Білет 10. Перадумовы узнікнення вкл.Фарміраванне тэрыторыі дзяржавы ў 13-15 ст..

У 1237 г. на старажытна – рускія землі нападалі манголы і усходняя і паўднёвая русь трапілі ў залежнасць ад Залатой Арды.Беларусь ў асноўнай сваёй часцы не зведвала мангольскага нашэсця.Разграбаваны былі толькі паўднёвыя беларускія гарады(Брэст).Акрамя Залатой Арды пагрозай былі і каталіцкія рыцарскія ордыны.У 1201 г. немцы заснавалі крэпасць Рыгу, дзе быў утвораны Ордэн Мечаносцаў.Да 1214 г. Ордэн захапіў полацкія гарады Кукенойс і Герцыкі, і гэта адрэзала полатчыну ад Балтыйскага мора.У 1216 г. полацкі князь Уладзімір сабраў войска супраць крыжакоў, але раптоўна памёр.У 13ст. Літва уяўляла сабой сукупнасць уладанняў дробных князёў і тэўтонскі ордэн, які хацеў падпарадкаваць сабе літоўцаў, каб злучыцца з ордэнам мечаносцаў.Тэрытарыяльнай асновай літоўскай дзяржавы стала беларускае панямонне з гарадамі наавгрудак, слонім, гродна.У 1240 г. князь Міндоўг пачынае сам княжыць у Літве і яго улада распаўсюджваецца і на беларускае панямонне.У1251 Міндоўг прымае каталіцтва і у 1253г яго урачыста карануюць у Навагрудку каралеўскай каронай.Але у хуткім часе ён вярнуўся да язычніцтва.У 1263 г. Міндоўга забілі.У 1264 г. да улады прыходзіць Войшалк (старэйшы сын Міндоўга).Ён аб’яднаў пад сваёй уладай Навагрудскую, Пінскую, Полацкую землі.Але пасля аддаў сваю уладу галіцкаму князю Шварну-пар 2 гады памёр.Да улады прыйшоў Тройдзень (пастаянна змагаўся супраць тэўтонаў(немцаў)).1295-1316 княжыў Віцень.У 1307 г. далучыў Полацк.Затым князь Гедымін, пры якім у 1323г. была заснавана сталіца Літвы Вільня.Пры Гедыміне былі далучаны Палескія землі.1345-1377 князь Альгерд.Кіраваў разам з братам Кейстутам.Пры ім ВКЛ пашырылася у 2 разы.Апошнім буйным набыткам ВКЛ было далучэнне Смаленска ў 1404г.У выніку ВКЛ распраціралася ад Балтыйскага да Чорнага мора.

Білет 11. Эвалюцыя ВКЛ ад адзінауладдзя да саслоўна –прадстаўнічай манархіі.

Вялікае княства Літоўскае было феадальнай манархіяй, дзе феадалам было забяспечана права валодання залежным насельніцтвам – сялянамі. Насельніцтва княства падзялялася на дзве вялікія групы – феадалаў-землеўласнікаў і феадальна-залежнае насельніцтва. Насельніцтва падзялялася на саслоўі – шляхту, мяшчан, духавенства і сялян

???????????????????????????

Білет 12. Сацыяльна-эканамічнае развіццё ВКЛ.Аграрная рэформа 16ст. і яе наступствы.

У экакнамічным развіцці ВКЛ назіралася аграрная спецыялізацыя у агульна –еўрапейскім падзеле працы.З 15 ст. на захадзе назіраецца рэзкае павышэнне попыту на прадукцыю сельскай гаспадаркі.У ВКЛ асноўным фактарам багацця заставалася зямля, а прадукцыя ў панскім маёнтку выраблялася халопамі і шла на асабістыя патрэбы пана.Але ў 1450 г. на беларусі зафіксаваны першы фальварак(гэта частка зямлі, прадукцыя з якой ідзе на экспарт).У 1557 г. рэформа “Устава на валокі”(валочная памера).Асноўнай павіннасцю зрабіўся не ранейшы аброк прадуктамі, а праца на панскім фальварку.Паступова сяляне былі пазбаўлены права перахода ад аднаго феадала да другога.У выніку розныя катэгорыі сялян зліліся ў адно саслоўе- прыгоннае сялянства.Адметнай рысай развіцця гарадоў стала сістема грамадскага самакіравання-Магдэбурскае права.Першымі атрымалі Магдэбурскае права Вільня(1387), Бярэсце(1390), Гродна(1391), Полацк(1498).Магдэбурскае права дазваляла гораду мець орган самакіравання –магістрат, які складаўся з рады(адміністрат. улада),лава(судовая улада).У сацыяльным жыцці было замацавана шляхецкае саслоўе-пануючы стан насельніцтва.У канцы 14ст.асноўная маса землеуладальнікаў, якая не мела княскага тытула, называлася баярамі.Хутка дабавіўся сінонім шляхта.У 1413г паміж Польшай і ВКЛ прыняты прывілей, калі 47 каталіцкіх радоў атрымалі права свабодна распараджацца сваёй зямлёй і перадаваць па спадчыне.У1434 гэтыя правы пашырыліся і на праваслашных.У прывілеі 1447 г. Казіміра ўся шляхта, незалежна ад веравызнання, атрымала права судзіць сваіх подданых.Органамі шляхецкага самакіравання ў павеце выступалі:павятовы соймік і мясцовыя суды.