол сатуға баламалы емес.

378. Жалға берушілер операциялық жалға алу жөніндегі мынадай ақпаратты ашады:

1) жиынтығында, сондай-ақ әрбір болашақ кезең үшін жеке алғанда, мерзімінен бұрын тоқтату құқығынсыз операциялық жалға алу шарттары бойынша болашақ ең төмен жалға алу төлемдерін;

2) кіріс ретінде танылған шарты жалға алу төлемдерінің жалпы сомасын; және

3) жалға алушымен жасалған жалға алу шарттарының жалпы сипаттамасын.

§ 157. Кері жалға алумен сату операциялары

379. Кері жалға алумен сату операциясы активті кейіннен кері жалға ала отырып, сатуды білдіреді. Жалға алу төлемдері мен сату бағасы әдетте өзара байланысты, өйткені олар кешенді түрде талқыланады. Кері жалға алумен сату операцияларын есепке алу тәртібі жалға алу типіне байланысты.

§ 158. Қаржылық жалға алуға әкелетін кері жалға алумен сату операциясы

380. Егер кері жалға берумен сату операциясы қаржылық жалға алуға алып келсе, онда сатудан түсетін кірістің баланстық құннан асып түсуін жалға алушы-сатушы тез арада кіріс ретінде танылады. Оның орнына жалға алушы-сатушы осындай асып түсуді кейінге қалдыруға және оны жалға алу мерзімі ішінде амортизациялауға тиіс.

§ 159. Операциялық жалға алуға әкелетін кері жалға алумен сату операциясы

381. Егер кері жалға берумен сату операциясы операциялық жалға алуға алып келсе және операцияның әділ құн бойынша жүзеге асырылғаны анық болса, онда кез келген туындаған пайданы немесе залалды жалға алушы-сатушы тез арада танылады. Залал болашақ жалға алу төлемдері нарықтық бағадан төмен баға бойынша өтелетін жағдайды қоспағанда, егер сату бағасы әділ құннан төмен болса, онда кез келген туындайтын пайданы немесе залалды жалға алушы-сатушы тезарада тануға тиіс. Осындай жағдайда жалға алушы-сатушы осындай залалды кейінге қалдыруға және оны активті пайдаланудың болжанатын кезеңі ішінде жалға алу төлемдерінің мөлшеріне теңбе-тең амортизациялауға тиіс. Егер сату бағасы әділ құннан жоғары болса, онда жалға алушы-сатушы әділ құннан асып түсуді кейінге қалдыруға және оны активті пайдаланудың болжанатын кезеңі ішінде амортизациялауға тиіс.