§ 4 Кассалық кітаптың жүргізу тәртібі мен ақшаны сақтау ережелері.

43. Қолма-қол ақша арқылы есептесулер жасау үшін, беттері міндетті түрде нөмірленген , жібпен тігілген және жеке кәсіпкердің не ұйымның мөрімен бекітілген, жеке кәсіпкер немесе ұйым бір ғана кассалық кітап жүргізу қажет. Кассалық кітаптың беттері жеке кәсіпкер не ұйым басқарушысының, бас бухгалтердің қолымен белгіленеді.

44. Кассалық кітапта жазулар копировальный қағазбен, қаламмен екі дана жазылады. Екінші данасы беттері жұлынатын болуы тиіс және ол кассирдің есебі үшін қажет. Бірінші данасы кассалық кітапта қалады. Бірінші және екінші даналарының беттері бірдей нөмірлермен нөмірленеді.

Түзетулер мен келісілмеген жайттар кассалық кітапта жіберілмейді. Кітаптағы қатенің түзетілуі «Түзетілді» деген жазумен келісілген болуы тиіс және түзетілген мерзімі көрсетілген кассир мен бас бухгалтердің қолдарымен расталуы керек.

Кассалық операциялардың автоматталған түрінің жүргізілу барысында, белгіленген кассалық кітапты жүргізу ережелері орындалуы тиіс. Қағаздық тасушыларда басылған кассалық кітап, хронологиялық тәртіпте біріктіріледі.

45. Кассалық кітаптағы жазулар қолма-қол ақшаның әр ордер немесе оны алмастыратын құжат арқылы берілген не қабылданғаннан кейін толтырылады. Кассир күнделікті, күннің аяғында операциялардың есебін жасайды, кассадағы қолма-қол ақшаның күн ішіндегі қозғалыстарды, соңғы қалдығын есептеп, кассирдің есебін жасап (беттері жұлынатын кассалық кітап бетерінің екінші данасын) түсініктеме арқылы кіріс және шығыс кассалық құжаттардың кассалық кітаптағы қосымшаларымен бірге бухгалтерияға тапсырады. Осымен қоса кассир қолма-қол ақшаның кассадағы соңғы қалдығы мен нақты қалдығын тексереді.

46. Қолма-қол ақшаның берілісі, шығыс ордерде не басқа оны алмастыратын қабылдаушының сенімхатымен расталмаған құжаты болмаған жағдайда кассамен қабылданбайды. Кіріс ордерімен расталмаған қолма-қол ақша кассада артық ақша болады да ол жеке кәсіпкер не ұйымның кірісіне қосылады.

47. Кассалық кітаптың уақытылы жүргізілуі мен дұрыстығын қадағалау бас бухгалтердің мойнына жүктеледі.

48. Кассирдің жұмысқа алынуы жеке кәсіпкердің не ұйым басқарушысының бұйрығымен рәсімделеді. Кассирмен, оның толық материалдық жауапкершілігі жайлы жазбаша келісім шарт жасалады.

49. Жұмыскерлердің саны аз ұйымдарда және кассир деген штат кестесінде қарастырылмаған жағдайында, оның жұмысын ұйым басқарушысының жазбаша бұйрығымен бас бухгалтер жүргізе алады.

50. Ұйым қолма-қол ақшамен есептесулер жүргізу үшін касса ұстауы қажет. Касса – бұл техникалық сұраныспен белгіленген арнайы жабдықталған, қолма-қол ақшаның сақталуын қамтамасыз ететін оқшауланған бөлме, және қолма-қол ақшаның қабылдану мен жіберілуі, сонымен қатар уақытша сақталуы үшін арналған.

51. Кіші кәсіпкерліктің субъектілері болып табылатын,жеке кәсіпкерлер мен жалданатын қызметкер саны оннан аспайтын ұйымдар арнайы жабдықталған және оқшауланған кассалық бөлмені, бір себептен ұстамауына болады, ол күнделікті мөрмен басылатын металлдық жанбайтын шкафтың болған жағдайында.

52. Кассаның бөлмесі жеке оқшауланған болуы тиіс, ал есіктері операция орындалған уақытта ішінен жабылған болу керек.

53. Барлық қолма-қол ақшалар, чектар, қатал есепті бланкілер мен бағалы қағаздар ереже бойынша, сейфтерде не жанбайтын металлдық шкафтарда сақталады. Металлдық шкафтың кілті, мөр мен кассалық бөлменің кілті кассирдің қолында болады.

54. Кассалық сейфте (металлдық шкафта) жеке кәсіпкерге не ұйымға қатысты қолма-қол ақша не басқ да құндылықтар сақталмайды.

55. Кассалық бөлмені не металлдық шкафтарды ашпастан бұрын, кассир оған сеніммен тапсырылған мүліктің сақтығын тексереді.

Мөрдің алынған немесе бүлінген жағдайында, құлыптың, есіктің және темір тордың бұзылған жағдайында, кәсіпорын басшысына, ішкі істер бөлімдеріне жағдайды жеткізетін және кассаның полиция қызметкерлерінің келгеніне дейін сақтандыруын қамтамасыз ететін шаралар орындайтын, ұйым басқармасына жеткізуі керек.

Бұл жағдайда ұйым басқарушысы немесе оны алмастырушы, бас бухгалтер, сонымен қата кассир ішкі істер мүшілірінен рұқсат алғаннан кейін кассадағы бар ақшаның және басқа да құндылықтардың сақталуын тексереді. Бұл тексеріс кассалық операциялардың басталғаны алдында жүргізілуі тиіс. Тексеріс нәтижесімен екі дана акт жасалады. Актінің бірінші данасы ішкі істер мүшелеріне тапсырылады, ал екінші данасы ұйымның өзінде қалады.

56. Кассирді уақытша ауыстыру қажет болған жағдайда, кассирдің атқаратын міндеттері жеке кәсіпкердің не ұйым басқарушысының жазбаша бұйрығымен, басқа қызметкерге жүктеледі. Бұл қызметкермен, оның толық материалдық жауапкершілігі жайлы жазбаша келісім шарт жасалады.

Кассирдің аяқасты (сырқат не басқа себептермен) жұмыс тастауы кезінде, есебінде бар құндылықтар дер кезінде, жеке кәсіпкермен не ұйым басқарушысымен тағайындалған комиссия адамдарының көзінше, басқа адамға тапсырылады. Санаудың және тапсырылған құндылықтардың нәтижесі жайлы көрсетілген адамдардан кейін екі даналы акт жасалады.