Херфиндаль-Хиршман индексі.
Херфиндаля-Хиршманның индексi нарықтық құрылымдардың шоғырландыруы көрсеткiш ретiнде ең үлкен мойындаумен пайдаланады. АҚШ әдiлетiнiң департаментi 1982 жылдың маусымында көрсеткiш ресми бұдан бас тарытты және (IHH - ХХИ) Херфиндаля-Хиршманның индексi рынок құрылым деп аталатын бас мiнездеме ретiнде қабылдады.
Херфиндаля-Хиршманның индексi нарықта жұмыс iстейтiн барлық фирмалардың үлесінің квадраттар қосындысы сияқты анықталады:
Мұндағы,
HHI - Херфиндаля-Хиршманның индексi;
- саланың (өткiзу ) шығарылымының
көлемiндегi фирманың i-шiсiнiң (сатулар )
өндiрiсiнiң еншiсi; N - саладағы фирмаларының
саны. уi
мәндер еншiлер немесе пайыздардағы
бейнелене алады:
Кiшi мәндер Херфиндаля-Хиршманның индексiн қабылдаған сайын бәсекелестiк сол күштiрек базарға, аз фирмалардың шоғырландыру және әлсiзiрек нарықтық өкiметi.
Херфиндаля-Хиршманның индексiн үш iрi топтарда араласып кетулердi классификация үшiн HHI араласып кетудi мәнге байланысты қолданылады.
1. HHI <1000 аз. Нарық қоюлатпалған, және кедергiсiз рұқсат етiлетiн араласып кету ретiнде бағаланады.
2. 1000 <HHI көбiрек, бiрақ HHI < 1800. Нарық шамалы қойылтылған сияқты қаралады, дегенмен жоғары 1400нiң I H Hнiң деңгейi әдiлеттiң департаментi араласып кетудi орындылықтың қосымша тексеруi жақтан талап ете алады. Мұндай (1400 ) индекстi деңгей қандай жағыдайда болса да үрейдi шақырады және белгiсiз ескертiлген сигналды сияқты қаралады.
3. Егер HHI>1800 асса, нарығы жоғары қойылтылған болып болып есептеледi. (1800-10000 ) мәндердiң интервалы бұл араласып кетулердi қатынаста екi нормалар жұмыс iстейдi. Егер араласып кетудiң нәтижесiнде I H H немен аспайтын 50 пунктке үлкейсе, араласып кету әдетте рұқсат етiледi. Егер ол үлкеедi бетер көп
Бейне индексі.
Бэйнның индексi оның активтерiнiң құнға фирманың (таза табыс ) пайдасының қатынасы, онымен сияқты анықталады әрбiр өндiрiс инвестиция салған ақшадан серпуiн көрсетедi:
Мұндағы r - Бэйнның индексi, пайыздардағы өлшенедi.
Мұндай нарық демек - Егер осы фирма немесе нарық үшiн Бейннiң индексi пайдалылықтың бәсекелестiк нормасын нөлге ) жақындап келе жатқан жақсы болғанда тең асса, бұл инвестициялардың қосымша пайдалылығы бойынша ұзақ мерзiмдi мерзiмде теңелмеген бәсекеге жарамайтын сипат ) қорлардың салуды осы түрi үшiн себеп тұрпатына қарағанда бар болатынын бiлдiредi,- деп мүлде бәсекелестiк болып табылмайды.
Осыған топ жататын басқа көрсеткiш Тобинның индексi болып табылады.
Тобин индексі.
Q Тобинның коэффициентi оның (K ) активтерiнiң қалпына келтiргiш құны бар фирмасының (P ) нарықтық құндылығын ұластырады:
фирманың нарықтық құндылығы және де оның акциялары және облигациялардың базар нарғымен сияқты анықталады, оның активтерiнiң iшкi құнына сияқты қалпына келтiргiш құн.
Талғаулы шығындардың бәсекелестiк нарығы үшiн қорлардың қолдануының барлық бағыттарына арналған тегiстеледi, (сыртқы ) нарықтық құн дегенмен (iшкi ) қалпына келтiргiш және q = 1 дәл келедi. Демек, демек, егер фирманың сыртқы құны iшкi асса, және 1-шi q, бұл (немесе осы салада) фирма үшiн пайдалылықтың деңгейi фирма ұзақ мерзiмдi мерзiмдегi саладағы фирмасын ұстап қалсын оң пайданы алады нақтылы нарықтық өкiметпен ие болу үшiн керегi жоғары бiлдiредi. Qдың көбiрек болған сайын фирманың өкiметi сол күштiрек. Егер q 1 болса, бұл үшiн заман қолайсыз фирмаларды бiлдiредi, болуы мүмкiн, фирма болады банкроттық және нарықтан жақын ығыстыруға қырла.
Шектi шығындары бар бағаның салыстыруы нарықтық өкiметтiң өлшемi жолымен Pның өз өнiмiнiң экзогендi тап қалған бағасының жанында пайда максималдайтын фирма шығарылымның жанында = P (q ) MCтың теңдiгi орындалатын көлемi таңдайтын туралы теориялық жағдайда негiзделедi. Мұндай ахуал кәмiл бәсеке шарттарындағы орын алады.