2. Энергия көзін үнемдеуге бағытталған факультеттегі Ғылыми орталық туралы хабарлама дайындаңыз.

3-сабақ

1. Мәтінге қажетті сөздер мен сөз тіркестерін орыс тіліне аударыңыз. Сөйлемдер құрастырыңыз.

Тұрақты, шектеу, алаңдаушылық, өзекті, белсенді, ауқым, ерекшелік, шынайы, дер кезінде, ие, талдау, әлеует, бәсекеге қабілетті, қайта құру, жаңғырту, қалыптасу, ұзақ мерзімді, кепіл, көмірсутек, өнеркәсіп, жағдай, салыстыру, қарқын, шоғырлану.

2. Мәтінді оқыңыз, орыс тіліне аударыңыз. Мәтінді мазмұндау үшін жоспар құрыңыз.

Атом энергетикасы

Бүкіл әлемде энергетикалық қажеттіліктің өсуі, мұнай мен табиғи газ бағасының тұрақсыздығы, органикалық отынды пайдалануға байланысты экологиялық шектеулер жаңа энергетикалық технологияны дайындау қажеттілігін өзекті етіп отыр. Жаңартылатын энергия көздері мен басқарылатын термоядролық синтезді әзірше кең ауқымда пайдалану мүмкіндігі аз.

Атом энергетикасының басқа энергия технологияларымен салыстырғанда маңызды ерекшеліктері бар. Олар:

• ядролық отында миллиондаған есе көп энергияның шоғырлануы;

• атом энергетикасының қалдықтары аз көлемде болады және қауіптілерін ядролық реакторларда «біткенше жағуға» болады;

Сонымен, ядролық энергетика қазып алынатын органикалық отында энергетиканың едәуір бөлігінің біртіндеп орнын толтыру және басым энергия технологиясы ретінде қалыптасуы үшін барлық қажетті әлеуетті қасиетке ие болады.

Қазақстанның әртүрлі өңірлеріндегі электр энергиясын өндіру мен тұтыну динамикасын талдау электр тұтынудың өсу қарқынының едәуір өскенін көрсетеді және бұл үрдіс болашақта сақталады. Электр тұтынудың өсу қарқынының едәуір өсуі Еуразия өнеркәсіптік қауымдастығы корпорациясы кәсіпорындарының дамуына, тұрғын үй құрылысы қарқынының артуына, өнеркәсіп кәсіпорындарында өндірісті қалпына келтіруге, ауыл шаруашылығы және агроөнеркәсіп кластерлерін құруға, мұнай мен газ өндіру көлемін өсіруге орайластырылған. Электр энергиясы мен жылу өндіруді әртараптандыру елдің қолданыстағы отын-энергетика қауіпсіздігін құрылымдық қайта құру мен жаңғыртуды көздейді. Ұзақ мерзімді перспективада елдің кепілді энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін АЭС салу және оны іске қосу көзделуде.

Атом электр стансысы ауыр элементтерді ыдыратқанда туатын энергияны пайдаланады. Ауыр элемент ретінде уран – 235-ті атауға болады. Сондай-ақ, атом электр стансысы термоядролық реакция энергиясын пайдаланады. Ядро бөлінгенде кинетикалық энергия пайда болады. Кинетикалық энергиядан жылу энергиясы бөлінеді. Бұл жағынан атом электр стансысы жылу энергетика стансысына ұқсайды, бірақ ядро энергиясы жылуды өте көп береді.

Қазір дүние жүзінде көптеген атом электр стансылары бар. Олардың қуаты өте жоғары, 4000 мВт-қа дейін жетеді.

Атом электр стансыларының ерекшеліктері: кез-келген жерде салынады, дербес жұмыс істейді, отынды аз пайдаланады, энергия қуаты күшті, қалдықтарын өңдеп, қайта отын ретінде пайдалануға болады және басқа электр стансы түрлерімен салыстырғанда қоршаған ортаны аз ластайды, бірақ апат болған жағдайда адам өміріне өте кауіпті.