Р агвалод Уладзімір Ізяслаў Уладзіміравіч Брачыслаў Усяслаў Чарадзей

Тураўскае княства было утворана на поўначы Беларусі на аснове дрыгавічоў.Па легендзе Тураў быў заснаваны Турам у 960-979 г..У Тураўскае княства у розныя часы уваходзілі Пінск, Бярэсце, Слуцк, і інш.Уладзімір Святаславіч падпарадкоўваў Тураў Кіевуі у Тураве намеснікамі звычайна былі сыны Кіеўскага князя.Першым летапісна вядомым Тураўскім князем быў Святаполк Уладзіміравіч, які змовішся з Польскім каралём і хацеў заняць кіёўскі пасад, але Уладзімір схапіў Святаполка.Святаполк сташ кіеўскім княем і пад час вайны забіў сваіх братоў Барыса і Глеба.Святаполка з Кіева прагнаў яго брат Яраслаў, пры якім Тураў працягваў належыць кіеўскаму князю.Залежнасць Турава ад кіева была скасавана ў 1158 г., калі у Тураве самастойна пачаў княжыць Юрый Яраславіч.Кмеў на расправу паслаў сваё войска , але Тураў вытрымаў, і тым самым адстаяў сваю незалежнасць.Пры нашчадках Юрыя Яраславіча зямля падрабілася.

Святаполк Уладзіміравіч Яраслаў Юрый Яраславіч

Такім чынам старажытная Русь ніколі не была адзінай дзяржавй, ні этнаграфічна , ні палітычна.

Білет 8. Сацыяльна – экаеамічны становішча і грамадска- палітычны лад першых дзяржаўных утварэнняў на тэрыторыі Беларусі.

Асновай эканомікі Русі была сельская гаспадарка.Займаліся жывёлагадоўляй і бортніцтвам.Сялянскае насельніцтва жыло абшчынамі, дзе выбіралі свайго кіраўніка самастойна.Збор даніны з насельніцтва называўся палюддзем.Большасць сялян былі асабіста вольнымі людзьмі (смерды) ,але было і залежнае насельніцтва.На тэрыторыі Беларусі было звыш 50 гарадоў.Умацаваная частка горада – дзядзінец.Там жыла знаць горада.А вакол дзядзінца знаходзіўся пасад дзе размяшчаліся рамеснікі і купцы.Сярод раместваў на Беларусі пашырыліся кавальства і ювелірныя справы.Быў так званы “шлях варагаў у грэкі ”- гэта гандлёвы шлях Русі , які злучаў Пауночную Русь з Паўднёвай Прыбалтыкай и Скандынавію з Візантыяй.З Візантыі правозілі віно, абразы, кнігі,ювелірныя і шкляныя вырабы, дарагія такані.З Кіева:хлеб, серабро ў манетах, рамесныя і мастацкія вырабы.З паўночнай Русі: лес, мех, мёд, воск.

Білет 9. Пісменнасць, кніжная асвета і літаратура ў 10-13 ст.Духоўная і асветніцкая дзейнасць е.Полацкай і к. Тураўскага.

Патрэбу ў ведвх і пісьменнасці выклікалі узнікненне Полацкага кнаства, развіццё гаспадаркі, паступовае ўсталяванне княжацкай улады.У 11ст. на Полацкай зямлі пачала асвойвацца кірылічная азбука (складзеная ў 863 г.братамі Кірылам і Мяфодзіем), аб гэтым сведчаць надпісы на Барысавых камнях і надпісь на “Рагвалодавым камні”.Выключную каштоўнасць маюць берасцейскія граматы- бярозавая кара з літарамі.У першай палове 11 СТ. пачалося летапісанне ухраналагічнай паслядоўнасці.У пачатку 12 ст. Нестарам была напісана “Аповесць мінулых гадоў”.Самай ранняй рукапіснай кнігай на тэрыторыі Беларусі з’яўляецца Тураўскае евангілле.Матэрыялам у той час для напісання кніг служыў пергамент- абробленная скура цялят.Вокладкай былі 2 дошчачкі, абцягнутыя скурай, а закрывалася кніга пры дапамозе пражак.

Пашырэнню пісьменнасці садзейнічаль рэлігійна – асветніцкія дзеячы.У 12 –ці гадавым узросце, дачка полацкага князя Прадслава, даведаўшыся пра тое , што яе хочуць заручыць-збегла ў манастыр.,і атрымала імя Ефрасіня.Пазней яна заснавала жаночы і мужчынскі манастыры, дзе займалася перапісваннем царкоўных кніг.Ефрасіня стала першай жанчынай-кнігапісцам.Для маладых жанчын у манастыры адкрыла школу.На схіле свайго жыцця паехала ў Ерусалім дзе і памерла.Ефрасіня Полацкая (1101-1167)- первая жанчына , якую праваслаўная царква абвясціла святой.

Выдатным рэлігійным асветнікам быў Кірыла Тураўскі(1113-пасля 1190).Ён на пэўны час замураваўся у вежы, дзе жыў пустэльнікам.Ён там не толькі чытаў кнігі, алі і пісаў звароты да вернікаў, малітвы-споведзі, аповесці, якія маюць характар павучанняў. За краснамоўства , яшчэ пры яго жыцці, яго празвалі Златавустам.