Ad 3 ) klasa społeczna

Są to wielkie grupy ludzi różniące się między sobą miejscem zajmowanym w historycznie określonym systemie produkcji społecznej, stosunkiem do środków produkcji i rolą w społecznej organizacji pracy – i co za tym idzie – sposobem otrzymywania i rozmiarami tej części bogactwa społecznego, którym rozporządzają. Klasy społeczne to takie grupy ludzi, z których jedna może przywłaszczyć sobie pracę drugiej dzięki różnicy miejsca jakie zajmują w określonym systemie gospodarki społecznej. Klasa społeczna opisuje strukturę społeczeństwa. Przynależność klasowa mierzona jest wskaźnikami : zawód; dochód i wykształcenie.

Ad 4 ) warstwa społeczna

Kategoria ludzi różniących się miedzy sobą sposobem życia, wykształceniem i poziomem ogłady towarzyskiej i innymi cechami prowadzącymi do uzyskania przez członków różnych warstw większego lub mniejszego szacunku wśród członków społeczeństwa. Przynależność do warstw nie jest prawnie sformalizowana.

Ad 5 ) państwo

Ukształtowana historycznie forma organizacji zamieszkałego społeczeństwa oparta na terytorialnie i hierarchicznie zorganizowanym aparacie, którego funkcje określa dominujący układ sił społecznych i stopień rozwoju cywilizacyjnego. Państwo jest podstawowa formą organizacji życia społecznego i politycznego społeczeństwa narodowego. Przynależność do państwa jest sformalizowana i powstaje przez nabycie obywatelstwa. Państwo istnieje i działa przez system organów. Organem państwa nazywamy osobę lub grupę osób, które sprawują władzę w sposób bezpośredni i sprawczy. Od organów państwa należy odróżnić urzędy. Organy państwa i urzędy je obsługujące tworzą aparat państwowy. Organy państwa dysponują środkami przymusu bezpośredniego ( np. policja ). Ogólnie wyróżnia się organy jednoosobowe i kolegialne. Ze względu na rodzaj wykonywanych zadań wyróżnia się organy prawodawcze ( legislatywy ), wykonawcze ( egzekutywy ) i sądownicze oraz kontrolne. Podstawowymi elementami państwa jest :

• suwerenność zewnętrzna i wewnętrzna

• obywatelstwo, przynależność do organizacji państwowej

• ludność – obywatele i cudzoziemcy

• terytorium

• podległość ( Państwo obejmuje zasięgiem wszystkich ludzi będących na jego terenie )

• prawo ( Państwo działa w ramach stanowionego przez siebie prawa )

• organy

Możemy wyróżnić następujące typy państw :

• państwo totalitarne – państwo kontroluje wszystkie dziedziny życia obywateli

• państwo demokratyczne – społeczeństwo wpływa na skład organów sprawujących władzę i na sposób i kierunki działalności organów państwa

• państwo autokratyczne - istnieje ograniczony pluralizm i zawężony zakres uczestnictwa społeczeństwa w organizacjach politycznych

• państwo unitarne – istnieje jednolita struktura władztwa ( Konstytucja, prawo, organy władzy )

• państwo federacyjne – istnieje niejednolita struktura władztwa ( kantony, stany, prowincje )

Ad 6 ) władza polityczna

Jest wieloznacznym pojęciem definiowanym w różnych kategoriach :

• behawioralnych – jako szczególne zachowania modyfikujące zachowania innych ludzi

• teleologicznych – jako realizacja przyjętych celów i wytwarzanie oczekiwanych skutków

• strukturalnych – jako szczególny stosunek pomiędzy rządzącymi a rządzonymi

• instrumentalnych – jako możliwość stosowania szczególnych środków takich jak przemoc

• wpływu – jako możliwość oddziaływania na ludzi w celu spowodowania pożądanych zachowań

• konfliktu – jako możliwość podejmowania decyzji regulujących rozdział dóbr w sytuacjach konfliktowych

Władza – stosunek między dwiema jednostkami, jednostką a grupą, lub między dwiema grupami, polegająca na tym, że jedna ze stron może w sposób trwały i uprawniony zmuszać drugą stronę do określonego postępowania i posiada środki zapewniające jej kontrolę tego postępowania.

Władza państwowa - władza suwerenna i uniwersalna na danym terytorium państwa, zdolna do zabezpieczenia ( stosując środki przymusu ) takiego porządku prawnego, społecznego i ekonomicznego, który odpowiada interesom panujących klas i warstw społecznych.

Władza polityczna – władza sprawowana przez klasę panującą. Stanowi państwowo – prawną gwarancję określonego układu stosunków społeczno – ekonomicznych. Możemy wyróżnić cztery formy władzy politycznej : przemoc, manipulację, perswazję i autorytet. Do podstawowych funkcji władzy politycznej zalicza się :

• funkcję integracyjną - scalanie i koordynowania konfliktowych działań

• funkcję dystrybucyjną – narzucanie kryteriów i regulacji podziałów w społeczeństwie

• funkcję strukturotwórczą – wytwarzanie socjopolitycznych podziałów w społeczeństwie

• funkcję ochronną – zapewnienie zewnętrznego bezpieczeństwa

Wśród środków sprawowania władzy politycznej wyróżnia się :

• przymus fizyczny

• bodźce materialne i moralne ( system nagród i kar )

• zabiegi perswazyjno – ideologiczne

• regulację i kontrole informacji

O władzy legitymizowanej można mówić w dwóch aspektach : normatywnym i społecznym. Władza legitymizowana oznacza władzę prawomocną, uprawomocnioną zgodnie z istniejącym porządkiem normatywnym. Władzę można uznać za legitymizowaną jeśli się opiera na normach, które określają :

• kto może władze sprawować

• jak ta władza może być sprawowana

Max Weber wyróżnił trzy idealne typy panowania legitymowanego :

• Panowanie tradycyjne – opiera się na przekonaniu o słuszności tego panowania ze względu na zgodność jego struktur, zasad, sprawowanych w nim ról z utrwalonym obyczajem, odwiecznymi regułami, wierzeniami, przekonaniami itp. to ten kto je pełni panuje w sposób legitymowany;

• Panowanie charyzmatyczne – opiera się na przekonaniu o szczególnych osobistych przymiotach przywódczych władcy, o poszanowaniu jakim cieszy się jego osoba i jego polecenia. Elementem tego przekonania może być wiara w niezwykłe umiejętności przywódcy. Panowanie takie nie może podlegać sukcesji;

• Panowanie legalne – opiera się na bezosobowym autorytecie norm ( w państwie – norm prawnych ) zracjonalizowanych struktur i procedur decyzyjnych. W systemie tym nie tyle rządzą ludzie co prawa.