11. Правапіс падвойных зычных

Падвойнымі літарамі перадаецца фанетычнае падаўжэнне зычных гукаў л’, н’, з’, с’, дз’, ц’, ж’, ч’, ш’ (падоўжаны гук дз’ на пісьме перадаецца як ддз): вяселле, карэнне, калоссе, суддзя, адкрыццё, замужжа. Не пішуцца падвойныя зычныя ў запазычаных словах, у тым ліку ва ўласных іменах, і вытворных ад іх словах: граматыка, калекцыя, тона, піца, Ала, Адэса, Марока, але бонна, манна, ванна. Ва уласных іменах і назвах славянскага паходжання падоўжанае вымаўленне зычных адлюстр. на пісьме: Аксіння, Наталля, Таццяна, але Ілья, Ульяна. Не пішуцца падвойныя зычныя ў словах, вытворных ад ліць: пью, разалью, вылью і інш. Падвойнымі літарамі перадаецца марфалагічнае падваенне зычных: аддаць, ззелянелы, мяккі, бяссонны. Выключэнне складаюць словы: расада, расол, расольнік, расаднік. Запазычаныя словы-тэрміны часткова падпарадкоўваюцца перадачы марфалагічн. падваення, асабліва тады, калі ёсць слова і без прыстаўкі, а прыстаўка далучаецца і да іншых каранёў: аддукцыя (параўн: індукцыя). Падвойнае цц пішацца у інфінітыўнай форме і у форме абвеснага ладу трэцяй асоббы адз. і мн. ліку цяпер. і простага будуч. часу зваротных дзеясловаў: брацца, бярэцца, бяруцца, возьмуцца 2) у лічэбніках і вытворных ад іх словах: адзінаццаць-дваццаць, трыццаць, адзінаццаты.

12. Правапіс спалучэнняў зычных.

1)У асобных словах адбылося спрашчэнне груп зычных: гіст. спалучэнні здн, згн, стн, стл, рдн вымаўл. як зн, сн, сл, рн, што і адлюстр-ца на пісьме: здн-зн (праязны-прыезд); згн-зн (бразнуць-бразгаць); стн-сн: існаваць; скн-сн: бліснуць, пляснуць, але віскнуць, націскны; стл-сл: шчаслівы, карыслівы, помслівы; рдн-рн: міласэрны; 2) спалуч. зычных ск, ст, с’ц’ на канцы кораня слова могуць чаргавацца з шч, што і перадаецца на пісьме: воск-вашчыць, густы-гушчаць. Калі караневае с стаіць побач з суфіксальным к, якое можа чаргавацца з ч, то спалуч гукаў с і ч (у вымаўленні – шч) перадаецца як сч. Напісанне сч захоўваецца і ва ўсіх вытворных словах: ппясчынка, пясчанік, супясчаны. 3) Спалуч. зычных дт на канцы слоў іншамоўнага паходжання перадаецца праз т: Гумбальт, Брант, Шміт

13. Правапіс змякчальнага мяккага знака.

1. Мяккі знак пішацца пасля зычных з, л, н, с, ц, дз: для абазнач. на пісьме мяккасці зычнага на канцы слова (дзень, соль, лезь, кінь); для абазнач. на пісьме мяккасці зычнага перад цвердым зычным (бацька, пісьмо, касьба); для абазнач. на пісьме мяккасці зычнага перад наступным мяккім зычным тады калі пры змене формы таго ж слова гэты мяккі зычны становіцца цвердым, а папярэдні зычны захоўвае сваю мяккасць. 2. Мяккі знак пішацца для абазнач. мяккасці зычных у дзеясловах загаднага ладу: перад канчаткам 1 асобы мн. ліку – ма(кіньма, сядзьма), перад канчаткам 2 асобы мн. ліку – це(будзьце, кіньце), перад зваротнай часціцай –ся(кінься, звесься) 3 Мяккі знак пішацца для абазнач. мяккасці зычных у наз. перад канчаткам Т. скл. мн. ліку – мі (коньмі, людзьмі) 4 Мяккі знак пішацца у складаных лічэбніках (пяцьсот, шэсцьсот), у часціцы –сьці, якая уваходзіць у склад слова (штосьці, чагосьці), у слове ледзьве. 5. Мяккі знак пішацца для абазнач. на піьсме мяккасці [л] перад зычнымі (пальцы, кольцы) 6. мяккі знак на пісьме пішацца для абазнач. на пісьме мяккасці [н]: перад суф. к, а таксама перад суф. чык, калі слова без суф. чык заканчваецца на ь (песенька, вішанька, каменьчык, карэньчык); перад суф. –ск у прым. утвораных ад назваў месяцаў, якія заканч. мяккім н’ і назоўніка восень (студзеньскі, ліпеньскі, восеньскі), а таксама у суадносных уласных назвах Чэрвеньскі раён, Ліпеньская школа; у суф. –енькі(эньк, аньк): маленькі прыгожанькі) 7. Мяккі знак не пішацца: пасля шыпячых (ж, дж, ч, ш), р, ц, д, т, а таксама пасля губных б, в, м, п, ф, (дождж, ноч, мыш, голуб); пасля з, с, ц, дз перад мяккімі зычнымі калі пры змене формы таго ж слова нельга паставіць іх перад цвердым зычным (песня-песні –песнямі); пры падаўжэнні зычных (насенне, каменне); у прым. з суф. –ск утвораных ад наз. на – нь; конскі (конь), любанскі (Любань)