Сiнтаксiчная сувязь памiж словамi ў межах дробавых лiчэбнiкаў

такая ж, як і вышэй апісаная сувязь лічэбнікаў з назоўнікамі. Таму трэба правільна чытаць лічэбнікі 1,2 % ; 0,04 т ; 0 ³/₅ ц ; ³/₂₅ ; 1,7 м ; 4,2 га і падобныя: адна цэлая і дзве дзясятыя працэнта (а не адзін□ цэлы, не два дзясятых); нуль цэлых і чатыры сотыя тоны (а не нуль цэлы, не чатыры сотых); нуль цэлых і тры пятыя цэнтнера (а не тры пятых); тры дваццаць пятыя (а не тры дваццаць пятых); адна цэлая і сем дзясятых метра; чатыры цэлыя і дзве дзясятыя гектара (а не чатыры цэлых і не дзве дзясятых ) і г. д. Праскла­няем адзін з гэтых лічэбнікаў:

Н. нуль□ цэлых і чатыры сотыя тоны

Р. нуля цэлых і чатырох сотых тоны

Д. к нулю цэлых і чатыром сотым тоны

В. нуль□ цэлых і чатыры сотыя тоны

Т. з нулём цэлых і чатырма сотымі тоны

М. у нулі цэлых і чатырох сотых тоны

ТЭМА: З А Й М Е Н Н İ К

П Л А Н :

1. Агульная характарыстыка займенніка як часціны мовы.

2. Разрады займеннікаў па суадносінах з часцінамі мовы.

3. Лексіка-граматычныя разрады (ЛГР) займеннікаў:

1) асабовыя; 2) зваротны; 3) прыналежныя; 4) указальныя; 5) азначальныя; 6) пытальныя; 7) адносныя; 8) адмоўныя; 9) няпэўныя (неазначальныя).

ЛİТАРАТУРА тая ж, што і да тэмы ”Марфалогія”.

Агульная характарыстыка займеннiка як часцiны мовы

З а й м е н н і к – часціна мовы, якая ўказвае на прадметы, пры­ме­ты прадметаў ці колькасць, не называючы іх, а таксама слу­жыць для запытання пра іх. Займеннікі сумяшчаюць (заключаюць) у сабе 2 аспекты значэння: лексічны аспект – не называючы паняццяў, абагульнена ўказваюць на іх; функцыя­нальны аспект – здольнасць займеннікаў замяняць імя (гэтая здоль­насць заключаецца ў самім тэрміне: Хутка паказалася машына. Яна праехала некалькі метраў.

Займеннікаў у мове ў параўнанні з імёнамі-назвамі мала; гэта таксама, як і лічэбнікі, замкнуты клас слоў, іх можна ўсе пералічыць.

Лексічнае значэнне займеннікаў вельмі шырокае. Словы ён, хто, што, гэты, увесь можна ўжыць у адносінах да любога назоўніка. Значэнні займеннікаў канкрэтызуюцца толькі ў кантэксце. У тэкстах яны ўжываюцца ўслед за імёнамі і з’яўляюцца іх эквіва­лентамі.

У выніку сваёй абстрактнасці, абагуленасці займеннікі не спалу­чаюцца з азначэннямі, таму азначэнні, якія адносяцца да займеннікаў, заўсёды адасабляюцца (і ў прэпазіцыі, і ў постпазіцыі, адзіночныя і развітыя): Разважны, горды, працавіты, ён зможа перамагчы ўсе перашкоды. Яна, расчуленая і супакоеная, прыхінулася да яго пляча.

У граматычных адносінах займ-і вельмі разнастайныя: я, мы, ты вы не маюць роду, не змяняюцца па ліках, а маюць пастаянную катэгорыю ліку; хто, што і вытворныя ад іх не маюць роду і ліку; сябе не мае р., л. і Н. скл.; абагульнена-якасныя займ-і тыпу мой, чый, які і г. д. змяняюцца па родах, ліках і склонах, як прыметнікі; абагульнена-колькасныя тыпу колькі, некалькі, столькі і пад. не маюць роду і ліку, скланяюцца, як прыметнікі ў мн. ліку.

У сказе займеннікі з’яўляюцца 1) дзейнікам, 2) дапаўненнем, 3) выказнікам: Якая птушка, такая і песня; 4) азначэннем, 5) ака­лічнасцю або ў складзе акалічнасці: Пайшоў у лес з ім; Пайшоў у лес сам – пераход у прыслоўе.