Шығу тегі бойынша:

• Табиғи шыны (жанартау және табиғи шығу тегі);

• Жасанды шыны

Құрылымы бойынша:

• Органикалық емес шыны. Құрылысына байланыста: оксидті – крондар және флинттар деп бөлінеді. Сонымен қатар силикатты, германатты, фосфатты, боратты, сульфидті шынылар , және де ситаллдар, мысалы:

• Силикатты шынылар

• Фосфатты шынылар

• Қорғасынды шынылар

• Органикалық шынылар

Тағайындалуы бойынша:

• Көркем шыны және сәндiк шыны

• Техникалық шыны

• Оптикалық шыны

• Құрылыс шынысы

• Жалпақ әйнек

2. Дайындалу және алу технологиясы.

Шыныны дайындау технологиясы

ШЫНЫНЫҢ ҚҰРАМЫ:

кварц - шикізат, түрінде құмның(70-72%);

сода, реакцияның катализаторы, карбонат және сульфат(14% шамасында);

әк, тұрақтандырғыш, қатты пішінде(ошамасында 10%);

біреудің сырттың оксидтары - алюминийдің, магнийдың, шынының физикалық қасиетін көтермелеуі үшін пайдаланылады.

Бояулы шыныға басқа металдардың оксидтары болуы мүмкін.

1. Шикізат дайындау.

Шикізат компоненттерінің қоспасы (балқу нүктесiнiң температурасының төмендетуi үшiн шыны жамалады) оттыққа оқталады және керек компоненттерді лас заттардан бөлу үшін сумен қосады.

2. Шикізатты балқыту

Шынының өндiрiсiнiң процессiн оттықта 3 бас кезеңдерден өтедi: • шикiзат 1550 градус температурасында балқығанда; • ерiтiлмелi шыныны (бiркелкi болып қалыптасады) гомогендейтiнде және олардың iшiнен газ көпiршiктерi бошалайтында тазарту; • балқытпа байлағыш күйге дейiн салқындағанда, созу үшiн ыңғайлы қалайысы бар ванна арқылы температуралық тәртiптiң ауысымы

3. Шынының бетiнiң құрастыруы

Сұйық шыны 1000С шамасында ваннаның бетiне төгiледi. Ванна қалыңдығы 6-7 мм болатын қалайыдан лента түрiнде жасалған. Шынының биік тұтқырлығы арқасында, шыны сұйық қалайымен араласпайды, сонымен қатар, шынының тегіс сапалы бетін анықтайды, екі материалдың өте тегiс түйiскен бетін қамтамасыз етеді.

4.Шыныны суытып қатайту Лента түрiндегi шыны ендi қалайысы бар ванналардан кейiн қатты "Лер" деп аталатын суық туннел арқылы өтедi. Шыны температурасы ақырындап 650 градустан 250 градус Цельсийге дейін төмендейді. Суыту процесі шыныны кесіп, өңдеуге мүмкіндік бергенше созылады.

5. Шыныны кесу Салқындатылған шыны лентасы керек өлшемдерде автомат-үстелдерде кесіледі.

Шыныны алу

Шыныны жасаулары үшiн негiзгi шикiзат натридың кварц құмы, әк тас, сода және сульфаттары болып табылады. Жоғары сапалы шыны көктеу түске бояуға беретiн темір оксидi, жеке алғанда ақ пескилерi қоспаларда аздап болады . Шыны шихтасына соданы, натридың сульфаты, тез пiсетiн шынының температураларын төмендететiн және шыны жасайтын процесстердi жылдамдататын сақар ендiредi.Таза құм SiО₂  мен Na₂CО содасы қоспасын пісірген кезде, суда еритін «езілетін шыны» Na₂SiO₃ жартылай мөлдір шыныға ұқсас масса пайда болдаы. Шихтаға СаСО₃ әктасын немесе доломитті қосу негізінде, шыны суда ерімейтіндей болады. Тез пiсетiн құрылыс силикат шынысы шыны пiсiрудiң 1500 С. Шыны пісіру процесінде 800-900 градус температурасынан бастапсиликат өндіру кезеңі ағады. Массашыны өндіру келесi кезеңiн соңғаға мөлдiр болып қалыптасады, бiрақ онда көп газды көпiршiктерде әлi болады. Газдан тазарту 1400-1500 градус температурасында аяқталады, процес аяғында шыны массасы гадардан босатылып, біртекті болдаы. Керекті жұмыстық тұтқырлық болу үшін шыны массасының температурасын 200-300 градусқа дейін төмендетеді. Шыны массасының тұтқырлығы оның химиялық құрамына байланысты болады: SiО₂, Al₂О₃, ZrО₂  оксидтері тұтқырлықты жоғарылатады, ал керісінше, , СаО, Li₂О төмендетеді. Сұйық күйден шыны тәрізді болуға ауысуы қайтарымды болып табылады. Массасына байланысты құрылыстық силикатты шыны келесідей химиялық құрамды болады: SiО₂ - 71- 73; Na₂О-13-15; СаО -8-10,5; MgO-I-4; Al₂О₃ -0,5 -1; Fе₂O₃-0, l; К₂О до 1; SО₃-0,3 -0,7. Шыныны даярлау процесінде шыныға арнайы қасиеттер беретін қосындылар енгізеді. Аl₂О₃ глиноземі шихтаға каолин немесе шпат ретінде енгізіледі, шынының механикалық беріктілігін арттырады және де шынының термиялық және химиялық тұрақтылығын көбейтеді. Кремний диоксидінің жартысын В₂О₃ бор оксидіне ауыстырса, шыны пісірудің жылдамдығы артып, мөлдірлігі жоғарылап, кристалдануы төмендейді. Оптикалық шыны және хрусталь дайындау кезінде PbO корғасын оксидін қосқан кезде, ол сыну көрсеткішін жоғарылатады. ZnO мырыш оксиді шынының сызықтық кеңейуін кемітіп, термиялық тұрақтылығын жоғарылатады. Қосалқы шикiзат материалдарын тағайындауларға бойынша келесi топтарға бөледi: газды көпiршiктердiң шыны массасынан алып тастау себепшi болатын заттар (натридың сульфаты, балқығыш шпат); шыны массасын қамтамасыз ететін топ. ХХ ғасырда шыны лентасын керудің түрлері пайда болған. Шыны қалыңдығы керу жылжамдығына сәйкес келетін. Витриналық және айналық шыны дайындацда прокатталған шыныны қайрап, жылтыратқан. 1960 жылы ғана шыны лентасы балқыған қалайы бетінде өндірілу процесінде тегістеу пайда болды. Бұндай шышының сапасы тегістелген шыныдан кем емес.